Ырысты молайтқан науқан

Бар ғұмырын дархан даланың төсінде, ырыздық жорығында өткеріп келе жатқан аға буын өкіл­дері биылғы көктем мен жаз егіс­тік үшін өте қолайлы бол­ды деседі. Алқап төсіне тұ­қым сіңірілгеннен кейін көк­тен иіп, мол жауын жауды. Дәл керек уақытында. Егін маса­ғы сүттеніп, дән толыса бас­тағанда да ылғал жақсы түсті. Күннің қызуы да аз болған жоқ. Та­биғат­тың жылы қабақ танытқан жомарт­тығынан Ақмола өңірі­нің едәуір бөлігінде ел ырыз­дығы молая түсті. Қазір гектар берекесі 10,8 центнерден айналу­да. Салыстыру үшін айта кете­тін болсақ, былтыр әр гектар­дан 8 центнерден өнім жиналған болатын.

Ала жаздай диқан қауымның көңілін күпті еткен жай бидай­дың бағасы болатын. Облыстық ауыл шаруашылығы басқарма­сы басшысының орынбасары Еркеш Әленовтың айтуына қараған­да, күні кеше ғана Азық-түлік корпорациясы бидайдың бағасын жария етті. Қамырлылығы 23 пайыздық 3 класты бидайдың бір тоннасы – 121 мың теңге­ден, қамырлылығы 25 па­йыз болса – 123 мың теңгеден, қамыр­лылығы 27 пайыз болса – 125 мың теңгеден. Ал бидайдың сапасына, яки қамырлылығына келетін болсақ, облыс­та биыл бұ­рын-соңды бола қоймаған сапа­лы астық жиналуда. Өңір­дің батыс жақ беткейіндегі Жақсы, Жарқайың, Есіл тәріз­ді да­лалық аудандардағы кей­бір ша­руашылықтардың жайқа­лып өс­кен егістік алқабы­нан жинал­ған би­дайдың қамырлы­лығы 34 па­йыз­ға дейін жетіп отыр. Бұл – ал­тынға айырбастамайтын ырыс.

Сарапшылардың айтуына қара­ғанда, диқандардың көк­темгі және күзгі науқандық дала жұ­мыстарында шығарған шығы­ны биылғы бағаның деңгейімен есептегенде, гектарынан 6 центнерден өнім алғанда өзін-өзі толық ақтап шықпақ. Тұқым, дәрі-дәрмек, тыңайтқыш, техника, жанар-жағармай, еңбекақы, салық тәрізді бар шығынды толық жабады. Қалғаны – таза пайда. Соның өзінде кейбір ша­руашылық басшыларының биыл белгілі бір себептерге байланысты қосалқы бөлшектердің бағасы тым қымбаттап кетті деп сары уайымға салынып жүргенін сән мәрте естідік. 

– Шағын шаруашылықтар­ға оңай емес, әрине, – дейді бас­қарма басшы­сының орынбасары, – ал ірі ауыл шаруа­шылығы құрылымдарының техни­касы жаңа. Соңғы жылдары мемлекет тарапынан көрсетілген мол көмек арқылы мұндай құрылымдар машина-трактор паркін жаңалап алды. Сондықтан, қосалқы бөлшектерді көп қажет етпейді. Оның үстіне 48,1 млрд теңге көлемінде субсидия түріндегі көмек көрсетілді. Азық-түлік корпорациясы тарапынан 20 млрд теңгеге келісімшарт жасалды. Мемлекет ауыл шаруа­шылығы техникасына да, тұқым мен тыңайтқышқа да, қысқасы диқан қауымға қажеттінің барлығына да көмектесіп жатыр емес пе?!

Шынында да, бұрнағы жылдары өз қотырын өзі қасы­ған ауыл шаруа­шылығы құрылым­дары бірсы­дырғы күн көрді. Ал мемлекет тарапынан субсидия беріле бастағалы қаржыдан қиыншылық көріп отырған жоқ.

– Осыған тәубе деуіміз керек, соңғы жылдары еңсеміз­ді көтеріп қалсақ, ол ауыл шаруа­шы­лығына деген жанашыр­лықтың арқасы, – дейді Зеренді ауданындағы «Құлан» шаруа қожалығының басшысы Құлан Болатов, – біз соңғы жылы шетелдік комбайн, трак­тор алып, егістік алқабымызды кеңей­­тіп, жұмыс істеп жатырмыз. Егер мем­лекет тарапынан көмек көрсетіл­месе, мұндай нәти­жеге жете алмас едік.

Осы арада бір ғана мысал келтіре кетелік, кепілдендіріл­ген дизель оты­ны­ның әр литрі шаруа­ларға 218 тең­геден босатылды. Ал жанар-жағар май құю стансаларында әр литр 260 тең­ге­ден сатылуда. Дәл осы жерден-ақ қамқорлық көрініп тұрған жоқ па?

Жіті қимылдаған аудандар егін ора­ғын аяқтап қалуға таяу. Есіл ауданы барлық егістік алқабының – 92, Егін­дікөл ауданы – 88, Целиноград ауданы 86 пайызын жинап алды. Ашық күндері облыс диқандары тәулігіне 160 мың гектар алқап­тың егінін бастыруда. Осы қар­қын­нан танбаса, бір аптаның ішінде ел ырыздығының бір дәні ысырап болмай, халықтың игілігіне жаратылмақ.

Өңірдің элеваторлары мен астық сақтайтын қоймаларға 1 млн 400 мың тонна бидай тасымал­данды. Келер жылға 530 мың тонна тұқым қажет болса, оның 344 мыңы іріктеліп, тазаланып, құйылып алынды.

Ақмола облысы