Жол жауапкершілікті жүктейді

ІІМ Әкімшілік полиция коми­те­тінің төрағасы, полиция полковнигі Қайсар Сұлтанбаевтың айтуынша, заман талабына сай магистралдық жолдардың салынуы елдегі жол қауіпсіздігіне оң әсерін тигізіп отыр. Мәселен, 15 жыл бұрын еліміздің жолдарында жылына 4 мыңнан астам адам қайтыс болатын. Ал қазір өлім-жітім саны екі есеге азайған.

– Магистралдық жолдардың жекелеген учаскелерінде адам шығыны 6 есеге дейін қысқарды. Мысалы, «Астана – Щучинск» тас жолын қайта жаңартып, жолақтар санын 6-ға дейін көбейтіп, сондай-ақ бөлу жола­ғын жасағаннан кейін жол-көлік оқи­ға­сындағы өлім-жітім саны жылына 75-тен 12 адамға дейін төмендеді. «Астана – Павлодар – Семей», «Астана – Қарағанды» бағыттары бойынша жаңа автомагистралдарда да апат саны азайып отыр. Бұл жұмыстарды жалғастыра беру керек. Алайда қазір 4 және одан да көп жолақты 1-санаттағы жолдар тек 2%-ды құрайды. Көпшілігі ескі стандарттар бойынша салынған. Яғни екі жолақты, ені 7 метрден аспайды. Жолақтар санын кеңейте отырып, 6 мың шақырымнан астам жолды қайта жаңарту және бөлу жолағын жасау қажет, – деді ол.

Жол-көлік апаттарының негізгі себебі – жолдар мен инфра­құры­лым­ның жағдайы. Статистика бо­йын­ша елді мекендерге жол-көлік оқиғаларының 84%-ы тиесілі. Соның ішінде адам шығынының төрттен бір бөлігін жаяу жүргіншілерді қағып кету оқиғалары құрайды. Бағдаршаммен жабдықталмаған өткелдерде ауыр жол апаты 5 есе жиі болады. Осыған орай елімізде қиылыстарға 600-ден астам бағдаршам, 25 мың жол белгісін орнату күн тәртібінде тұр.

Қ.Сұлтанбаев Мәжіліс депутат­та­рының бастамасы аясында қала сыртындағы трассалардың кей учаскелерінде «орташа жыл­дам­дықты» асырғаны үшін жауап­кер­ші­лікті енгізу жоспарланып жатқанын айтты. Өйткені жылдамдық режімін сақтамау да көп апаттардың негізгі себептерінің бірі болып отыр.

– Біз «Қазавтожолмен» бірлесіп, «Астана – Щучинск» автожолында көлік­тердің орташа жылдамдығын өлшедік. Рұқсат етілген жылдамдық мөлшері сағатына 140 км болғанына қара­мастан, көліктердің орташа жыл­дам­дығы 151 км/сағатты құрайтынына көз жеткіздік. Тәу­лігіне камералар 250-ден астам осындай деректі тіркейді. Бүкіл көліктердің 13 пайызының жыл­дамдығы – 170-180 км/сағ. 7%-ы жыл­дам­дығын 180 км/сағ-тан асырып жүреді, – деді ІІМ өкілі.

Көліктердің техникалық сапасы да жол үстіндегі қауіпсіздікке тікелей әсер етеді. Өкінішке қарай, елімізде әлдеқашан қоқысқа лақтырып тас­тау­ға болатын ескі көліктер көп. ІІМ мәлі­метіне қарағанда, кейінгі жылдары елдегі көлік саны күрт өскен, нақты айтқанда 2,5 млн-нан 5,5 млн-ға бір-ақ қар­ғыған. Алайда соның тең жартысы – пайдаланылғанына 20 жылдан асқан ескі-құсқы көліктер. Ал олар зама­науи қауіпсіздік жүйелерімен жаб­дық­талмаған және ақаулары көп бола­тыны сөзсіз. Оның үстіне қазір техни­калық байқаудан өту тек «қағаз жүзін­де» іске асатын болып кеткен. Бүгін­де ІІМ осы келеңсіздіктің алдын алу мақ­са­тында жұмыс жүргізіп жатыр.

«Техникалық байқауды тек қағаз жүзінде жүргізу еліміздің жолдарында көптеген автокөліктің пайдаланылған газдар бойынша талаптарға, сондай-ақ қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейтініне әкеп соқтырды, бұл жол қозғалысы қауіпсіздігіне қатер тудырады», деп атап өтті Қ.Сұлтанбаев. Мәсе­лен, 2023 жылы техникалық ақау себебінен 18 жол-көлік апаты тіркел­ген, онда 7 адам қаза тауып,­ 26 адам жарақат алған. «Осы бағыттағы бақы­лауды күшейту үшін техникалық бай­қау операторлары қызметінің хабар­лама жасау тәртібінен рұқсат беру тәртібіне көшу үшін заңнамаға өзге­ріс­тер енгізіліп жатыр», деді ІІМ өкілі.

Бұдан өзге де жол-көлік апаттарына себеп болып отырған келең­сіздіктер аз емес. ІІМ дерек­теріне қарағанда, өткен жылы 8 мыңға жуық мас жүр­гізуші ұсталған. Жалған нөмір тағып жүрген 100-ден астам көлік анық­та­лыпты. Жүргізуші куәлігінен айырылған 700-ге жуық адам көлік айдаған. Былтыр жалпы саны 7 мың­нан астам адам әкімшілік қамауға алынып, ереже бұзған 145 мыңнан астам жаяу жүргіншіге айыппұл салынған.

Жол қозғалысы қауіпсіздігін сақтау мақсатында цифрлық құрыл­ғы­ларға көп көңіл бөлініп келеді. Қ.Сұл­тан­баевтың мәліметінше, елі­міз­дің жолдарында 24 мыңға жуық автоматты камера орнатылыпты. Қазір олардың көмегімен жол ережесін бұзу оқиғаларының 50 пайызы тіркеледі. Ал Астана мен Шымкентте 70 пайызға дейін жетіп отыр.

– Біз жол ережелерін өрескел бұзушы азаматтармен жұмыс жүр­гізе­міз. Ол үшін тәртіп сақшылары «Қор­ғау» бағдарламасын қолданады. Ол жалған нөмірлері бар, сақтан­ды­русыз, іздеуде жүрген немесе жол ережелерін бұзып, айыппұл төле­мейтін көліктерді автоматты түрде анықтауға мүмкіндік береді. Бұған дейін біз барлық көлікті тоқтатып, құжаттарды тексеруіміз қажет еді. Енді жаңа бағдарлама көше камераларының деректе­рін талдай отырып, сол маңдағы полицейдің планшетіне «қауіпті» жүргізуші жақын жерде екені туралы хабарлама жібереді. Осылайша, полиция жол ережелерін өрескел бұзғандарға дереу ден қою шараларын қабылдайды, – деді ІІМ өкілі.

Баспасөз мәслихаты барысында оқушылардың жазғы демалысы жақын­дап қалуына байланысты жол­дағы балалар қауіпсіздігі туралы да айтылды. Біздің елімізде әрбір төртінші жол-көлік оқиғасы балалардың қатысуымен болады екен. Атап айтқанда, жыл басынан бері тіркелген 6 мың жол-көлік апатының 1,5 мыңында балалар зардап шеккен. Оның ішінде 51 бала қайтыс болған. Осыған байланысты мұндай қайғылы жағдайлардың алдын алу мақсатында 20-31 мамыр аралығында «Абайлаңыз: балалар!» республикалық акциясы өтіп жатыр.

– Акция аясында мектептер ма­ңындағы жолдар мен аумақтарды зерт­теу, ата-аналармен және мұға­­лімдермен жол қауіпсіздігі тақы­ры­бында профилактикалық сабақтар мен дәрістер өткізу жоспарланған. Айта кету керек, балалардың жол­дағы қауіпсіздігі көп жағдайда ата-аналарға тікелей байланыс­ты, өйткені балалар ересектердің жүріс-тұрысын қайталайды. Сондықтан алдымен өзіміз жол ережесіне бағынуды үйренуіміз керек, сол арқылы өз балаларымызға да дұрыс үлгі көрсетеміз, – деді Қ.Сұлтанбаев.