Шекаралық ауданның шырайы кіріп келеді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтай төрінде: «Еліміз үшін стратегиялық ма­ңы­зы­ бар тағы бір мәселе – шекаралас­ аймақтарды дамыту», деген еді. Бұл ретте Абай облысын­дағы Мақаншы ауданының эко­номикалық өсуі, халықтың тұрақ­тануы аса маңызды.

Осыған орай жуырда ауданға арнайы іс-сапармен барып, ауданның тыныс-тіршілігімен танысып қайтқан едік. Аудан аумағында ел болып ертеңіне ерекше үміт артып отырған – «Аягөз – Бақты» теміржол желісінің құрылысы жүріп жатыр. Айтулы жоба Мемлекет басшысы елдің көлік-тран­зиттік әлеуетін дамыту жөніндегі тапсырмасы аясында салынып жатқан құрылыс. Жалпы ұзындығы 303 шақырым. Оның 85,3 шақыры­мы Мақаншы ауданы аумағы арқылы өтеді.

«Жобаның негізгі мақсаты – Қазақстанның Қытай, Ресей және Еуропа елдері, Қытай мен Азия-Тынық мұхиты аймағы арасындағы транзиттік жүк тасымалын дамыту. Құрылысты Қытайдың «China Harbour Engineering Company Ltd» компаниясы жүр­гізіп жатыр. Теміржол құрылысының жалпы аумағында 1137 адам мен 740 техника жұмылдырылған. Жобаны 2027 жылғы желтоқсан айында аяқтау жоспарланған. Оның аясында 69 көпір мен 359 су өткізу құбырын салу көзделген. Геодезиялық, геологиялық және гидрологиялық барлау жұмысы аяқталып, қазір жобалық құжаттамалар әзірленіп жатыр», дейді жобаға жауапты мамандар.

Осы ретте біз Бақты аумақтарындағы вахта­лық қалашықтарда болып, жұмыс барысын өз көзімізбен көрдік. Аудандық әкімдіктің мәліметінше, теміржол желісі 43 жер пайда­ланушының жалпы аумағы 846 гектардан асатын жер телімдері арқылы өтеді. Осыған байланысты мемлекет мұқтажы үшін арнайы акт рәсімдеу жұмысы жүріп жатыр. Сондай-ақ құрылысқа қажетті материалдарды өндіру үшін 9 карьер белгіленген. Оның ішінде бір­неше жер бөлімі ұзақ мерзімге жалға берілген аумаққа кіреді. Жоба аясында Бақты стансасы маңында құрғақ порт пен индустриялық және логистикалық аймақтарды дамыту жоспарланып отыр. Бұл өңірдің транзиттік әлеуетін арттырып, шекара маңындағы экономикалық белсенділікті күшейтпек.

Облыс әкімі Берік Уәли Мақаншы ауданына барған жұмыс сапарында халықаралық тран­зиттік теміржол құрылысының жай-күйімен танысқан еді.

«Аягөз – Тарбағатай (ҚХР Тачен аймағы)» теміржол құрылысы Абай облы­сы үшін стратегиялық маңызға ие. Бұл – үлкен инвестициялық жоба. Мемлекет басшысы Қасым–Жомарт Тоқаевтың тікелей қада­ға­лауындағы құрылыс. Сол себепті бұл жоба екі елдің байланысын арттыра түседі деп сенім білдіреміз. Мұндай теміржол бай­ла­ны­сының Абай облысы аумағында жүзеге асып жатқаны –  біз үшін мақтаныш. Қазір екі ел ара­сында 28 млн тонна жүк тасымалы бар. Енді осы теміржол іске қосылғанда тағы 8 млн тон­наға дейін арттыру жоспарланып отыр. Темір­жол Абай облысының Аягөз, Үржар, Мақан­шы аудандарының аумағынан өтеді. Жер­гілікті тұрғындар да жобаның ауқымын, мә­нін түсініп отыр. Инвестор компания елі­міз­дегі заңдарды сақтай отырып, белгіленген мерзімде құрылысты аяқтайды деп сенеміз. Сондай-ақ ең маңызды мәселе – жергілікті ха­лықты жұмысқа тарту. Біз мұны үнемі бақы­лау­да ұстаймыз. Инвесторларға облыс тарапы­нан қандай да бір көмек қажет болса, біз бар­лық мәселені дер кезінде шешуге, толық қол­дау көрсетуге дайынбыз», деді аймақ басшысы.

Сонымен қатар шекара шебіндегі Бақты ауылында индустриялық-логистикалық парк салу көзделіп отыр. Оның жалпы аумағы – 3 мың гектар. Инвестиция көлемі 1 миллиард АҚШ долларынан асады. Жобаны іске асыру мерзімі 2027–2035 жылдарға жоспарланған.

«Жобаның бастамашысы әрі инвесторы – «Қазақстан – Қытай индустриялық паркі» бір­­лескен кәсіпорны. Құрылыс және инфра­құры­лым жұмысын «MakWool Group LLP» және Қытайдың «Beijing DDS Decoration and Renovation Engineering Co. Ltd.» компаниялары жүзеге асырады. Индустриялық парк аума­ғында машина жасау, ауыл шаруашылығы өнім­­дерін өңдеу, қытайдың дәрілік шөптерін өңдеу, тұрмыстық техника мен тұрмыстық химия өнімдерін шығару, азаматтық дрондар құ­рас­тыру, жаңартылатын энергия және логис­­ти­ка бағытындағы өндірістер ашу жос­пар­­ланып отыр. Сонымен қатар еркін сауда­ қойма ай­­мақ­тары мен логистикалық орталық­тар құ­ры­лады», дейді аудан әкімі Дәурен Қойгелдиев.

Оның сөзінше, жоба аясында барлық қа­жетті инфрақұрылым тартылып, электр, су және кәріз жүйелері жүргізіледі. Сондай-ақ 10 мыңнан аса адамға арналған тұрғын үйлер мен әлеуметтік нысандар салу көзделген.

Аймақ басшысы бұл жоба өңірдің тран­зиттік және өндірістік әлеуетін арттыруға мүмкіндік беретінін айтты.

«3 мың гектар – үлкен аумақ. Жоба аясында бұл жерге жаңа қала салынады десе де болады. Экономиканың дамуына тың серпін беретін өндіріс нысандары осы жерге шоғырланады. Айталық, осында салынатын ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу кәсіпорнымен Бородулиха, Бесқарағай, Көкпекті, Үржар аудандары серіктесе алады. Өйткені бұл аудандарда майлы дақылдар көп өндіріледі. Сондай-ақ жел, күн энергиясы қашанда қажет. Аягөз  – Тарбағатай теміржол құрылысы аяқталған соң, бұл жерден шыққан тауарларды теміржолмен де, автожолмен де экспорттауға мүмкіндік туады», деді Б.Уәли.

Естеріңізде болса, былтыр Бақты ауы­лын­дағы апатты жағдайдағы мектептің жайы біраз айтылған. Бейсембай Сахариев атын­дағы орта мектеп 2016 жылы пайда­лануға бе­рілген. Қазір мектепте 363 оқушы білім алып, 115 бүл­діршін мектепке дейінгі тәр­биемен қам­тыл­ған. Оқу орнында 50 мұғалім мен 12 тәр­биеші еңбек етеді. Нысан ғимараты 7 блоктан тұрады.

Мектеп директорының айтуынша, 2022 жылдан бастап ғимарат қабырғаларында жарықшақтар пайда болып, оқушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында білім ошағының бір бөлігі жабылған болатын. Былтыр 15 наурызда аймақ басшысы ауданға жасаған сапары кезінде мектептің жағдайымен арнайы танысып, тиісті комиссия құрып, нысанды апатты деп тану мәселесін қарастыруды тапсырған еді. Кейін білім мекемесінде күрделі жөндеу жұмысы жүргізілді.

Расында, жөндеу барысында мектеп ғимараты толық жаңартылып, бірқатар ­ма­ңыз­ды жұмыс атқарылғаны байқалады. Атап айт­­қанда, спорт залында заман талабына сай ше­­­шіне­тін бөлмелер, жуынатын орындар мен әжет­ханалар жасалған. Сонымен қатар мек­теп ішінен санитарлық тораптар орна­ты­лып, тех­нология кабинетіндегі еден жаңартылған.

«Мақаншы ауданындағы білім саласында биыл 5 жоба іске асырылады. Аталған жо­балар 4 мектепте және 1 қосымша білім ұйы­мында жүзеге асырылады», дейді аудан әкімі.

Сонымен бірге «Бақты» кеден бекетін жаңғырту жұмысы былтыр қолға алынған еді.  Қытай елімен шекаралас аймақта орналасқан бұл кеден бекеті – халықаралық көлік-логис­тикалық бағыттағы маңызды нысандардың бірі. 2024 жылы «Бақты» кеден бекетінде жолаушылар терминалының уақытша модулі іске қосылған еді. Соның нәтижесінде жеке тұлғалардың туризм мақсатында кеден шекарасынан өтуіне мүмкіндік жасалды. Қазір өткізу пункті арқылы тәулігіне орта есеппен 6–8 ­автобус пен 300–350 жолаушы қатынайды екен.

Сонымен қатар бекетте екі жаңа инспек­циялық-тексеру кешені жұмыс істеп тұр. Бұл кедендік бақылаудың тиімділігін арттырып, көлік құралдарын рәсімдеу процесін едәуір жеделдетуге мүмкіндік береді. Бүгінде өткізу пункті арқылы Қытайдан елімізге тәулігіне шамамен 150 автокөлік кірсе, Қытайға қарай 250-ге жуық автокөлік шығады екен. Құрылыс жұмысы биыл екінші жартыжылдықта толық аяқталады деп жоспарланып отыр. Қазіргі таңда нысанның құрылыс дайындығы шамамен 70 пайызды құрайды.

Бұдан соң Көктерек ауылында болып, жаңадан салынып жатқан зәулім де заманауи 150 орындық мәдениет үйінің құрылысын көріп қайран қалғанымыз рас. Мәдени нысан биыл басталыпты, қазір құрылыс жұмысының 90 пайызы орындалғаны байқалады.

«Ғимараттың жалпы ауданы 909,37 шаршы метрді құрайды. Мәдениет үйінде 150 орындық көрермен залы мен 50 оқырманға арналған кітапхана қарастырылған. Сондай-ақ жаңа клуб ғимаратында ауыл әкімдігі, пошта бөлімшесі және учаскелік полиция пунктін орналастыру көзделген. Бұл тұрғындарға бір­неше әлеуметтік қызметті бір жерден алуға мүм­кіндік береді», дейді аудан әкімі Дәурен Бақытжанұлы.

Аталған ауылдық округте осы уақытқа дейін мә­де­ниет нысаны болмаған. Жаңа нысан елді ме­кен­нің мәдени тынысын кеңейтіп, өнер мен шы­ғар­машылықты дамытуға серпін бермек.

Абай облысы,

Мақаншы ауданы