Астана және Алматы қалаларында тергеу соттары құрылуда

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне (ҚР Қылмыстық-процестік кодексіне) құқық қорғау қызметінің процестік негіздерін жаңғырту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы өткен жылы бекітіліп, 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізілді. Енді осы заңның 2-бабына сәйкес, 2018 жылдың 1 наурызынан бастап еліміздің он төрт облысы мен Астана және Алматы қалаларында тергеу соттары өз қызметтерін жүзеге асырады.

Егемен Қазақстан
09.04.2018 735
2

Тергеу ісін сот құзыретіне беру мәселесі Қазақстан Рес­пуб­ликасының 2010-2020 жылдарға арналған құқықтық саясат тұжырымдамасында кө­рініс тауып, Елбасының «100 нақты қадам» Ұлт жос­парында жалғасты. Тер­геу судьясының мақсаты – өзіне қылмыстық қудалау функ­циясын қабылдамай, сот­тың бақылауын жүргізуді жү­зеге асыру. Тергеу судья­сы – қылмыстық про­цес­тегі тараптар мүм­кін­дік­тері теңдігін, жеке адам­ның­ конституциялық құ­қық­тарының сотта қорға­луын, негізсіз айыптаудан және сотталудан, адамның және азаматтар құқықтары мен бостандықтарының заң­сыз шектелуінен қорғау­ды қамтамасыз ететін процес­суал­дық дербес тұлға болмақ.

Қылмыстық-процестік ко­­­­декстің 55-бабында тергеу судья­сының  сотқа дейінгі тергеп-тексеру жұмыстары барысында кездесетін кем­шіліктерді жою үшін оған бір­неше өкілеттік  берілген. Ен­дігі жерде  күзетпен ұстау, үйқамақта ұстау, лауазымнан уақытша шеттету, жақындауға тыйым салу, экстрадициялық  қамақ мерзімдерін  ұзарту, кепілді қолдану, мүлікке тыйым салуды санкциялау  тергеу судьясының құзыретіне берілген. Сондай-ақ күзетпен ұсталынатын адамды сот пси­­хатриялық және /немесе сот-медициналық  сараптама жүргізу үшін медициналық ұйымға мәжбүрлеп орналас­тыру, бұрын өзіне қатысты күзетпен  ұстау қолданылған адамның психикалық ауру фактісі анықталған  кезде оны ауруларды қатаң оқшаулау жағдайында ұстауға ла­йық­талған психиатриялық кө­мек көрсететін арнаулы меди­ци­­налық ұйымға ауыстыру, мәйіт­ті эксгумациялау, кү­дік­тіге, айыпталушыға халық­аралық іздеу жариялау ­секілді міндет те тергеу судья­сына жүк­телген.

ҚПК-ге толықтырылған 42-1-баптың 1-бөлігіне сай «Қа­зақстан Республикасында қылмыстық сот ісі қағаздағы және /немесе электронды  фор­маттарда» жүргізіледі. Сон­­дай-ақ ҚПК-нің 131­-бабының 4-бөлігінің 6-тар­­мағында: «Жердің шал­ғай­­лығы немесе тиісті қатынас жол­дарының жоқтығы салдарынан, сондай-ақ төтенше жағдай немесе төтенше ахуал жағдайларында адамды тер­геу судьясына уақтылы жет­кізуді қамтамасыз ету мүмкін болмаған кезде жетпіс екі сағаттан аспайтын мерзімге ұстауға жол берілетін жағ­дайларды қоспағанда, адам қылмыс жасады деген күдік бо­йынша – қырық сегіз сағат­тан аспайтын мерзімге, ал кә­мелетке толмаған адам жиыр­­ма сағаттан аспайтын мер­зімге ұстап алынуы мүм­кін», деп  көрсетілген.

Жаңа редакцияда жазыл­ған ҚПК-нің 133-бабы, 2-бө­лігіне сәйкес ұстап алын­ған адамды ұстау орны­ның бас­тығына күдіктіні кү­зет­пен ұстауды санкция­лау ту­ралы сот қаулысы келіп түс­песе, ұстап алынған адам­ды­ ұстау орнының бастығы, осы кодекстің 131-бабының 4-бө­лігінің 1-6 тармақтарында көз­делген жағдайларды қос­пағанда, оны өзінің қау­лысымен дереу босатады және бұл туралы прокурорды хабардар етеді.

Осы орайда, 2018 жылдың екі айында Мұнайлы аудандық сотының тергеу судьясының өн­дірісіне санкциялауға бар­лығы 14 өтінішхат, оның ішін­де 7 күзетпен ұстау бұл­тартпау шарасын қолдану, 3 күзетпен ұстау бұлтартпау ша­расы мерзімін ұзарту, 1 кепіл түріндегі бұлтартпау ша­расын қолдану, 2 тергеу судьясының санкциясынсыз жүр­гізілген тінтуді заңды деп тану туралы, 1 тергеп-тек­серу мәліметтерін алу өті­нішхаттары түсіп, қаралды. 

2015 жылдан бастап іске қо­сылған тергеу судьясының өкі­леттіктері жыл сайын артып, азаматтардың консти­ту­циялық құқықтары мен бос­тандықтарының қылмыстық про­цестік заңның талаптарына сай қорғалуын да жүзеге асыруда.

Бауыржан ЕЛЕМЕСОВ,

Мұнайлы аудандық сотының төрағасы

Маңғыстау облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

21.03.2019

Астанадағы Наурыз тойына Нұрсұлтан Назарбаев пен Қасым-Жомарт Тоқаев қатысты

21.03.2019

Президент кеңсесіне жаңа басшы келді

21.03.2019

Ерлан Баттақов Президенттің іс басқарушысы болып тағайындалды

21.03.2019

Футбол: Бүгін Шотландияға қарсы ойнаймыз

21.03.2019

Мәнерлеп сырғанау: Алғашқы жүлдегерлер анықталды

21.03.2019

Көкшетаудағы Максим Горький көшесі Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы болып өзгерді

21.03.2019

Талдықорғандағы Тәуелсіздік көшесінің атауы Нұрсұлтан Назарбаевтың есімін иеленді

21.03.2019

Кәсіпкер көпбалалы отбасына 3 бөлмелі пәтер сыйлады

21.03.2019

Астана маңындағы елдімекендерде Наурыз мейрамы тойлануда

21.03.2019

Ақтөбеде Әбілқайыр хан даңғылы Нұрсұлтан Назарбаев көшесі болып өзгертілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу