Мәді күйшінің рухы асқақтады

Жуырда Жамбыл облы­сының Сарысу ауданына қарас­ты Игілік ауылында күйші әрі композитор Мәді Шәутіұлы­ның ескерткіші ашылды.

Егемен Қазақстан
11.10.2018 4581
2

Игі­лік ауылдық клубының алды­нан бой көтерген күйші ескерт­кішінің ашылу салтанатына ауыл тұрғындарымен қатар, бел­гілі күйші, өнер зерттеушісі, «Көкіл» мектебінің директоры Абдулхамит Райымбергенов, ақын, Қазақстанның еңбек сіңір­ген қайраткері Маралтай Райымбекұлы, мүсінші Алтай Бейсенов, жазушы, респуб­ликалық «Қазақ әдебиеті» газе­тінің бас редакторы Дәурен Қуат, дәстүрлі әншілер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Сәуле Жанпейісова мен Ардақ Иса­таева, күйші, өнертану ғы­лым­дарының кандидаты Ербол Үсенбаев және қобызшы Саян Ақмолда Алматы қаласынан арнайы келіп қатысты. 

Мәдени оқиғаның шымыл­дығы ауыл тұрғыны, ақын Асхат Абзалбековтің Мәді Шәутіұлы рухына арналған арнау өлеңімен ашылды. Бұдан кейін аудан әкімі Балабек Нарбаев, жоба авторлары ақын Маралтай Райымбекұлы және Мәді бейнесін салған Алтай Бейсенов салтанатты жағдайда ескерткіштің лентасын қиды. Салта­натты шарада әуелі сөз алған аудан әкімі Балабек Нарбаев ауыл тұрғындарын мәде­ни оқиғамен құттықтады. Елба­сының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласынан туындайтын мін­дет­терді жүзеге асыру және Сарысу ауданының құрылғанына 90 жыл толған мерейтой аясында ашылып отырған күйші ескерткішінің болашақ ұрпақ үшін тағылымды бастама екенін атап өтті. Ал өз сөзінде ауданның тұңғыш әкімі болған Әбдіманап Көпбергенов Мәді күйші жайында тағылымды естеліктерімен бөлісті. Сонымен қатар ауыл тұрғыны, еңбек ар­дагері Алтын Досжанова күй­ші рухының мәңгі өлмей­тінін, халықтың есінде мәңгі сақта­латынын айтты. Ал күйші Ербол Үсенбаев Мәді күйшінің «Қоңыр» күйін орындап, көпшіліктің ықыласына бөленді. Сондай-ақ ауыл тұрғындары да сөз алып, күйші туралы естеліктер өрбітті. 

Бұдан кейін Игілік ауылдық клубында «Көненің көзі дәу- л­ес­кер – Мәді» тақырыбында республикалық ғылыми конфе­ренция өтті. Аталған конфе­рен­цияны Маралтай Райым­бекұлы ақиық ақын Төлеген Айбергеновтің өлеңін оқып ашып, Мәді күйші туралы тағылымды әңгімелер айтты. Бүгінгі шараға орай құттықтау жолдаған Жамбыл облысының әкімі Асқар Мырзахметовтің хатын көпшілікке оқып берді. «Күйші, композитор Мәді Шәутіұлы тағдырлы күй өнерінің шебері, Қаратаудың теріскейінде өмірге келген кешегі Ықылас пен Сүгірдің заңды ізбасары. Мәді Шәутіұлы дара қолтаңбасы қалыптасқан композитор ғана емес, ол сонымен қатар өте көне күйлерді жеткізуші құймақұлақ өнер иесі» делінген хатта. Өз кезегінде Маралтай Райымбекұлы бүгінгі шараға орай КСРО халық әртісі Асанәлі Әшімовтің, ға­лым, мемлекет қайраткері Мыр­затай Жолдасбековтің, композитор Ілия Жақановтың, Парламент Мәжілісінің депутаты Бекболат Тілеуханның және күйші Жанғали Жүзбаевтың құттықтауларын жеткізді. 

Конференция барысында Маралтай Райымбекұлының құрастыруымен биыл жарық көрген «Мәді» өмірбаяндық кітабының да тұсауы кесілді. Өз сөзінде күйші Абдулхамит Райымбергенов 1983 жылы Құрманғазы атындағы консерваторияны бітірген соң, жас маман ретінде фольклор экспедициясы құрамында Жамбыл облысына келгенін, сонда Мәді күйшімен жолығып, бірқатар көне күйлерді өз аузынан жазып алғанын айтты. «Мәді күйші үйге кіріп келгенде қайран қалдым. Сырттан басқа дәуір кіріп келгендей. Не болмаса біз өткен ғасырға өтіп кеткендейміз. Балтабайдың үйін­де отырып, Мәді күйшінің шығармаларын магнитофонға түсірдік. Бұрын-соңды көп орындала бермейтін аңыз күйлердің оншақтысын тартып берді. Көне аңыздарды айтып отырып, күйін іле тартып әкетіп, жалғастырып, аңызын айтып отырды», деп естелік айтты күйші. Күйші Ербол Үсенбаев, әншілер Сәуле Жанпейісова мен Ардақ Исатаева және қо­бызшы Саян Ақмолда Мәді күйші жайын­да сөз қозғап, оның күйшілік мектебіне тоқталып, ауыл аспанын әнге бөлеп, күймен көмкерді. Жазушы Дәурен Қуат Мәді күйшінің тағдырынан тағы­лымды әңгімелер шертті. Кон­ференция барысында аудан әкімі Балабек Нарбаев Алма­тыдан арнайы келген қонақтарды «Сарысу ауданына 90 жыл» мерекелік төс­белгісімен марапат­тады. Соны­мен қатар Мәді Шәутіұлы­ның өмір және өнер жолын қамтыған кітап көпшілікке таратылды. 

Мәді күйші 1909 жылы Игілік ауылында дүниеге келіп, 1995 жылы өмірден өткенге дейін сол ауылда ғұмыр кешкен қайталанбас өнер иесі. Ата-анасынан ерте айырылған ол туы­сы Бегман Боданов деген кісінің отбасында өседі. Домбыраны жеті жасында осы елге аты танымал Қосқұлақ Пірімбет домбырашыдан үйренеді. Алайда 18 жасында шешек ауруынан екі көзі бірдей көрмей қалады. Алайда ол артына өлмес мұра қалдырған күйші әрі композитор ретінде ел есінде. Оның орындауындағы 24 күй ұлт музы­касының асыл қазынасына қосылды. Бүгінде Қазақ радио­сының «Алтын қорында» сақ­таулы тұр. Кезінде Мырза­тай Жолдасбеков, Уәли Бекенов, Абдул­хамит Райымбер­генов сияқты ғалымдар Мәді күйші жайлы еңбектер жазды. Ал осы ескерткіштің бой көтеруіне демеушілік көрсеткен Маралтай Райымбекұлы «Алтайдан бой кө­теріп, Жерорта теңізіне най­­за­сын шайған Ұлы Дала перзент­­терінің қай-қайсысы да әспет­­­теуге, ұлықтауға лайық» деп кон­­фе­ренцияны қорытын­дылады.

Хамит ЕСАМАН,

«Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу