Көміртексіз болашаққа қадам басқан қала

Дисней әлемінің үйі атанған бұл қала талайдан бері туристер көп баратын мекенге айналған-тұғын. Қазіргі таңда жаңа межені бағындыруға талпынып көміртегі арқылы алынатын энергиядан толық бас тартатын тұңғыш шаһар атанбақ.

Егемен Қазақстан
07.11.2018 3021
2 Эдуард ЛИНСМЕЙР, «Нью-Йорк Таймс». Орландода 3200 үйді қуатпен қамтамасыз ететін күн энергиясы өндіріледі. Суретте: қалалық стансадағы инженер көрсетілген.

Иван ПЕНН, «Нью-Йорк Таймс» – Орландо (АҚШ)

Мұның алғышарттарын қа­ланың әр жеріндегі жаңбырдың суын жинайтын мыңдаған құ­дық­тардан көруге болады. Қал­қы­малы күн панельдері сумен бір­ге көтеріліп, қайта түседі жә­не электр энергиясын стансаға жібереді. 

Осындай мысалдарды қала кө­ше­лерінен де кездестіре аламыз. Электр тоғының орнына кө­­ше шамдарының үстінде күн панель­дері қойылған. Ша­һар­дағы 25 000 шамның 18 000-ға жуы­ғы әл­де­қашан өте тиім­ді сәу­ле шығаратын диодқа алмасты­рыл­ған. 

Тіпті балдырлы көлшіктер де ма­ңыз­ды рөл ойнауы мүмкін. Ресми өкіл­дер осында қала­дағы электр стан­са­лары мен кө­лік­терден шыға­тын кө­мірқышқыл газын атмосфе­раға шығарудың орнына оларды жи­най­тын жүйені сынақтан өткізіп жатыр. 

Орландо климат өзгеруінің әсерімен күресу үшін ерекше ба­ғыт­ты жетілдіріп келеді. Әсі­ресе федералды биліктің шегін­ген жерінде алға қадам басады. Орландо былтыр президент До­нальд Трамп АҚШ-тың Париж келісімінен шығатынын мәлім­дегеннен кейін климаттың жылы­нуына қарсы күресін тоқтат­пай­тынын мәлімдеген америкалық 300 қала мен облыстың қатарында. 

«Біздер, қалалар бастамашы болуымыз қажет. Негізі билік осы жұмысты атқаруы қажет еді, бі­рақ олар қабылдаған әрбір ше­шімі арқылы кері кетіп бара жатқандай», дейді Орландо қала­сының тұрақтылық жөніндегі директоры Крис Кастро. 

Орландо 2050 жылға қа­рай қуат өндіру барысында кө­мір­қышқыл газын шығармауды мақсат етіп отыр. Қала мэрі Бадди Дайер алға қойылған межеге жету үшін әлі де атқарылатын жұ­мыстың көп екенін атап өтеді. «Қоғам ретінде келешекке ба­ғытымызды сәтті айқындадық. Меніңше, 100 пайыздық межеге жету үшін технологиялық тұр­ғыда да жаңашылдық қажет екенін мо­йындаймыз», дейді ол. 

Күн астындағы штат ретінде та­нылған Флоридада күн қуа­тын тиімді пайдаланудың мүм­кін­­дігі мол. 2020 жылға қарай Орлан­до­дағы тұтынылатын энер­гияның 8 па­йызы күннен алынады деп жоспар­ланған. 

Коммуналды қызмет 20 мега­ватт күн энергиясын өндіретін құ­рыл­ғы орнатты. Ол шамамен 3200 үй­ді жарықтандыруға жет­кі­­лік­ті. Сон­дай-ақ шаһардың 280 000-ға жуық тұрғыны қосымша 10 мега­ват­­ты үйлерінің шатырында орна­тыл­ған күн панельдері арқылы алады. 

Ынталандыру ретінде үй иелері электр стансасына жіберген қуат көлеміне лайық жеңілдік алады. Қала билігі су тазалау ор­та­лы­ғының бассейндерінде қалқы­малы күн панельдерін орнатуға ниетті. 

Алайда сарапшылардың ай­ту­ын­ша, күн энергиясы Орлан­до­ның 100 пайыздық межені бағын­дыруына көмектесе алмайды. Мұнда көмір жағудан бө­лі­нетін улы газ жалпы көлемнің 47 пайызын құрайды. Орландоның күн және жел энер­гия­сын қолдануды арт­ты­ру­ға талпынуы қуат жинағыш ба­та­рея­лар­дың маңыздылығын көр­сетеді. Алайда олардың бағасы әлі де қымбат. 

Сонымен қатар кейбіреулер электр стансаларына ғана көңіл бөлу жылыжай газы мәселесінің бір бөлігі ғана екенін айтып, сын­ға алады. 2017 жылы елдегі энер­гия тұтынудың үштен бірі­не жуығы электр тоғы индус­триясына тиесілі болды. АҚШ Энер­гия ақпараты әкімшілігінің мәлі­метіне сай, көлік пен өнеркәсіп тұтынатын энергия жалпы көлемнің жартысын құраған. 

Табиғи газ автобус жүйе­сін қамтамасыз етеді, қоқыс шы­ға­ра­тын көліктерде орнатылған гибрид қозғалтқыш бензин қол­данысын азайтады (Полиция электрмен жүретін мотоциклдерге ауысты). 

Орландоның көліктерге қыз­мет көрсету дүкенінде жанармайды араластырып, жүк көліктерінің паркін қамтамасыз ететін табиғи газ стансасы бар. Кешен пайдаланатын энергиясының 60 пайызын күн қуатынан алады. 

Табиғатты қорғау өкілдері үдерісті бақылап отыр. «100 пайыз таза энергия тұтынуға шешім қабылдаған қоғамға 100 пайыз таза энергия тұтынуына жағдай жасалуы тиіс. Сондықтан көмір және газ жағатын ескі стансалардан бас тартуы керек», дейді Sierra Club-тың (қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ұйым – А.А.) директоры лауазымын атқарушы Майкл Бруне. «Сондықтан елдегі қоғам көшбасшылары саясаткерлер мен станса басшылығын осы мақсатты жүзеге асыруға шақырады», дейді ол. 

Мақсатқа жету жолындағы жасалатын осындай үдерістер әлі де көптеген қадамды қажет етеді. «100 пайыздық межеге жақындаған са­йын алдан көптеген сынақ шығады. Келешекте 100 пайыздық нәтиже көрсету жолында қазіргіден де басқаша жағдайға куә болуымыз ықтимал», дейді Эд Смелофф. Ол Калифорниядағы көмірқышқыл газынан ада энергияны қолдайтын Vote Solar ұйымының өкілі.

© 2018 The New York Times News Service

Мақалаларды аударған 

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

Светлана Ғалымжанқызы, 

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу