The New York Times. Бүркітші қазақ қызы

The New York Times басылымы Моңғолиядағы бүркітші қазақ қызы туралы көлемді мақала жариялады. Мақаланың қысқаша мазмұнын назарларыңызға ұсынып отырмыз.

Егемен Қазақстан
04.01.2019 14645
2 The New York Times

Баян-Өлгей, Моңғолия - Жұма күні сабақ біткен соң, Заманбол үйіне оралып, үй жұмысын орындап және жасөспірімдерге тән үй жағдайындағы өз міндеттерін атқарады. Ал сенбіде ол атын ерттеп, өзінің үйретілген жыртқыш құсымен қар тауларына бағыт алып, сенімді әріптесімен жабайы аңдарды аулауға бет алады.

Заманбол 14 жастағы бүркітші қыз. Моңғолияның Алтай өлкесін мекен еткен қазақ қызы бұрынғы көшпенді ата-бабаларының ізін жалғап жүрген жастардың бірі. Оның аң аулау қабілеті атасынан берілген. Атасының жанында ол және оның бүркіті тіпті қасқыр да аулайтын.

Атасы оған бүркітпен қалай аң аулау туралы, аспандағы құстарды қалай шақыруға болатынын үйретті. Атасы қайтыс болған соң, ол құсты өз қамқорлығына алды.

- Атамның жолын жалғастырғым келді, - деді Заманбол.

Содан бастап ол құсбегіліктің қыр-сырын терең үйрене бастады. Аңшылар құстары иелерінің дауыстарына үйренуі үшін жиі ән айтады. Ұрғашы бүркіттер еркектеріне қарағанда үлкен және күшті, көбіне аң аулауда қолданылады.

Аң аулау өткен ғасырда жоғалып кетті. Алайда бұл кәсіпті  Батыс Моңғолияның Баян-Өлгей аймағындағы Алтай қазақтары сақтап қалды, онда 400-ге жуық этникалық қазақтар ресми түрде бүркітші ретінде тіркелген. Бұл аймақ көбіне қазақтар әрі мұсылмандар мекендеген Моңғолиядағы жалғыз аймақ.

Қазір Алтайдағы қазақ мәдениеті туралы ақпарат бүкіл әлемге белгілі бола бастады. Бүркітшілер екі күндік Алтын Бүркіт фестиваліне жиналады. 2016 жылы түсірілген бүркітші қыз Айшолпан туралы деректі фильм (2014 жылы осы жарыста жеңген) дүниежүзінің назарын Алтайдың мәдениетіне аударуға көмектесті.

Фестиваль кезінде дала Кеңес дәуірінің машиналарымен, гобелендермен, кітап және шөлмектермен көмкеріледі. Балалар жерде отырып қой сүйектерімен ойнайды. Қазан айында фестивальге келген шетелдік туристер саны 1000-нан астам адамды құрады, деп хабарлады құзырлы органдар.

Кейбір ғалымдар фестиваль мәдениеттің бір түрі ретінде ғана емес, шоу ретінде ғана ұйымдастырылады деп алаңдайды. Бірақ көптеген аңшылар фестивальда өз мұраларын насихаттау тәсілін де  көрсетеді.

Технология бүкіл әлем бойынша ұрпақтар арасындағы алшақтықты кеңейтті, ал Баян-Өлгей де бұдан тыс емес. Бірақ бүркітпен  аң аулау онымен айналысатын адамдар үшін қазақ жастарын үлкендермен байланыстыратын көпір болды.

Заманбол үшін бүркіт оның әжесі мен атасын еске салады, бірақ оның бүгін аңға салатын құсы оған атасынан қалған құсы емес.

Заманбол өзінің бірінші қыранын еркіндікке жібергенде 13 жаста болды. Ол бүркіттің аяғына бау байлап, тауға көтеріліп, онымен қоштасты.

- Мен көңілсіз болдым, бірақ мен оның еркін болғанын қалаймын, - деді Заманбол.

 

Аударған Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.03.2019

Арман ӘЛМЕНБЕТ. Көңіл қалтарыстарындағы үш сурет (этюдтар)

25.03.2019

Әсет Исекешев Елбасы Қорының Атқарушы директоры болып тағайындалды

25.03.2019

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасының бұрынғы президенті Абдулла Гүлмен телефон арқылы сөйлесті

25.03.2019

Ғ. Қойшыбаев Сыртқы істер министрінің орынбасары қызметінен босатылды

25.03.2019

Nur-sultan – жаңа дәуір символы

25.03.2019

Қызылордада жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық олимпиада басталды

25.03.2019

Таразда Астана атауын ауыстыруға байланысты акция өтті

25.03.2019

Елбасы Кеңсесінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары тағайындалды

25.03.2019

Илон Маск: Марста қалашық салына бастағанын көргім келеді

25.03.2019

«Алтын адам» Татарстан төрінде

25.03.2019

Атырауда «Елордамыз – Нұр-Сұлтан» атты мерекелік концерт өтті

25.03.2019

Мұғалжар ауданында аз қамтылған отбасыларға қаржылай сертификаттар берілді

25.03.2019

Ж. Қасымбек Батыс Қазақстан облысының көктемгі су тасқыны кезеңіне әзірлігін тексерді

25.03.2019

Дархан Кәлетаев Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды

25.03.2019

Жалғыз райхан жәудіреп жазға қалды

25.03.2019

26 наурызда еліміздің бірқатар аймағында дауылды ескерту жарияланды

25.03.2019

Жастар жылы жөніндегі жол картасын іске асыру туралы баспасөз конференциясы өтеді

25.03.2019

Абдуллах Гүл: Нұрсұлтан Назарбаев – тұтас түркі әлемінің ақсақалы

25.03.2019

Тұңғыш Президенттің тарихтағы рөлі жоғары

25.03.2019

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұстанымдары (видео)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу