Билікке деген сенім мемлекеттік қызметшіден басталады. Отыз дамыған елдің құрамына енуге кепілдік беретін «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының алғашқы 15 қадамы мемлекеттік қызметті саннан сапаға қарай кәсібилендіруге арналуы да заңды құбылыс. Себебі, өз ісін жетік білетін, мамандығына адал мемлекеттік қызметшілер елге қызмет етпейінше, өркениетті елдердің қатарына қосыла алмаймыз.
Мемлекеттік қызметшілерді кешенді аттестаттаудан өткізу науқаны – мемлекеттік қызметке ең лайықты адамдарды іріктеп, олардың абыройын, біліктілігін, еңбегін ескеретін жүйені қалыптастыратын «елге қызмет ету» қағидасының жүзеге асуының айғағы. Менің өзім ұзақ жыл бойы мемлекеттік қызметте жұмыс атқардым. Сол үшін бақыттымын. Бірақ, қазіргі қолданыстағы «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызметі туралы» Заңында көрсетілгендей, ешқашан мемлекеттік қызметшінің әлеуетін көтеру үшін мұндай жағдай жасалған емес.
Күні кешеге дейін біз мансаптық өсу, меритократия деген сөздерді білмеппіз. Жаңадан басшы келсе, ұжымның біраз бөлігі ауысатын. Осыдан болар, мемлекеттің емес, мекеме басшысының көңілін табумен әлек болатынбыз. Ал, қазіргі саясатта іскер мамандарды мансаптық өсіруге аса мән берілген. Сондықтан, өмірін мемлекеттік қызметпен байланыстырғысы келген талантты жастар үшін алаңсыз жұмыс істейтін уақыт туды. Ендігі жағдайда, мемлекеттік қызметшілердің қабілетіне қарай өсу мүмкіндігі бар. Сондықтан, бұрынғымен салыстырғанда мемлекеттік қызметте кадрлардың орнығуы әлдеқайда өсті.
Несін жасырайық, қанша жерден жұмысымыздың алғыр маманы болсақ та, заңның әрбір бабын есте сақтау қиын. Оның үстіне, уақытпен санаспайтын жұмыс режімі ол заңдарды қайталап тұруға мұрша бермейді де. Тек тікелей жұмысқа қатысты нормативтермен шектелеміз. Сондықтан, алдыңғы жылдары аттестаттау жақындай бастағанда, біз осы қиындықтан шығу үшін төте жолдарды іздей бастайтынбыз. Ал қазіргі жағдайда өтіп жатқан аттестаттау сыбайлас жемқорлықтың қандай да болсын тәуекеліне мүмкіндік бермейді.
Қазіргі таңда мемлекеттік қызметшілер заман талабына орай жеке тұлғалық сипатын анықтауда бастамашылдық, шешім қабылдау, жылдамдық, жауапкершілік, серіктестік, қызметті тұтынушыға бағдарлану, қызметті тұтынушыны хабарландыру сияқты 11 құзыретті анықтауға арналған тестілеуден өтіп жатыр. Олар келесі кезекте арнайы аттестаттау комиссиясы алдында кәсібилігіне байланысты әңгімелесуден өтеді.
Аттестаттау комиссиясына тиісті мекеменің басшыларынан басқа, мәслихат депутаттары, қоғамдық бірлестіктер мен үкіметтік емес ұйымдардың, БАҚ-тардың өкілдері қатысуы да қуантарлық жайт. Бұл кезең ашықтық, жариялылық, әділдік қағидаттарын сақтау мақсатында аудио және бейнекамералармен сүйемелденеді. Осылайша жан-жақты қарастырылып, пысықталған аттестаттау науқаны ел сеніміндегі азаматтардың іскерлік келбетін сомдайды деп сенемін. Сондықтан да мемлекеттік қызметшінің жұмысын объективті бағалауға бағытталған бұл жүйені қолдаймын.
Кезінде Аристотель: «Халыққа қызмет етіп, жақсылық жасау үшін ғаламды төңкеріп, бай болып немесе күллі адамды басқарып, патша болу міндетті емес. Тек халыққа адал қызмет ету керек», депті. Шынында да, еліміздің ертеңі – бүгінгі мемлекеттік қызметшілердің адами және кәсіби құндылықтарына, елжандылығына байланысты.
Абдулла АХМЕТОВ,
Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша филиалының директоры
ШЫМКЕНТ