Үнемшілдерді ынталандырған абзал

Депутаттар 131 оқушыға есеп­телген шағын жинақты мек­тепке барған кезде оның қыз­метін көрді. Басшылық осы оқу орнында бюджет қа­­ражатын айтарлықтай үне­м­деп қана қоймай, соны­мен бір­­ге, оқушылардың эко­ло­гия­лық жобаларды жүзеге асы­руына тәжірибе жасап, «жа­сыл» технологияларды енгізуге талап қылған іс­те­рін көрсетті. Сонымен қа­тар, біз «Арнасай» жасыл технологиялар орта­лы­­ғының жұмысымен та­ныс­тық. Бұл жерде мем­ле­кеттік органдардың, «G-global»­ Халықаралық хат­шылығының, БҰҰ-ның Қазақстандағы Да­му бағ­дар­ламасы мен бас­қа­ла­ры­ның қолдауымен «Жасыл эко­номикаға» өту бойынша тұжырымдаманы іске асы­ру­ға байланысты 35 жоба жү­зеге асырылуда екен.

Орталықтың ел тұр­ғын­да­рының әр түрлі санатта­рын, шағын және орта биз­нес субъектілерін, соны­мен қатар, жергілікті ат­қ­а­­рушы органдарды «жасыл» технологияларды тә­жірибеде қолдану жө­нін­де қалай оқытатынын кө­зі­мі­з­бен көрдік. Сонымен қо­са, аталған объектілерге ба­ру кезінде анықталған тө­мендегідей жеке мә­селелерге тоқталу қажет деп есептейміз.

«Вячеслав» орта мектебі 1967 жылы салынғанына жә­не елордадан 35 кило­метр қашықтықта орна­лас­қа­нына қарамастан, мұ­ға­лім­дердің өз ісіне бе­ріл­ген­дігі мен ынтасының ар­қа­сында оның жағдайы қа­на­ғаттанарлық. Сонымен бір­ге, мектепте заманау­и ком­­­пьютерлердің және оқы­ту­­дың басқа да техникалық құ­ралдарының, жедел ин­тер­неттің, интерактивті та­қ-

таның жетіспеушілігі се­зіледі, бұл өз кезегінде, оқу­шы­лар мен мұғалімдерге бі­лім мен дағдыларын тол­ықтай дамытып, жаңа үлгі­лер­ді меңгеруге қолбайлау бо­лып отырғаны анық аң­ға­рылады. Жедел интер­нет пен заманауи ком­пью­тер­лердің жоқтығы Қазақ­стан Республикасының Пре­зиденті Н.Назарбаев жа­рия­лаған «Цифрлық Қазақ­стан» бағдарламасының сәт­ті іске асырылуына да кү­мән келтіртсе керек. 

Бастауыш сыныптардың мұ­ғалімдеріне қатысты проб­лема да өзекті болып отыр, олар 18 сағат мөлшерлемесі бар бола тұра, тек 14 сағат қа­на сабақ бере алады, ал бұл ең­бек­ақысын толық көлемде алуларына мүмкіндік бер­мей­­ді. Мұғалімдердің сы­нып­­тан тыс жұмысы үшін еңбекақысына бұрын қолданылған үстеме ақының күшін жою салдарынан олар бұл жұмысты ақысыз не­гізде ат­қарады. Сынып же­тек­ші­лігі үшін үстеме ақы­ның жағ­дайы да осы ісп­ет­тес, оның мөлшері ша­ғын жи­нақ­ты мектепте (саны 15 оқу­шыдан кем сыныптар) 2 мың теңгені ғана құрайды.

Мектепте бюджет қара­жа­ты тартылмай-ақ энергия және су үнемдеуші тех­нологиялар енгізілген, со­ның арқасында жылдық үнем­деудің мөлшері орташа есеп­пен алғанда 3 миллион тең­гені құрайды. Алайда, қол­даныстағы заңнама бюд­же­ттік қаражатқа мұндай қа­тынасты ынталандырмайды, керісінше, кейде бюджетті толық игермеу деп санайды.

Бұған БҰҰ-ның Қазақстан Республика­сы­н­­дағы Даму бағдар­ла­­масының өкілі де назар аудар­ды, ол энергия үнем­деу­ші технологиялар ор­на­тыл­ған елордалық мек­­теп­тердің бірін мысал ре­тінде келтіріп, бюджет қа­ра­жатын игермегеніне айып тартпас үшін мектеп қыз­меткерлері түнгі уа­қыт­та кабинеттеріндегі жа­­рық­ты қосып кетуге мәж­бүр бол­ған­ын жеткізді. Осы­лай­­ша, Бюджет кодексі мен бас­­қа да заңдарға энергия, жы­­лу және су үнемдеуші тех­но­ло­гияларды ендіруді ын­та­ландыратын нормаларды енгізу қажеттігі туындап отыр. 

Енді Үкімет жоғарыда ай­тылған мәселелерді қарап, қолд­аныстағы заңнамаға өз­герістер енгізуді пысықтау бой­­ынша уәкілетті мем­ле­кеттік органдарға тапсыр­ма бер­се, маңызды бір ша­руа­ның оң шешілуіне ық­пал­дасар еді.

Ақан БИЖАНОВ, 

Сенат депутаты