Жарна төлеуші жұрт нені білгісі келеді?

Міндетті әлеуметтік ме­­­ди­циналық сақтандырудың тиім­ділігі неде?

Біріншіден, Сіз міндетті әлеу­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру арқылы Қазақстан ау­ма­ғын­да өзіңіз таңдаған кез келген емханадағы медициналық кө­мек­ті ала аласыз. Бұл жағдайда ем­­­хананың шығыстарын Әлеу­ме­­т­тік медициналық сақтандыру қо­р­ы толығымен өтейді.

Екіншіден, тегін медициналық ке­пілдендірілген көмек және әлеу­меттік медициналық сақ­тан­дыру пакеттері шеңберінде қа­рас­тырылған медициналық кө­мекке жұмсалатын қосымша тө­л­емдердің барлық түрінен боса­тыласыз.

Үшіншіден, елдің кез келген дәріханасында (Қорда фар­мацевтикалық қызметтердің жет­кізушілері ретінде тіркелген) ұсынылатын дәрілік заттардың құрамы бойынша кеңейтілген және жақсартылған тізбесіне толық қолжетімділік болады.

Төртіншіден, қордың сіздің пайдаңызға аударылған жарналары туралы және медициналық ұй­ым­дарда көрсетілетін қыз­мет­тер туралы ай сайын ақпарат алу­ға мүмкіндігіңіз бар.

Бесіншіден, сапасыз қызмет көр­сетілсе немесе әлеуметтік ме­­дициналық сақтандыруға қа­ты­­сушы ретінде құқықтарыңыз бұ­зылған жағдайда Қор сіз­дің сақтандырылған азамат ре­тін­де құқықтарыңызды және мүд­делеріңізді қорғайды.

1996-1998 жылдарда құ­рыл­ған Міндетті сақтандыру қо­ры­ның тәжірибесі бізге мә­лім. Ос­ын­дай жағдай қазір де қай­та­ланбасына кім кепіл?

Қоғамда жүзеге асырылатын кез келген өзгерістердің дұрыс жақ­тары да, сонымен қатар теріс жақтары да бар. 1996-1998 жыл­дардағы сақтандыру ме­ди­цинасын құру тәжірибесін сын көзбен ғана қабылдауға бол­майды, оның оң тұстары да болды. Бұл реформаның бас­ты нәтижесі – экономикадан қосымша қа­ра­жат­ты тарту есебінен ден­сау­лық сақ­тау жү­йесі нысандары желісін жә­не медициналық көмектің ха­­лыққа қолжетімділігін сақ­тау еді.  Мысалы, осындай ма­ман­дандырылған бағ­да­р­ла­ма­ның болмауы мектеп­ке дей­ін­гі ме­кемелерді жеке­ше­лен­ді­ру­ге әкеліп соқты, оның салда­ры осы күнге дейін сезіледі. Одан басқа, 90-жылдардағы эко­но­микалық дағдарысты қа­зір­гі жағ­даймен салыстыруға бол­майды. 20 жыл бұрын көп­те­ген кәсіпорындар күрделі қар­жы­лық қиыншылықтарға тап бол­ғаны бәріміздің есімізде, сол ке­зеңдерде кәсіпорындардың ба­сым көпшілігі банкротқа ұшы­рады, еңбекақы бойынша үлкен қарыздары болды. Эко­номикалық дағдарыс жаппай төлем жүргізбеуге, оның ішін­де медициналық сақтандыру қорына төлем жасамауға негізгі се­беп болды. Қордың жағдайы эк­о­номикалық белсенді емес ха­лық үшін тұрақты аударым­дар­ды қамтамасыз етуге тар­тыл­ған жергілікті атқарушы ор­ган­дар­дың да қиын жағдайға тап бо­лу­ына байланысты қиындады.

Бүгінгі таңда біз эко­но­ми­ка­да­ғы жұмыспен қамтудың елеулі өсі­мін байқап отырмыз. Отандық кә­сіпорындарда 6,5 миллионнан астам жалданған жұмыскерлер ең­бек етуде, ай сайын жұмыс бе­ру­шілер Бірыңғай жинақтаушы зей­нетақы қорына 53 млрд теңге жә­не өз жұмыскерлерінің пайда-

с­ына Әлеуметтік сақтандыру қо­рына 23 млрд теңге аударады. Экономикалық тұрғыдан бел­сен­ді емес халық үшін ӘМС қорына жар­наларды төлеу бойынша мін­деттемелерді мемлекет өз мойны­на алатынын атап өткен жөн. Осы­ның барлығы медициналық сақ­тандыру жүйесінің тұрақты қыз­мет етуінің алғышарттарын қалыптастырады.

МӘМС енгізу медицина қыз­меткерлерін «ынталандыру» мәселесіне қалай септігін ти­гізеді?

Медицина қызметкерлерін «ын­таландыру» немесе қосымша бей­ресми төлемдердің себебі, бірінші кезекте, еңбекке ақы тө­леуді теңестіру болып табылады. Қазір біліктілігі, тәжірибесі, дағ­­дылары мен білімдеріне қа­рамастан, бір мамандық дә­рігерлерінің жалақысы да бір­келкі. Міндетті әлеуметтік ме­­ди­циналық сақтандыру жағ­дай­ын­да пациенттердің өздері таң­да­ған дә­рігер көрсетілетін қыз­мет­тер­дің көлемі мен сапасына сәй­кес жалақы алады.

Азаматтар жарналарды ауда­ра отырып, өздерінің емдеуге жа­туын немесе емханаға жү­гі­нуінің ақысын төлеп отыр. Осы­ған байланысты жүйенің қа­тысушылары МӘМС жүйесі бел­гілеген жарналардан басқа қо­сымша төлемдерді төлемеуі ке­рек. Осылайша, сақтандыру ме­дицинасының біртіндеп дамуы ме­дициналық көмекке бейресми тө­лемдердің проблемасының  өзек­т­ілігін жояды.

Ел аумағы бойынша кез кел­ген өңірде сақтандырылған аза­маттарға, мысалы, іссапарға кел­гендер, демалыстағы адам­дар­ға медициналық қыз­мет­тер көрсетіле ме? Әлде тек тіркелген тұрғылықты же­­рі бойынша ғана қызмет көр­сетіле ме?

Міндетті әлеуметтік ме­ди­ци­налық сақтандыру пакеті шең­­берінде көрсетілетін м­е­дициналық қызметтер, сақ­тан­дырылған азаматтың тұр­ғ­ылықты жері бойынша ғана емес, республиканың кез келген аумағында көрсетіледі.

МӘМС кезінде төлеуші қай­тыс болған жағдайда жиналған қа­ражатты туыстарына беру қарастырылған ба?

Жоқ, қарастырылмаған. Әлеу­меттік медициналық сақ­тан­­дыру жүйесі жинақтаушы жү­йе болып табылмайды. Әрбір тө­леуші жарналарының сомасы­на қарамастан, халықтың бар­лық санатына медициналық қыз­меттерге бірдей жұмсалады.

Балалар неше жасқа дейін ӘМС жүйесіне төленетін жар­на­лардан босатылады?

18 жасқа дейінгі балалар, жоғары оқу орнының студенттері және оқу аяқталғанға дейін техникалық және кәсіптік білімнің күндізгі оқудағы оқу­шы­лары Міндетті әлеуметтік сақ­тан­дыру қорының жарналарынан босатылған.

Сақтандырылған адам ӘМС жүйесінде республикадан тысқары жерде тегін емде­ле ала ма?

Жоқ. Медициналық сақ­тан­ды­ру қоры Қазақстан Ре­с­пуб­ли­касында көрсетілген ме­ди­ци­налық қызметтерге ғана  ақы тө­лейді.  

Адам сақтандырылғаны ту­ралы қалай білуге болады?

Егер сіз жұмыскер болсаңыз, онда заңнамаға сәйкес жұмыс бе­руші келесі есепті айдан кей­інгі айдың 15-ші күнінен кеш­ік­тірмей, ай сайын сізге  ұсталған жә­не аударылған жарналар туралы мәліметті ұсынуға міндетті. Сон­дай-ақ, бұл ақпаратты портал арқылы, Қорда немесе оның бөлімшелерінде және сіз бе­кі­тіл­ген емханаларда тексеруге бо­лады.

Қай уақыттан бастап адам МӘМС жүйесінде сақ­тан­ды­рыл­ған болып есептеледі – ең­бек шартын жасаған кезден бас­тап па, әлде жұмыс беруші бі­рінші салымды аударған кезден бастап па?

Медициналық сақтандыру қорына жарнаны аударған кезден бастап.

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру сақтала ма? МӘМС не­месе ҚМС қызметтері қай­та­лана ма?

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру жойылмайды. Міндетті сақ­тан­дыру пакетіне кірмейтін жеке медициналық қызмет түрлері ерікті сақтандыру қоры арқылы төленеді. Мысалы, ересектерге арналған стоматология, зиянды өндірістерде жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін міндетті ке­зеңдік қарап-тексерілу, сана­торийлік-курорттық ем жә­не та­ғы басқа ем-шаралар. Бар­лы­ғы жеке адамның немесе кә­сіпорынның қалауы мен қар­жы­­лық мүмкіндіктеріне бай­ла­­нысты. Жеке адам немесе кәсіпорын (ұжымдық шарт негізінде) әлеу­мет­тік сақтандыру пакетінде ерік­ті медициналық сақтандыру  қыз­меттерінде қайталанбайтын пакетті таңдай алады.