ҚАУҚАРСЫЗ ҮКІМЕТ, ӘРЕКЕТСІЗ ӘКІМДЕР
Елбасы сынынан шұғыл қорытынды шығаруы тиіс
11 қазан күні өткен кеңейтілген Үкімет отырысында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев мемлекеттік атқарушы органдар жұмысындағы бірқатар кемшіліктерді ашып көрсетіп, сын тезіне салған еді. Содан бері үш аптадай уақыт өткеніне қарамастан осы сыннан қорытынды шығаруда жайбасарлықтың бар екені де сезіледі. Негізінде мемлекет қазір даму бағытындағы жұмыстардан, әлеуметтік мәні бар істерден қаржыны аяп жатқан жоқ. Бірақ, сол қаржыны ұқыптап жұмсау мәселесінде, тиімді жұмыс атқарып, оны ел игілігіне айналдыруда «әттеген-ай» дейтіндей олқылықтарымыз аз емес екен. Бірді екі ететіндей адалдық пен ептіліктің, қатаң талап қоя білушіліктің жетпей отырғаны сезіледі. «Егемен Қазақстанның» ел ортасында жүрген тілшілерінен түскен бірқатар мақалалар легі осыны растайды.
Иә, Үкімет пен оның жергілікті жердегі атқарушы билік органдарының жұмысында іркілістер мен кемшіліктердің бар екені байқалып-ақ отыр. Төмендегі мақалалар соның бір дәлелі.
МИНИСТРЛЕР МӘСЕЛЕ ШЕШЕ АЛМАСА, НЕГЕ ОТЫР?
Қазақстан министрлері нақты бір мәселені шешуге келгенде, өте шабан қимылдайды. Олар алдарына қойылған қандай да бір мәселені шұқшиып «май шаммен» қарауға бейіл келеді. Неге? Бұл Үкіметтің жұмысының тиімділігін жоққа шығарады.
ҚАУҚАРСЫЗ ҮКІМЕТ, ӘРЕКЕТСІЗ ӘКІМДЕР
Елбасы сынынан шұғыл қорытынды шығаруы тиіс
11 қазан күні өткен кеңейтілген Үкімет отырысында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев мемлекеттік атқарушы органдар жұмысындағы бірқатар кемшіліктерді ашып көрсетіп, сын тезіне салған еді. Содан бері үш аптадай уақыт өткеніне қарамастан осы сыннан қорытынды шығаруда жайбасарлықтың бар екені де сезіледі. Негізінде мемлекет қазір даму бағытындағы жұмыстардан, әлеуметтік мәні бар істерден қаржыны аяп жатқан жоқ. Бірақ, сол қаржыны ұқыптап жұмсау мәселесінде, тиімді жұмыс атқарып, оны ел игілігіне айналдыруда «әттеген-ай» дейтіндей олқылықтарымыз аз емес екен. Бірді екі ететіндей адалдық пен ептіліктің, қатаң талап қоя білушіліктің жетпей отырғаны сезіледі. «Егемен Қазақстанның» ел ортасында жүрген тілшілерінен түскен бірқатар мақалалар легі осыны растайды.
Иә, Үкімет пен оның жергілікті жердегі атқарушы билік органдарының жұмысында іркілістер мен кемшіліктердің бар екені байқалып-ақ отыр. Төмендегі мақалалар соның бір дәлелі.
МИНИСТРЛЕР МӘСЕЛЕ ШЕШЕ АЛМАСА, НЕГЕ ОТЫР?
Қазақстан министрлері нақты бір мәселені шешуге келгенде, өте шабан қимылдайды. Олар алдарына қойылған қандай да бір мәселені шұқшиып «май шаммен» қарауға бейіл келеді. Неге? Бұл Үкіметтің жұмысының тиімділігін жоққа шығарады.
Осы орайда Еуропа және адам құқықтары сараптама институтының директоры Марат Башимов Орталық коммуникациялар қызметіндегі баспасөз мәслихатында жоғары лауазымды шенеуніктердің бірде-бір маңызды мәселені өз беттерінше шеше алмайтындарын қатты сынға алды. Біздегі шаруасы шалқыған шаруаның бәрі оған Мемлекет басшысы араласқаннан кейін ғана өзінің орайын табады. Танымал сарапшыны Елбасының зейнетақы реформасын жүргізу мен ауыс-артық дүниелерге салық енгізу жайына араласуына тура келгенін мысал етеді. Ол сондай-ақ, Кеден одағы аясындағы мемлекеттердің өзара теңсіздігі мәселесін де ең алдымен Министрлер Кабинеті емес, тікелей Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі көтергенін алға тартады.
«Аталмыш мәселе бойынша тұтас бір министрлік жұмыс істеп отырды ғой. Сонда олар қайда қараған? Ал еуразиялық интеграция қағидаттары іс жүзінде барлық жағынан тең болуы керек екенін, айталық, кедендік кеңістікте капитал мен тауар, қызмет көрсету мен жұмыс күші қозғалысының еркіндігі бірдей болуы керектігін, онда теңдік қағидасының бірінші кезекке қойылатынын бұлар білмеген бе?» – деп қайран қалады М.Башимов.
Заңгер, сонымен қатар, министрліктердің алдарына қойылатын қандай бір міндеттердің де шешілуі сағыздай созылып, ұзаққа кететініне реніш білдірді. Олардың қызметтерінде мәселені тез шешіп тастау, мақсатты жылдам жүзеге асыру, мүмкін болған нәрселердің бәрін жедел түрде қолға алу үрдістері жоқ.
«Біз, әлбетте, Үкіметтің жұмыс жасап жүргенін көріп отырмыз. Бірақ, жұмысы мардымсыз, – деді сарапшы сосын. – Бұл үшін, басқасын былай қойғанда, ол Президенттің өзінің нақты міндеттер мен мақсаттар жүктеген толымды тапсырмаларын орындауға келгенде, ырғалып-жырғалып жүріп алатынын айтсақ та жеткілікті. Ал уақыт пен міндет бұлайша алыстан толғап, жақыннан арбап, найқалып жүріп алуды көтермейді. Көп жағдайда Үкімет өзінің міндетін белгілі бір мәселе бойынша Елбасының алдында есеп берумен шектей салуға үйренген. Сонымен бәрі бітті. Иықтан бір жүк түсті. Енді келесі тапсырмаға дейін еркін тыныс алуға болады. Мұндағы бар психология осындай. Ал өзекті мәселе өкпесін сүйреткен күйі әлі оның соңынан қалмай келеді. Олар бұдан кейін де жалғасын таба беруі мүмкін. Сондықтан мұндай шаруалармен бір ай немесе белгілі бір кезеңде ғана емес, ұдайы айналыса беру керек. Өкінішке қарай, мұндай табандылық пен мұқияттылықты біз қазіргі Үкіметтен көріп отырған жоқпыз. Тегінде, халық та бәрінен тым қара жаяу, әсіремақұрым емес, осының бәрін електен өткізіп, байқап жүр. Айналып келгенде, мұның баршасы ел тұрғындарының Үкімет жұмысына деген сеніміне селкеу түсіре береді».
Белгілі заңгер-сарапшының мемлекеттік сатып алу мәселесінде де айтары баршылық екен. Ол мұны көлеңкелі экономиканың ең басты «күл-қоқысы» ретінде бағалады. Айтуынша, шенеуніктер өз есептерінде көп жағдайда қаржы игерілмеуінің басты себептері ретінде әкімшілік процедураларының тым созылып кетуі мен кейінге қалдырылуын атап көрсетеді.
«Олай болса, заң жобасына нақты норма енгізіңіздер де, өнім келтіруші қаңтардан бастап жұмыс істей бастауы үшін мемлекеттік сатып алу тендерін қараша-желтоқсанда өткізіңіздер», – дейді заңгер осыған орай.
М.Башимов көптеген мемлекеттік қызметкерлердің тендер өтінімдеріне өз қолдарын қоюдан қашатындарын да ауызға алды. Сарапшының пікірінше, мұның бәрі шенеуніктің мемлекеттік сатып алу үшін жауаптылықты өз мойнына алғылары келмейтінінен туындап отыр. Сондықтан олар бұл міндетті өзінің орынбасарларына немесе белгілі бір құрылымдардың басшыларына ысыра салады.
«Енді бірінші басшының жауапкершіліктен құтылып кету мәселесіне келсек, жалпы, олардың барлығы дерлік тендерлік өтінімдерге жетекші болғылары келмейді. Бұл жерде олар басқаның қолымен от көсегілері келеді. Ал Мемлекет басшысы осыған орай не деп тапсырып еді? Елбасы әкімдер мен орталық мемлекеттік органдардың басшыларына тендерлік комиссияларды өздері басқарып, олардың ауқымды көлемдегі мемлекет қаражатын шығындауға байланысты жұмыстары үшін толықтай жауапкершілік алуын тапсырды. Меніңше, бұл – өте дұрыс берілген ескертпе!», – деп сөзін түйіндеді сарапшы.
Серік ПІРНАЗАР,
«Егемен Қазақстан».