Қонаев құжаттары Президент Архивіне тапсырылды

Қазақстанның саяси тарихы көрініс тапқан құжаттарды Дінмұхамед Ахметұлының мұра­гері, «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының жетекшісі Диар Қонаев тапсырды. Осылайша, Президент Архиві мен Диар Қонаев арасында құжаттарды сыйға тарту келісімшарты жасалды. Президент Архивінің дирек­торы Әлия Мұстафина Д.Қонаев­тың құжаттарын өткізу­ге шешім қабылдағаны үшін Диар Асқарұлына алғысын білдірді. Мемлекет қайраткерінің жеке құжаттарын қабылдап алған архив директоры құнды дүниенің ретке келтіріліп, жүйеленетінін жеткізді.

– Бұл – Қазақстан халқының ұлт­тық мерекесіне айналған Рес­пуб­лика күнімен тұспа-тұс келген үлкен тарихи оқиға. Дінмұхамед Ахметұлының баға жетпес мұрасы Президент Архивінің құнды құжаттар қатарына қосылады. Құжаттар архивке берілгеннен кейін ғылыми сараптама жасалып, оларға өңдеу жүргіземіз, сондай-ақ кеңейтілген ғылыми-анықтамалық аппарат көмегімен толыққанды тізімдемелер жасаймыз. Барлық құжатқа сипаттама беріліп, олар мемлекет­тік есепке алынады. Құжат­тар негізінде Президент Ар­хивін­де Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың жеке тектік қоры жасалады. Бұл қайраткердің өмір­баянын толық зерделеуге мүм­кіндік береді. Сондай-ақ ел тарихына жаңа деректер мен дәйектер қосылатынын білдіреді, – деді Әлия Мұстафина.

Диар Қонаев Архивке тап­сырылған фотоальбомдар мен хаттардың бір легі ғана екенін, алдағы уақыт­та Д.Қонаевтың жеке архивін­де сақталған өзге де құ­жат­тар, зерттеу жұмыстары мен суреттері Президент Архиві­не берілетінін айтты.

«Бұл құжаттар мен фотоальбомдарды осы уақытқа дейін көзімнің қарашығындай сақтадым. Прези­дент Архивіндегі құжаттарды сақтау­дың талаптары мен шарттарын көріп, ұнаттым. Сондықтан тарихи құжаттар қауіпсіз әрі сенімді жер­де болуға тиіс деп шештім. Архивке берген хаттар мен фотосуреттердің көпшілігі еш жерде жарияланба­ған. Бұл – құжаттардың бір бөлігі ғана, алдағы уақытта өзге құжаттарды да Президент Архивіне өткіземін», деді Диар Қонаев.

Президент Архивіне тап­сырылған отбасылық және жұмыс сапары барысында түсі­рілген 80-ге жуық фотоальбом, қолжазбалар мен хаттарда қызықты мәліметтер бар. Мысалы, Д.Қонаевтың 1984 жылы Жапонияға барған сапарын баяндаған жеке альбомда сол кездегі жапондық жаңа технологиялармен танысу сәтін байқау­ға болады. Техникалық музей­де кішкентай түрлі-түсті теледидар және бейнедискпен танысқан сәті түсірілген фотосуреттерде Дінмұхамед Ахметұлының оларға мұқият зер салып қарап тұрғанын көреміз.

Альбомдардан бөлек, Д.Қонаевқа қазақ даласының түкпір-түкпірінен, алыс-жақын шетел­дерден жолдан­ған хаттарды көруге болады. Зиялы қауым өкіл­дерінен, ақындар мен жазушы­лар­дан да арнаулар бар. Хат­тарының ара­сын­да ақын, аудармашы, журналист Ғали Ормановтың 1966 жылы 8 сәуір­дегі мына құттықтау хаты көзге ерекше түседі:

«Ал, Димаш, құттықтаймыз қадамыңды!

Айтпаймыз жағынғалы саған мұны.

Тұз-дәмін туған елдің ақтай білгін

Сендей-ақ болсын әрбір қазақ ұлы!».

Ақындардың мұндай өлең арнауы да бекер емес. Себебі,  Дінмұхамед Қонаев – билік басында бол­­ған уақытта елдің экономикасын, әлеу­меттік саласын, ғылымын, ұлттық мә­де­ниетін дамыту ісіне айтулы еңбек сіңірген ірі саясаткер.

Президент Архивіне тапсырылған Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев мұра­сы – ел тарихы мен болашақ ұрпақ үшін ең асыл қазына. Оның құжаттары Ұлттық архив қорының бірегей мұрасына айналары күмәнсіз.

АЛМАТЫ