Ұстаз әлеуеті һәм бәсекеге қабілетті шәкірт

Бү­гінде жас ұрпаққа жаңаша білім беру, ұлттық тәрбие үрдісі, ғы­лым саласы қоғамымыздағы ең өзекті мәселеге айналып отыр. Ұстаздар мен тәрбиешілер, тіпті, кітапханашылар да өз ой-пікірлерімен сіздер арқылы көпшілікпен бөлісу мүмкіндігіне қол жеткізді. Әрине, бұл өте қуанарлық жағдай.

«Тә­лім» бетінде мақтааралдық әріптесім Махамбет Са­пар­мұ­ратов айтқандай, мен де «Қызыл кітапқа» кірудің аз-ақ ал­дын­да тұрған санаулы ұстаз ер-азаматтардың бі­рімін. Сон­дық­тан, елімнің азаматы, ұстазы ретінде ой-пікірімді білдірсем деп едім.

Ғылым мен білім, ұлт­тық тәрбие мәселесі қай кезеңде де қоғамдық да­мудың алғышартындай. Әр ел өз жүгін өзі көтеріп б­а­­ра жатқан дәу­­ір­де тәуел­сіз­­діктің жаңа мүм­­кін­­дік­те­рін тиімді пайдаланып, ұр­­­паққа дұрыс бағыт-бағ­дар беру – маңызды мәселе. Елі­міздің дамуымен өркениетке қол жеткізуінің жал­­ғыз жолы – ұлт бо­лашағын ұлт­тық тәрбие және жа­ңашыл білім нә­­рімен сусындату. Бұл өздігінен ше­­­шіле қоймасы белгілі.

«Бір жылдығын ойлаған күріш өсіреді, он жылдығын ойлаған тал егеді, ал жүз жылдығын ойлаған өне­гелі ұрпақ тәрбиелейді», деп дана халық бекер айтпаған. Елу, жүз жыл өткеннен кейін ұр­­пақ­та­­рымызды нендей күйде, қан­дай кейіпте көреміз, олар кім бо­­­­­лып өмір сүреді, қай тілде сө­й­­­­­­­­л­ейді, кімнің ұрпақтары­мыз деп мақтанады?.. Міне, саналы­ аз­­а­­­­­мат­ты осындай сұрақтар ма­­­­за­­­ла­са таң қалмаймыз. Кө­ке­й­­кес­­­­ті сұрақтардың түй­­­інін тар­қа­­­татын бір ғана тұлға бар. Ол кә­­­сібін жан-жақты мең­гер­ген, қыз­­­­метіне адал, ұрпақ ті­­­леуқоры, дү­­­­ниетанымы жоғары, ар-иман би­­і­­гін аласартпаған ұлы мәртебелі Ұс­­­таз! Оқушы жү­ре­гіне ізгілікті, мей­­­­ірімділікті, ада­м­гер­ші­лікті сі­ңі­­ретін парасат иесі – мұғалім ғана жау­­апты сәтте өз сөзін ісімен дә­лел­деп бере алады.

Білікті мұғалім қайдан шы­ға­ды? Бүгінгі мұғалім біліктілігі өз ма­­мандығын ғылыми тұрғыда терең иге­­ргендігімен, өз жұмысын жақсы білетіндігімен және де әр сабағын тәуелсіздік тарихымен ұтымды ұштастыра алатындығымен тығыз байланысты. Мұғалім мәртебесі педагогикалық тынымсыз ізденіс, еңбекқорлық арқылы оқушының санасына, қиял әлеміне серпін, күш-жігер ұялата алуымен де ма­ңызды. Жаңа көзқарас, соны пікір оқу­шыны алға жетелейді, ойын шың­дайды, қиялын ұштайды.

Сабақ барысындағы әр жа­ңа­лық, қисынды ой-пі­кір, қызықты сұх­­­бат оқушы ой-өрісімен үй­ле­с­-

се, үн­дессе, сеніміне ие бол­са, он­дай ұстаз-мұғалім өз ісі­нің хас ше­­бері. Сабақ барысында оқушы қа­былдауына жеңіл, түсінікті, сыйым­ды ақпарат жүктеп, өзіндік ой-пікірін, сыни көзқарасын жетілдіру, да­мыту басты мақсат. Шәкіртіңіз сіз­­дің ақпараттарыңызға өзіндік ой ай­­та алса, сыни көзқарасын білдіре ал­са, ғылыми қисынды түсінігін дә­­л­елдей алса бәсекеге қабілетті тұл­­ға болып шығуына сеніммен қа­рауға болады. Бәсекеге қа­білетті шә­кірт шығу үшін мұ­ғалімнің өзі білім бәсекесінде ал­да болып, шы­ғар­машылық мүм­кіндіктерін заман талаптарымен ұштастырып, тиім­ді пайдалана білуі қажет. Ин­теллектуалдық білімін, қа­рым-­қа­­­білет әлеуетін пе­да­го­гикамен үй­лестіріп, шен­дес­­тіріп отырса, мұ­ғалім ұтады.

Бүгінде өміріміз ақпараттық тех­­нологияларға тәуелді. Жылдам жет­кізу, жыл­дам қабылдау, жылдам ойлау, қысқа шолу, қысқа қай­ыр­у бе­лең алып барады. Жастар са­­на­сы, ойы, түсінік-пайымы осыған қарай бет ал­ға­ны қа­шан?.. Соның салдарынан оқу­шыларымызға тағат тауып, төзімділік танытып, бір көркем шығарманы үйде немесе мектеп кітапханасында толық оқытып шығу мүмкіндігінен айырылып қалғандаймыз. Бәріне себеп – сол баяғы уақыт тапшылығы,  оқушыларға қойылатын мек­теп­тегі пәндік талаптар мен мін­деттердің шектен тыс көбеюі. Әй­теуір, бас­қа­­сына уақыт табылса да, рухани же­тілудің көзі – кітап оқу­да оқу­шы­лар әдеттерінше «жыл­дам» бола ал­май отыр.

Ғасырымыз білімі мен ғылымы оз­ған жұрттарға көп мүмкіндіктер бе­ріп отыр. Ғылым да, білім де жал­пыадамзаттық ортақ бай­лы­ғы­­мыз. Сондықтан, ғылымды игеру мен білімді жетілдіру, ұрпақ игі­лі­г­іне мейлінше пайдалану саналы қоғамның, өресі биік аза­мат­тың құндылығына ай­налуы тиіс. Ел­басының «ХХІ ға­сырда біл­імін да­мыта алмаған ел­дің ты­ғы­рыққа тірелері анық», деп ай­т­қан пікірі өте орынды.

Кемел келешегіміз – ұр­па­ғы­мыз­дың тәрбиелік мәдениеті, бі­лім алуы мен ғылымды қалай иге­руіне байланысты. Біз ХХІ ға­сыр­дағы жаһанданудың ең қиын ке­зеңіне аяқ бастық. Жаһандануға шы­дас беру – ұлттық болмыс-бі­тімі тұтасқан, таным-түсінігі берік, білім мен ғылым, даму жолын дұ­рыс таңдаған елдің ғана қо­лынан ке­леді.

Болашағымыз бі­лік­тілік әлеуеті зор педагог пен жігерлі жас­тар­дың қолында. Бәсекеге қа­бі­лет­ті ұ­с­таздан бәсекеге қабілетті шә­кі­рт тәр­бие­ле­ніп шығатыны кү­мә­н­сіз. Сондықтан, бай­ыр­ғы берекеміз қайта ора­­­лып, мем­ле­кет пен қоғам ал­дын­­дағы абырой-бе­­деліміз қайта жаң­­ғырса екен деген тілегім бар. Бі­лімге болысқан, ақыл­ға то­лыс­қан, жақсылыққа жуыс­қан  ұстазға қашанда қам­қорлық пен қолдау қажет.

Арман Нәдірбаев, 

Сарыкемер ауылы

Н.Киікбаев атындағы мектеп-гимназияның қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Жамбыл облысы

Байзақ ауданы