Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ-дың түркология және алтайтану ғылыми-зерттеу орталығының директоры Қаржаубай Сартқожаұлының айтуынша, кез келген елдің мемлекет ретінде қалыптасуы үшін біріншіден, материалдық өндіріс, екіншіден, рухани байлық қажет. Яғни, қос құндылықтың бірі ақсаса, мемлекеттің тұрақтылығына кепілдік жоқ.
– Елбасы мақаласында біртұтас ұлт қалыптастыру мәселесі қойылған. Жалпы, елді, ұлтты ұйыстыру оңай емес. Оның ішінде басқаның боданында болып, бұрынғы құндылықтарын жоғалтқан ел үшін тіпті күрделі сын. Осы үдеден табылуға Елбасымыз ширек ғасырлық еңбегін арнады. Демек, рухани түлеу бір күнде шешім шығарылып, қолға алынған дүние емес. Бұл – 25 жыл бойы ойланып, толғанып жасалған жұмыстың жалғасы, – деді Қ.Сартқожаұлы. Сондай-ақ, ол латын әліпбиіне көшу барысында қазақ тілінің фонетикалық ерекшеліктерін сақтау, бұл орайда Ә.Жүсіпбек сынды көрнекті фонетик-ғалымдардың еңбектерін назарға алу қажеттігін атап өтті.
Ал еліміздің тәуелсіздік тұсындағы тарихын зерделеп келе жатқан Мемлекет тарихы институты директорының орынбасары Амангелді Қашқымбаев Қазақстанда оқулықтарды негізінен констатациялау арқылы оқытатынын жеткізді.
– Мәселен, XVI ғасырда Қазақ хандығы құрылды, қазақтың жаңа мемлекеті қалыптасты дейміз. Мұнда констатациялау ғана бар. Негізінде бұл үдеріс қалай жүрді? Осыған көңіл бөлу керек. Әрине, оқулық біздің барлық талабымызға жауап беруі мүмкін де емес. Сондықтан, жаңа контекстегі оқулықтардың адамды адамгершілікке, отаншылдыққа шақырып тұруы ерекше маңызға ие, – деді А.Қашқымбаев.
Жиынға қатысқан ғалымдар тарихи мұраларды іріктеу, құнды әдебиеттерді аудару жөніндегі ойларымен бөлісті. Сондай-ақ, ұлттық кодтың философиялық, тарихи, мәдени, тілдік және тәжірибелік қырлары туралы әңгімелеп, оған іргелі ғылыми сараптамалар жүргізу қажеттігін атап өтті.
Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»