Қазір әлем елдері қауіпті індеттің экономикаға, халықтың әлеуметтік тұрмысына тигізген әсерін ескеріп, көптеген іс-шараларды қолға алуда. Әрине төтенше жағдай режімінің қашан да экономикалық және әлеуметтік салдары болатыны анық. Осы орайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев елдің әлеуметтік жағдайын көтеруге, түрлі салаларды қолдауға бағытталған бірқатар тапсырмалар жүктеген болатын.
Соның бірі табысынан айырылған азаматтарға ең төменгі жалақы мөлшерінде қолдау көрсетілгенін айтуға болады. Айталық елімізде 3,7 млн-ға жуық адамға Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төтенше жағдай кезінде табысынан айырылуына байланысты төлемдер тағайындалды. 20 сәуірдегі жағдай бойынша 42 500 теңгелік төлемге 7 млн 990 мың адам өтініш берген.
Бірегей өтініштердің ең көп саны Алматы облысында тіркелді. Бұл облыстың 1 млн тұрғыны жаңа төлемді алуға ниет етіпті. Дәл осылайша Түркістан облысында 990,7 мың адам, Алматы қаласында 892,8 мың, Нұр-Сұлтан қаласында 590,8 мың, Шымкент қаласында 532,2 мың адам өтініш берген. Ал өңірлер бойынша Алматы облысының тұрғындарына жәрдемақы ең көп тағайындалған. Нақтырақ айтсақ, Алматы облысында – 534,1 мың адам, Түркістан облысында – 436,6 мың, Алматы қаласында 364 мың тұрғын аталған төлемге қол жеткізген.
Бұдан бөлек зейнетақы мен жәрдемақы индексацияланды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнетақылар мен мемлекеттік жәрдемақыларды жылдық тұрғыда 10 пайызға индексациялауды жүргізді. Осылайша 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап зейнетақының ең төменгі мөлшері 40 441 теңгені құрады. Енді ел азаматтары көтерілген зейнетақы мен жәрдемақысын мамырдың төлемдерімен қосып бірге алады.
Мемлекет тарапынан берілетін тағы бір көмек – коммуналдық төлемдерге ай сайын төленетін 15 мың теңге. Бұл төлем барлық азаматқа бірдей берілмейді. Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің мәліметінше, карантин енгізілген өңірлерде әкімдіктер тұтынушылардың дербес (абоненттік) шоттарына екі ай бойы 15 мың теңгеден аударып отырады. Мемлекеттік органдардың ұсынысы негізінде төлем алушылардың келесі санаттары айқындалған. Аталған санатқа кіретін азаматтар төлемді алу үшін ақпараттық жүйелер немесе call-орталықтар арқылы жеке сәйкестіндіру нөмірін, әлеуметтік дәрежесін және дербес шот деректерін көрсете отырып, әкімдікке өтінім беруі керек.
Төтенше жағдай кезінде тұрмыстық қиындыққа ұшыраған азаматтарға азық-түлік жиынтығы беріледі. Бүгінде мұндай көмек алатын адамдардың саны 1,2 млн-ға жетіп отыр. Яғни көп балалы отбасылар, барлық топтағы мүгедектерді қоса алғанда, атаулы әлеуметтік көмек алатын аз қамтылған азаматтар, мүгедек баланың күтімімен отырған ата-аналар, сонымен қатар жұмыспен қамту органдарында жұмыссыз ретінде ресми тіркелген тұлғалар осы көмекті алып жатыр. Оларға барлық өңірде азық-түлік жиынтығы немесе азық-түлік жиынтығына арналған қаражат түрінде (4 айлық есептік көрсеткіш көлемінде) берілуде.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың дәрігерлерді қолдау туралы тапсырмасына сәйкес Үкімет арнайы шешім қабылдап, медицина қызметкерлері жұмысының қауіптілігіне қарай 3 топқа бөлінді. Бірінші топ – реанимация бөлімдерімен қоса алғанда жұқпалы аурулар станционарларының дәрігерлері, орта және кіші медицина қызметкерлері. Олардың жалақысына үстемеақы айына 850 мың теңгені құрайды. Яғни орташа айлығын қосқанда, олар айына шамамен 1 млн теңгенің үстінде алады. Екінші топ – провизорлық стационар мен жедел жәрдем қызметтерінің дәрігерлері, орта және кіші медицина қызметкерлері. Олардың үстемеақысы айына 425 мың теңге болады. Орташа айлығын қосқанда олар айына шамамен 600 мың теңге алады. Үшінші топқа карантиндік стационар дәрігерлері, орта және кіші медицина қызметкерлері, санитарлық дәрігерлер, жедел жәрдем жүргізушілері және тағы басқалары кіреді. Олар айына 212 мың теңге үстемеақыны қосқанда, шамамен 380 мың теңге алады. Сондай-ақ медицина қызметкерлерінің денсаулығы мен өмірін сақтандыру мәселесі де пысықталған. Олар ауырып қалған жағдайда 2 млн теңге мөлшерінде сақтандыру төлемі беріледі. Құдай сақтасын, бірақ медициналық қызметкер қайтыс болған жағдайда 10 млн теңге мөлшерінде төлемақы беріледі.
Сондай-ақ «Тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» 2020 жылғы 16 наурыздан кейін өтелуі тиіс төлемді 90 күнге шегеруге мүмкіндік берді. Шегерілген төлемге негізгі қарыз да, несие сыйақысы да кіреді. Сонымен қатар 2020 жылғы 16 наурыз бен 16 маусым аралығында уақтылы өтелмеген төлемдер бойынша айыппұл және өсімпұл да қосылмайды.