Қатерлі ісікке қарсы тұрар бір амал

Ол дер кезінде емделу Жыл сайын дүниежүзінде бас пен мойынның жазық жасушалық обырына шалдығудың 1 116 000-нан астам жаңа жағдайлары анықталып жатады, солардың арасынан жыл сайын 763 000 адам көз жұмады екен. Ал Қазақстанда жыл сайын бас пен мойын ісігі бойынша шамамен 1700 жағдай тіркеледі. Оның басым бөлігі – кеселдің таралуы III-IV сатыға сәйкес келетін емделушілер. Бас пен мойындағы обырды емдеу үшін жасалатын отадан адамдар әдетте жарымжан, мүгедек болып қалады. Ал дер кезінде емделген жағдайда науқас адамдардың аман қалуы 80-90 пайызды көрсетіп отыр. Жуырда осыған орай, Астанада онколог, стоматолог және оториноларинголог дәрігерлердің қатысуымен «Бас пен мойын ісіктерін ерте кезеңде диагностикалаудағы алуан түрлі ғылым салаларын үйлестірген тәсілдеме» тақырыбында баспасөз конференциясы өтті. Бас пен мойын обырын ерте кезде диагнос­тикалау еуропалық апталығы 2016-2020 жыл­дарға арналған «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде іске асырылады, оның негізгі мақсаттары: санитарлық саламаттылықты қамтамасыз етудің негізінде халықтың денсаулығын нығайту, қауіп-қа­тер факторларының алдын алу, пайдалы тағам­дармен тамақтануды насихаттау және сала­матты өмір салтын ұстануға ынталандыру. Конференция жұмысына ҚазОжР ҒЗИ директоры, медицина ғылымдарының докторы Диляра Қайдарова, «Ресей ФМБА БАИ» ФМББМ онкология және реконструкциялық пластикалық хирургия кафедрасының мең­герушісі, РҒА корреспондент-мүшесі, профес­сор Игорь Решетов, Астана қаласының Он­кология орталығының бас дәрігері, «Астана қаласының онкологтары мен радиологтары қауымдастығы» ҚБ төрағасы, қалалық мәслихат депутаты Мұхтар Төлеутаев, Астана қаласы ДБ «Стоматология оқу-клиникалық орталығының» директоры, штаттан тыс бас стоматолог Астан Жан­­­гереев, Онкология орталығының бас пен мойын бөлімінің меңгерушісі Дархан Ахмедин қатысты. Бас пен мойын обыры таралу ауқымы жағы­нан қатерлі ісіктердің арасында 6-шы орында тұр. Бұл кеселді хирургиялық жолмен емдеудің, химиялық, радио және таргеттік терапияның тиімді әдістері бар болғанына қарамастан, нау­қас адамдардың арасындағы өлім-жітім диагноз қойылғаннан кейінгі 1-ші жылдың ішінде 50%-ға жетіп отыр. Онкологтар бас пен ми обырына шалдыққан адамдар санының күрт өсуіне қатты алаңдап отыр. Ісікке шалдыққан науқастар ауруының асқыну себептерін талдау мынадай жағдайды көрсетті: науқас адамдардың 6,5%-ында аурудың асқынуы оның еш нышансыз және аз ғана белгімен өтуіне байланысты болған; 17,5%-ында дененің бұл бөлігінде қатерлі ісіктің болу ықтималы бойынша хабарсыздығынан және өзін-өзі емдеуінен болған; 25,5%-ында мұның себебі – жалпы бейіндегі дәрігерлердің (терапевт, хирург) онкологиялық қырағылығының жеткіліксіздігінен; 50,5%-ында бұл оториноларинголог және стоматолог мамандардың жіберген қателіктерінен орын алған. Бастапқыда диагноздың қате қойылуы ем­нің де дұрыс болмауына әкеледі, науқасқа ауыз-мұрын қуысын шайып, әртүрлі жақпа май жағу ұсынылады, қабынуға қарсы ем шаралары, физиотерапия процедуралары, компресс, тісті жұлу және хирургиялық араласу ша­ра­лары қолданылады. Осының нәтижесінде бас пен мойын обыры көбіне-көп аурудың ке­йінгі сатыларында, оны емдеу өте қиындаған кезде анықталады. Ал диагноз неғұрлым ертерек қойылса және дұрыс ем белгіленсе, сырқаттанған адамның жазылуға мүмкіндіктері соғұрлым көбірек болады. Адамды өлімнен сақтап қалу үшін әр күннің маңызы зор десек, артық айтқандық болмас. Бұл еуропалық апталық шарасын өткізу кезінде мамандар 1 600-ден астам адамды тек­серуді жоспарлап отыр. Апталық екі кезең бо­йынша өтеді. Бірінші кезең барысында ЛОР мамандары мен стоматологтар Қазақстан мен Ресейдің жетекші онкологтарынан бас пен мойын ісіктерін ерте сатыда диагностикалау әдістерін оқып-үйренеді. Екінші кезеңде, 2016 жылдың 19-23 қыркүйегі аралығында онкологиялық диспансерлердің негізінде азаматтарды тегін қабылдау жүзеге асырылады. Еске сала кетейік, апталық Қазақстанның төрт қаласында: Алматы, Қарағанды, Өске­мен және Астана қалаларында болып өтті. Қа­зақстандықтар 8-800-080-5058 «жедел желі» телефоны ар­қылы 1 тамыз бен 23 қыркүйек ара­лығында диаг­ностикаға жазылып, мамандарға көрініп, тегін скринингтен өте алады. Раушан ТӘУІРХАНҚЫЗЫ, журналист