Отандық өнертапқыштың озық жобасы

Тамыз айында «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» АҚ пен Энергетика министрлігі балама энергетика саласындағы ең үздік идея немесе жобаға байқау жариялаған болатын. Кеше ЭКСПО орталығында соның қорытындысы шығарылып, жүзден жүйрік, мыңнан мықты шыққан өнертапқыш анықталды. «Ғалымдар мен өнертапқыштар арасындағы жеңімпаздар халық­тың жалпы дауыс беруі арқылы анық­талды. Үздік инновациялық жоба ЭКСПО-2017 көрмесіндегі қазақ­стандық павильонға қойылады. Бес айдың ішінде жобаға 100-ден астам өтініш келіп түсті. Арнайы құрыл­ған комиссия мүшелері 50 жоба­ны таңдап алды. Бізде қызмет көр­сетудің барлық түрлеріне ақы төлеу керек. Айталық, тұрмыс жай­лы болу үшін коммуналдық төлем­дерді дер кезінде төлеу қажет. Ал алма­тылық өнертапқыш Марат Исекеев түбіртектегі «электр үшін» деген бағаннан біржола құтылудың жолын ұсынады. Ол энергияны тегін алатын жел стансасын жасады. Оның жұмысы біздің көңілімізден шықты», дейді ұйымдастырушылар. Жоба жеңімпазы болған Марат өз еңбегі жайлы тоқталып, кеңінен таныстырды. ««Менің жобамның атауы – «Көп деңгейлі және көп қатарлы ротор жел стансасы». Қазақ даласында жел күшті болғандықтан, жас ғалым­дар ұжымы қондырғыны ауыл­дық жерлерге орнатып, біздің жел стан­сасы арқылы оларды тегін электр қуатымен қамтамасыз етуді ұйғарып отыр. Құрылым төбесі мен едені бар, тек қабырғасыз көп қабатты үй­дің қаңқасын елестетеді. Ішіндегі тігінен орнатылған діңгектерге жел­мен айналатын қалақша бекітілген. Басқа жел қондырғыларынан басты айырмашылығы – осы конструкция арқылы бұл өкпек жел әсерін пайда­ланады. Сөйтіп, желдің екпінін кү­шей­тіп, басқа стансаларға қараған­да анағұрлым көп энергия алады. Бұл технологиядағы еден мен төбе пли­­­талары диффузор міндетін ат­қара­ды. Біз өкпек желді сонда бағыт­тай­­мыз. Соның арқасында желді пай­­да­лану коэффициенті қазір қол­даныс­т­а жүрген конструкцияларға қара­ғанда, 30-50 пайызға артады. Яғни, жел энергиясын пайдалану әсері 0,7-0,8-ге жетеді. Мен ұсынған жоба­ның тәжірибелік нұсқасын өнер­тап­қыш­тар Қапшағайға орна­ластыруды жос­парлап отыр. Қала­да мұндай стан­саны үйдің төбе­сіне қоюға болады. 5-7 қабатты үйдің тұр­ғын­дарын электр энергиясымен толық қамтамасыз ету үшін, қосымша екі қабат салынуы керек. Жел модуль­дері сонда орнатылады. Сөйтіп, адам­дар ешқашан азаймайтын әрі қоршаған ортаға зиянсыз жолмен энергия қуатын алады. Тұтыну­шы­лар орталықтандырылған электр жүйесінен тәуелсіз болады әрі қаржы үнемдейді», дейді ол. Байқау жеңімпазы Марат Мұха­метқалиұлының техника ғылым­дарының кандидаты, компьютерлік технология және логистика кафе­драсының профессоры, КазАТиСО «G-Global» жастар штабының жетекшісі екенін де айта кеткен жөн болар. Рауан ҚАЙДАР, «Егемен Қазақстан»