Есмұхан Обаев. Латын қарпі қазаққа жат емес

Елдің келешегіне тікелей қатысы бола тұра, бұрын бірнеше рет күн тәртібіне қойылғанына қарамастан, кейінге ысырылып қала беретін, бірақ халық тағдыры үшін маңызы зор шаруаның ерте ме, кеш пе, қолға алынатын кезі болады.

Егемен Қазақстан
15.09.2017 1619
2

Міне, сол сәт бүгін туды. Көкейдегі күмән де, экономикалық қиын­дық та енді оған тежеу бола алмайды. Әсіресе мемлекет өз тәуелсіздігіне қол жеткі­зіп, болашақты баянды етудің барлық жолы бекітіліп, оны халықтың ертеңгі күнімен бірге қарастырып отырған жауапты кезеңде тағдырлы мәселелердің маңызы тіпті арта түседі. Тәуелсіз еліміз ұлттық мәдениеттің анық­тауышы іспетті ана тілімізді латын әліп­биіне көшіруге байланысты алғашқы қадамын жасады. Әліпби ауыстыру мәселесі осыған дейін бірнеше мәрте көтерілгенімен, ылғи шегеріліп келген болса, жобаның қабыл­дануы­на жауапты азаматтарымыз халықтың құлағын үйретіп, бірлікке сызат түсірмей, әзірлік кезеңдерінен бірте-бірте өткеннен кейін ғана талқыға салуды жөн деп шешкенінен болар. 

Мен лингвист емеспін, архив ақтарып отырған тарихшы ғалым да емеспін, «тілді», «түсіндіруді» қажет етпейтін өнердің төңі­регінде жүрсем де, латын қарпінің қабыл­дануын қолдаймын. Өйткені латын деген дүние қазақ жұртына жат, таңсық нәрсе емес. Соғыс басталғанға дейін осы қаріппен қара танып, осы әліпбимен сауат ашқан қазақтың ешқайсысының дамымай, далада қалғанын көргеніміз жоқ. Керісінше, тап осы кезеңде өмір сүрген қазақ халқы үшін бұл рухани, мәдени, ағарту, экономикалық салалар бойынша үлкен секіріс жасаған алтын аралық болып тарихта қалды. Біраз жасты еңсергенімізбен, осы қаріптің бәрімен бала күнімізден таныспыз, көкейде жатталған, көз алдымызда әлі күнге сайрап тұр. Бар болғаны, біз латын қарпін неміс тілі деп оқыған екенбіз. Ал бүгінгі технологиялардың қарыштап алға басып, жаһандық қоян-қолтық байланысқа бәріміз мүдделі болып отырған заманда жас ұрпақтың осы қаріптерге негізделген әліпбимен қарым-қатынас жасағаны көп түйінді шешіп беретіні анық. 

Қоғамда латынға өту мәселесі әлдеқашан пісіп-жетілді, тек жан-жағын салмақтап, сара­ла­ған дұрыс шешім қажет. Әрине, жобаны талқы­лау барысында талас-тартыс, көзқарас қайшылығы да орын алатыны заңдылық. Нәти­жесінде жұмыс комиссиясы жауапты меке­мелермен ортақ мәміле жасай отырып ұлты­мыз ұтылмайтын, заманауи талаптың үдесінен шығатын әліпби ұсынса, бүгінгі қайшылық та, қиындық та ұмыт қалары сөзсіз. 

Қазақстанның халық әртісі, 
профессор

АЛМАТЫ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Қазақстан Президенті «Ақтөбе» индустриялық аймағына барды

15.10.2018

Елбасы «ACE Tennis Center» теннис орталығына барды

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Мұз сарайын аралап көрді

15.10.2018

Мемлекет басшысы Ақтөбедегі «Аяла» балаларды сауықтыру орталығына барды

15.10.2018

Елбасы «DaruZharygy» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің офтальмология орталығына барды

15.10.2018

«Қазақ радиолары» ЖШС-ның Бас директоры тағайындалды

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу