Есмұхан Обаев. Латын қарпі қазаққа жат емес

Елдің келешегіне тікелей қатысы бола тұра, бұрын бірнеше рет күн тәртібіне қойылғанына қарамастан, кейінге ысырылып қала беретін, бірақ халық тағдыры үшін маңызы зор шаруаның ерте ме, кеш пе, қолға алынатын кезі болады.

Егемен Қазақстан
15.09.2017 1571

Міне, сол сәт бүгін туды. Көкейдегі күмән де, экономикалық қиын­дық та енді оған тежеу бола алмайды. Әсіресе мемлекет өз тәуелсіздігіне қол жеткі­зіп, болашақты баянды етудің барлық жолы бекітіліп, оны халықтың ертеңгі күнімен бірге қарастырып отырған жауапты кезеңде тағдырлы мәселелердің маңызы тіпті арта түседі. Тәуелсіз еліміз ұлттық мәдениеттің анық­тауышы іспетті ана тілімізді латын әліп­биіне көшіруге байланысты алғашқы қадамын жасады. Әліпби ауыстыру мәселесі осыған дейін бірнеше мәрте көтерілгенімен, ылғи шегеріліп келген болса, жобаның қабыл­дануы­на жауапты азаматтарымыз халықтың құлағын үйретіп, бірлікке сызат түсірмей, әзірлік кезеңдерінен бірте-бірте өткеннен кейін ғана талқыға салуды жөн деп шешкенінен болар. 

Мен лингвист емеспін, архив ақтарып отырған тарихшы ғалым да емеспін, «тілді», «түсіндіруді» қажет етпейтін өнердің төңі­регінде жүрсем де, латын қарпінің қабыл­дануын қолдаймын. Өйткені латын деген дүние қазақ жұртына жат, таңсық нәрсе емес. Соғыс басталғанға дейін осы қаріппен қара танып, осы әліпбимен сауат ашқан қазақтың ешқайсысының дамымай, далада қалғанын көргеніміз жоқ. Керісінше, тап осы кезеңде өмір сүрген қазақ халқы үшін бұл рухани, мәдени, ағарту, экономикалық салалар бойынша үлкен секіріс жасаған алтын аралық болып тарихта қалды. Біраз жасты еңсергенімізбен, осы қаріптің бәрімен бала күнімізден таныспыз, көкейде жатталған, көз алдымызда әлі күнге сайрап тұр. Бар болғаны, біз латын қарпін неміс тілі деп оқыған екенбіз. Ал бүгінгі технологиялардың қарыштап алға басып, жаһандық қоян-қолтық байланысқа бәріміз мүдделі болып отырған заманда жас ұрпақтың осы қаріптерге негізделген әліпбимен қарым-қатынас жасағаны көп түйінді шешіп беретіні анық. 

Қоғамда латынға өту мәселесі әлдеқашан пісіп-жетілді, тек жан-жағын салмақтап, сара­ла­ған дұрыс шешім қажет. Әрине, жобаны талқы­лау барысында талас-тартыс, көзқарас қайшылығы да орын алатыны заңдылық. Нәти­жесінде жұмыс комиссиясы жауапты меке­мелермен ортақ мәміле жасай отырып ұлты­мыз ұтылмайтын, заманауи талаптың үдесінен шығатын әліпби ұсынса, бүгінгі қайшылық та, қиындық та ұмыт қалары сөзсіз. 

Қазақстанның халық әртісі, 
профессор

АЛМАТЫ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.08.2018

«Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» РМК нысандарында баспасөз турын өткізді

20.08.2018

Б. Сағынтаев Шымкентті республикалық маңыздағы қала ретінде дамыту жөнінде кездесу өткізді

20.08.2018

Ригада «Шахмат патшалығы» атты анимациялық фильмі таныстырылды

20.08.2018

Ақмола облысының әкімі Дмитрий Алексанинге құттықтау жеделхатын жолдады

20.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Алик Шпекбаевты қабылдады

20.08.2018

«Жас Отан» мен «Қазақстанның Киберспорт Федерациясы» өзара меморандумға қол қойды

20.08.2018

Жұлдыз Ешімова еркін күрестен әйелдер арасында 53 келіде күміс медаль иеленді

20.08.2018

Маңғыстауда биыл 16 600 бала бірінші сыныпқа барады

20.08.2018

Мемлекет басшысы Астана қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев меморгандарды қайта орналастыру жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Черногорияда суға батқан әйелдерді құтқаруға ұмтылған қазақстандық мерт болды

20.08.2018

«7-20-25» бағдарламасы бойынша несиеге мыңнан аса өтініш мақұлданды

20.08.2018

Фариза Алдоңғарова Азия ойындарының қола жүлдегері атанды

20.08.2018

Франциядағы әйгілі кинофестивальде қазақстандық режиссердің туындысы көрсетіледі

20.08.2018

26 тамыздан бастап Ресейден бензин әкелуге тыйым салынады

20.08.2018

Мәжіліс депутаттары «iKomek» орталығының жұмысымен танысты

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік органдарды Шымкенттен Түркістанға көшіру барысымен танысты

20.08.2018

Шахматтан Еуропа чемпионатында «balapan» арнасының анимациялық мультхикаясы таныстырылды

20.08.2018

Азиада-2018: Академиялық есуден қазақстандық спортшылар келесі кезеңге өтті

20.08.2018

Спортшы Сергей Левадний қайырымдылық шарасын бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу