Есмұхан Обаев. Латын қарпі қазаққа жат емес

Елдің келешегіне тікелей қатысы бола тұра, бұрын бірнеше рет күн тәртібіне қойылғанына қарамастан, кейінге ысырылып қала беретін, бірақ халық тағдыры үшін маңызы зор шаруаның ерте ме, кеш пе, қолға алынатын кезі болады.

Егемен Қазақстан
15.09.2017 1539

Міне, сол сәт бүгін туды. Көкейдегі күмән де, экономикалық қиын­дық та енді оған тежеу бола алмайды. Әсіресе мемлекет өз тәуелсіздігіне қол жеткі­зіп, болашақты баянды етудің барлық жолы бекітіліп, оны халықтың ертеңгі күнімен бірге қарастырып отырған жауапты кезеңде тағдырлы мәселелердің маңызы тіпті арта түседі. Тәуелсіз еліміз ұлттық мәдениеттің анық­тауышы іспетті ана тілімізді латын әліп­биіне көшіруге байланысты алғашқы қадамын жасады. Әліпби ауыстыру мәселесі осыған дейін бірнеше мәрте көтерілгенімен, ылғи шегеріліп келген болса, жобаның қабыл­дануы­на жауапты азаматтарымыз халықтың құлағын үйретіп, бірлікке сызат түсірмей, әзірлік кезеңдерінен бірте-бірте өткеннен кейін ғана талқыға салуды жөн деп шешкенінен болар. 

Мен лингвист емеспін, архив ақтарып отырған тарихшы ғалым да емеспін, «тілді», «түсіндіруді» қажет етпейтін өнердің төңі­регінде жүрсем де, латын қарпінің қабыл­дануын қолдаймын. Өйткені латын деген дүние қазақ жұртына жат, таңсық нәрсе емес. Соғыс басталғанға дейін осы қаріппен қара танып, осы әліпбимен сауат ашқан қазақтың ешқайсысының дамымай, далада қалғанын көргеніміз жоқ. Керісінше, тап осы кезеңде өмір сүрген қазақ халқы үшін бұл рухани, мәдени, ағарту, экономикалық салалар бойынша үлкен секіріс жасаған алтын аралық болып тарихта қалды. Біраз жасты еңсергенімізбен, осы қаріптің бәрімен бала күнімізден таныспыз, көкейде жатталған, көз алдымызда әлі күнге сайрап тұр. Бар болғаны, біз латын қарпін неміс тілі деп оқыған екенбіз. Ал бүгінгі технологиялардың қарыштап алға басып, жаһандық қоян-қолтық байланысқа бәріміз мүдделі болып отырған заманда жас ұрпақтың осы қаріптерге негізделген әліпбимен қарым-қатынас жасағаны көп түйінді шешіп беретіні анық. 

Қоғамда латынға өту мәселесі әлдеқашан пісіп-жетілді, тек жан-жағын салмақтап, сара­ла­ған дұрыс шешім қажет. Әрине, жобаны талқы­лау барысында талас-тартыс, көзқарас қайшылығы да орын алатыны заңдылық. Нәти­жесінде жұмыс комиссиясы жауапты меке­мелермен ортақ мәміле жасай отырып ұлты­мыз ұтылмайтын, заманауи талаптың үдесінен шығатын әліпби ұсынса, бүгінгі қайшылық та, қиындық та ұмыт қалары сөзсіз. 

Қазақстанның халық әртісі, 
профессор

АЛМАТЫ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.06.2018

Қызылорда облысында «Жасыл» технологияларды енгізу бойынша меморандумға қол қойылды

22.06.2018

Сыртқы істер министрлігінде Қазақстанның Польшадағы Елшісінің брифингі өтті

22.06.2018

Кіші Аралда желкенді кемелер жүзе бастады

22.06.2018

Шымкентте «Миграциялық ХҚО» ашылды

22.06.2018

Астраханьда Астананың 20-жылдығына арналған фотокөрме өтті

22.06.2018

Қызылорда облысында жыл басынан бері 66 млрд теңге инвестиция тартылды

22.06.2018

Мамин Павлодар және ШҚО-ның инфрақұрылымдық жобаларын тексерді

22.06.2018

Жезқазғанның жаңа әкімі тағайындалды

22.06.2018

Гүлшара Әбдіқалықова бірқатар елшілерден сенім грамоталарын қабылдады

22.06.2018

1 шілдеден бастап Қазақстанда амбулаториялық карта жойылады

22.06.2018

Еліміздің батысында 43 градусқа дейін ыстық болады

22.06.2018

Нұрсұлтан Назарбаев: Толеранттылық - бұл төзімділік емес

22.06.2018

Түркістан облысының орталығына жаңа әкім тағайындалды

22.06.2018

Балаларды қорғаудың құқықтық тетігі қабылданды

22.06.2018

Саланы жаңғыртуға жол ашқан Жолдау

22.06.2018

Еңбек дауын ерте шешу керек

22.06.2018

Туристік қызмет көрсету шарты – сенімді демалыстың кепілі

22.06.2018

«Ақылды кеніш» жобасы «Алтын Гефест» байқауында үздік атанды

22.06.2018

Алматы му­­зейінде суретші Жұмат Әнесұлының жеке сурет көрмесі ашылды

22.06.2018

Тараздағы Бауыржан Момышұлы атындағы саябақ қайта жаңғыртылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу