Ауылды көтермей, ауыл шаруашылығы көтерілмейді

Қазір ақпарат құралдарында азық-түлік түрлерінің са­пасыз­дығы туралы жиі айты­лады. Шынында да мысық ішпейтін сүттердің түрі көп екен, олардың жемейтін шұжықтары да бар болып шықты. 

Егемен Қазақстан
13.12.2017 1657

Қарап отырсақ соңғы жылдары нәрестелердің ауру болып­ тууы, бұрын болмаған ауру түрлерінің көбеюі, психологиялық ауытқулар, өзін өзі өлімге қию сынды оқиға­лар­дың жиілеп кеткені осындай түрлі химикатқа толы шетелдік тамақ­тарды пайдаланудан емес пе деген ойға жетелейді. Егер шөп шықпайтын сахарада, шө­лейт өлкеде тұрсақ бір сәрі. Қазақ­стан­дай бай өлкеде тұрып, ауыл­шаруашылық өнімдерін жеткілікті өндірмеу ұят деп ойлаймын. Ас­тық өндірісін айтпағанда, 1990 жылдардың басында республикада қой саны 40 миллионға, жылқы 1 млн 300 мыңға, ірі қара 9,5 млн басқа жетті. 30-ға тарта құс фабрикасы болды. Жылына 1 миллион тонна ет өндіріліп, 650 мың тоннасы шетке шығарылатын. Сүт өнімдері сырттан әкелінбейтін. Көкөніс, жеміс-жидек өнімдері рес­публика көлемінде тұрғындарды толық қамтамасыз етуге жететін. 

Қазіргі жағдай мүлдем басқаша. Дүкен сөрелеріндегі азық-түліктің біразы шетелдерден әкелінеді. Әри­не, аштан өліп, көштен қалып жат­қанымыз жоқ, шикізат саласынан түскен мол қаражат елдің экономикалық жағдайын біршама түзеді. Соның арқасында көптеген әлеу­меттік мәселелер шешілуде. Бірақ халықты алаңдататын жайттар жеткілікті. Ол – бірінші кезекте ауылдың жағдайы, ауыл шаруа­шылығының ахуалы.

Қазір алтын бесік ауылымыз­дың даму деңгейі төмен. Бұрын бірнеше мың адам болған кеңшар орталықтарында 600-700-дей адам қалған, 600-700 бала оқитын мектепке 90-100-дей бала барып жүр, ауылдан көшіп кетіп жатқандар әлі де көп. Ауылда мал бағудан бас­қа жұмыс аз. Ал ауылда шаруашылықты көтеру шешімі табылмайтындай мәселе емес. Соңғы 10-12 жылда бұл салаға бөлінген қаражатқа ауылшаруашылық өнді­рісін дамытудың жаңа жүйе­сін қалыптастыруға болатын­ еді, бірақ түбегейлі өзгеріс бай­қал­май­ды. Себебі ауыл шаруашы­лығын дамытудың айқын тұжырым­да­масы белгіленбей, уақытша жос­пар­лар­мен мол қаражат жел­ге ұшып жатыр. Оның жай-жап­сары «Егемен Қазақстан» газетін­дегі экономика ғылымының док­­то­ры Ата­мұрат Шаменовтің «Ай­қын­ аг­рарлық саясат керек» (24.11.2017 ж) деген мақаласында ай­тылды, біз оған қосыламыз. 

Экономика ғылымында «Ба­зис», «Қондырма» деген бұлжыт­пас қағи­да бар, екеуін терең, жан-жақты ойлап байланыстырмаса, нәтиже шықпайды. Қазіргі біздегі жағдай бұған қарама-қайшы. Мал жоқ жерге бордақылау алаңын салады, қой жоқ жерге қозы сою цехын салады, ешкі жоқ жерде ешкі сүтін өндірмекші боламыз. Яғни «базисі жоқ, кілең қондырма» жо­балар. Өндіріс бұлай дамымайды. Ауыл шаруашылығын да­мы­тудың ең басты бағыты ауылдан басталуы керек, адамның тікелей қатысуынсыз бұл сала өр­кендемейді. 

Тың және тыңайған жерлерді игерудің қиыншылығын да, нәти­жесін де көрген халықпыз ғой, Үкі­мет шындап қолға алса, ауылда ха­лықты тұрақтандыруға болады. 1980 жылдары «ауылды қалаға те­ңейміз» деген ұран айтылып, оны жүзеге асыруға жақындап та қал­ған едік. Қазір соны түбегейлі іске асыруға толық мүмкіндік бар. Ел­ді мекендер газдандырылып, үйлер­ге су құбырлары тартылуда, жолдар салынуда, интернет байланысы да бар. Егер ел қаланы бетке алып көше берсе, осы игі істердің нәтижесін кім көрмек?!

Басты мәселе – ауылға жас­тар­­ды көптеп тарту. Ол үшін ипо­те­калық үйлерді керек жерге көп­теп салу қажет, ынталандыру шараларын міндетті түрде ойластырған жөн. Бұл мәселені шешкеннен кейін тұрғындарға мал азығын дайындауға көмектесу керек. Кез келген ауылда 300-400 сиыр сауылса және ол сүт сол жерде қабылданса, республиканы отандық таза сүт өнімімен қамту­ға болар еді. Әрине, ша­ғын фермерлермен, жеке шаруашы­лықтармен ет пен сүт, тағы да­ бас­­қа тамақ өнімдеріне деген сұранысты түпкілікті ше­ше ал­май­мыз. Сондықтан болашақ­та ірі-ірі ұжымдық шаруа­шы­лық­тарды, кооперативтік құрылым­дарды, тағы да басқа тиімді ауылшаруашылық салаларын құр­ған дұрыс деп ойлаймын. 

Қазір қиюы кетіп тұрғанымен, ауыл шаруашылығының өткені көп­­­тің көз алдында. Оны кеңес зама­нындағыдай болмағанмен, соның үлгісінде жаңаша қалыптас­тыруға болады. Бұл өте үлкен де күрделі жұмыс, көптеген заңдар мен заңнамаларды қайта қарап, өзгертуге тура келеді. Бірақ елдің жер жағдайы жақсы, экономикалық мүм­кіндігіміз бар, интеллектуалдық капиталымыз да жеткілікті. Ендігі кезекте ел болашағы үшін маңызды мұндай жұмысты түбегейлі қалып­тастыру үшін тікелей Президентке бағынатын тәуелсіз ұлттық комиссия құрған жөн деп есептейміз. Оның құрамында ауыл шаруашылығының қыр-сырын жақсы білетін тәжірибесі мол мамандарды, ғалымдарды, фермерлерді, тағы басқаларын тарт­қан жөн болар еді.

Нұрлан ІЗТІЛЕУОВ, 
ауыл шаруашылығы ардагері

Орал

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.05.2018

Астананың 120 гектардай жері саябақ пен гүлзарға айналады

26.05.2018

«Тоғызқұмалақ» мобильді қосымшасының авторы арнайы марапатқа ие болды

26.05.2018

Балалар үйлерінің тәрбиеленушілері Оңтүстік Қазақстанға экскурсиямен барды

26.05.2018

Павлодарда Оқушылар сарайында IT-сыныптар ашылды

26.05.2018

Батыс Қазақстанның Ақжайық ауданында жерлестер форумы өтті

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу