Қазақстан • 23 Қаңтар, 2018

Шарасыз шарана

2992 рет
көрсетілді
8 мин
оқу үшін

Перзентхананың гинекология бөлімі. Мұнда өзі­нің, не іштегі баласының ден­сау­лығы сыр берген жүкті әйел­дер емделеді. 

Шарасыз шарана

Бәрінде дерлік жүк­­т­іліктің мерзімінен бұрын үзі­л­уі және мерзімінен бұрын үзілу қаупі деген екі диагноз. Былайша айтқанда, баласын түсіріп алып жатқан келіншектер көбісі. Екінші айтылған диагнозбен түскен маған мұндағы ахуал өте аяныш­ты көрінді. Құрсағына біт­кен нәрестесін үлкен үмітпен күтіп жүргенде сол қуанышынан айырылып қалған аналардың жағдайы қайбір жақсы бола қойсын. Біреуінің баласы алты ай болғанда ішегіне оралып өлген, біреуінің суы құрғап, шарана тұншығып қалған. Тән мен жанның азабын қатар кешкен тағдырлар... Бірақ Құдай басқа салса не шара? Бір көргеніңде жылап-сықтап, ойбайды салып жатқандардың бірер сағат­тан соң әңгімеге араласып, өз бас­тарындағы жағдайды тәп­тіш­­теп әңгімелеп отырғанын көре­сің.

Палаталасым қанша тұйық бол­ғанымен бас-аяғы екі-үш сағат­тың ішінде онымен құрбы бо­лып алдым. Ол «Балам ішімде ше­тінеп кетіпті, 23-24 апта болып еді», деді. Аядым. Дәрі­гер­лер бір күн қарайды екен де, ертеңіне толғақтың дәрісін бе­ріп, босандырып алатын көрі­не­ді.

Медицинасы қарыштап дамып жатқан елімізде жүктілігі мер­­зімінен бұрын тоқтаған әйел­­дерді акушерлер босану за­лы­­на апарып босандырмайды. О­н­дай әйелдер өздері босанады. Гинекология бөлімінде, кәдімгі палатада. Дәрі арқылы жасанды жолмен келген толғақ қашан пісіп-жетіліп, 5-6 айлық өлі бала әйел­дің памперсіне өздігінен ке­ліп түспейінше, оны ешбір аку­шер қарамайды, памперсін шешіп те көрмейді. Мұны мен палаталас келіншектің толғағы басталғанда өз көзіммен көрдім. Таңғы жетіден бастап шыр­қы­ра­ған келіншек түс ауа шыдай алмай талықсып бара жатқан соң дәрігерлерге барсам, олар: «Ба­ласы түсті ме памперске? Алдымен түссін, сосын тазалаймыз ғой», деді.

Амал жоқ, оған өзім көмек­те­суге тырыстым. Бір кезде ба­ла туды-ау әйтеуір. «Түсті-түс­ті» деп памперсті шешпекші бол­ған­д­а қолын шап беріп ұстап ал­дым да, «Көрме! Қарама!» дедім. Өйткені соның алдында ғана бөлімде емделіп жатқан әйелдерден бір жас келіншектің осылайша өлі баласын памперске туып, онысы акушерлер же­те­мін дегенше жерге түсіп қа­лып, өз баласының өлігін көрген әйелдің қатты шошып, ауырып қалғанын есітіп едім.

Сонымен, 23-24 апталық баланың қандай болатынын ана­­сы да, мен де көрмедік. Аку­шер­лер келіншекті креслоға алып кетті. Ұялы телефоны кереуетінде қалған екен, бір ер адам қайта-қайта қоңырау соға берді. Тоқтамай безілдеген соң «Күйеуі шығар, уайымдап жат­қан болар» деген оймен теле­фон­ды көтеріп, «Пәленшені дә­рі­гер қарап жатыр, қазір бос емес», дедім. Осы әрекетім екі күннен бері біртүрлі жұмбақ болып көрінген көрші келіншектің бар құпиясын ашып берді.

– Ринаттың қоңырауына сен жауап бердің бе? Не дедің оған? – деп шаңқ ете қалды ол.

– Ештеңе. Дәрігерлер қарап жатыр дедім.

– Дәл солай айттың ба? «Ба­ла туып жатыр» деп айтып қой­ма­дың ба?

Мен не дегенімді сөзбе-сөз қайталадым. Содан соң барып, жүрегі орнына түскендей терең де­­малды. Сөйтіп өзі жайлы әң­гі­мелей бастады.

Иә, оның күйеуі де, ата-енесі де жоқ екен. Баяғыда ажырасып кеткен. Төркінінде әке-шешесі, аға-жеңгелерімен бірге тұра­тын көрінеді. Бұрынғы күйеу­інен мүгедек қызы бар. Ең өкініш­ті­сі, «шетінеп кетіпті» деген 23-24 апталық баласы шын­­ды­ғын­да шетінемеген, оны өзі, өз қа­лау­ы­мен, дәрігерлердің қо­лымен өл­тірген.

– ...Көтергенімді төрт ай бол­ғанда білдім. Жүкті екенімді біл­се жігітім үйленетін шығар деген ем. Қайдағы? Екіқабат екенімді айтқан күннен кейін оны қайтып көрмедім. Сол кез­­де-ақ алдырып тастайын де­ген­мін. Бірақ ақша таба алма­дым. Сөйтіп жүргенде бала өсіп кетті.

– Енді, алты ай болғанда барып ақша таптың ба?

– Иә, қызымның 53 мың тең­ге жәрдемақысын алдым. Та­ғы әпкемнен қарызға ақша сұ­ра­дым. Бір дәрігермен келіс­тік. Оған 20 мың, қазір мені та­за­лаған екі акушерге 20 мың теңгеден бердік.

– Демек, сенің балаң тірі тууы да мүмкін еді ғой?

– Жоға, осында келген күні дә­рімен өлтірді. Алдымен өлті­ріп, сосын туғызады екен...

Денем түршігіп кетті. Бір-екі күннен бері бір дастарқаннан тамақ ішіп, өзім қамқорлық танытып, жаным ашып жүрген жан өз баласын өлтірген жан болып шықты.

«Өліп-ақ қалғым келген, қы­зым­ды қимадым», деді бір кезде. Алайда ол «өлгім келген» де­ген­мен, өлгісі келген адамның тү­­рін мен көрмедім. Кешке қа­рай келіншектің басқа бір жі­гі­ті қоңырау соқты. Он сегіз жа­­сар қыздай үлбіреп, майыса тіл қатып, жігітімен сағаттап сөй­лесті. Сөйлесіп болған соң: «Бұл басқа жігіт. Мұнымен сөй­ле­­с­­іп жүргеніме бір жыл болды. Ішім­де бала бар кезде кездескенде ыңғайсызданатынмын», деп қояды.

Оған мына сұрақты әдейі қой­дым:

– Егер балаңды алты ай­лы­ғын­да да алдырып тастауға а­қ­ша таба ал­масаң қайтер едің? Ту­ып болған соң далаға тастап ке­тер ме едің?

– Қойшы, құтылдық қой, әйтеуір.

«Бағар ем, тастамас ем» деген сөзді айта алмады.

– Дәрігерлер баланы не істе­ді? Қоқысқа тастады ма?

– Жоқ, баланың денесін үй іші әкетуі керек екен. Әпкем к­е­ліп алып кетті. Алыс бір жақ­қа апарып көміп тастаған. Оған да қиын болды, күйеуін алдап шығып әрең көміпті, әйтеуір.

Бұ келіншекті о баста жақын тар­туымның себебі, екеуіміз­дің жүктілік мерзіміміз бір еді. Мен жүктіліктің үзілу қаупі­мен мұнда түскенімде Құдай­дан баламның амандығын тіле­дім. 23-24 апта деген үлкен мер­­зім. Бұл уақытта баланың бар­лық мүшесі әлдеқашан қа­лып­­тасып болады. Іште атой са­­лып, тепкілеп, бүлкілдеп жа­та­ды. 20 апталығында-ақ УДЗ ша­рананың ұл, не қыз еке­нін, қол-аяғының, басының, бар­лық дене мүшелерінің өл­шем­д­е­рін анықтап, суретін қа­ғаз­ға шы­ғарып береді. Ал дә­­рі­гер­лердің айтуынша, бұл мер­­зім­де баланың сезу мү­ше­ле­­рі қар­қынды дамиды: жа­рық­ты кө­ре алады, анасы жеген та­ғам­дардың дәмін сезіп, а­й­на­ла­дағы дыбыстарға, анасының көңіл-күйіне қарай әрекет ете бас­тайды. Бір сөзбен айтқанда, 23-24 апта болған, салмағы жарты кило шамасындағы тірі жанды жай ғана ұрық дей алмаймыз, «шарана», «нә­рес­те» деп адам санатына қоса­мыз.

Қоғамда мұндай жағ­дай­лар­ды көптеп кездес­тіруге бола­ды. Жазықсыз шарананың өмі­рін қиып, кешірілмес күнәға бат­қан жандарды Жаратқан тү­бін­де жазасыз қалдырмас-ау. Де­сек те, өркениетті ел ретінде мұн­дай жауыздыққа заң арқылы тос­­қауыл қоймағанымыз – елді­гі­мізге сын.

Нұрбану КАМАЛ,
журналист