Ұстазға неге қол жұмсайды?

«Алты алаштың баласы бас қосса, төрдегі орын – мұғалімдікі» деген Мағжанның тағылымды сөзі мағынасын жоймаса да, мәнін өзгертуге шақ қалды. Оның бір себебін қазіргі қазақ қоғамындағы ұстаз беделі мен мұғалім мәртебесіне қатысты орын алып жатқан түрлі оқиғалардан анық байқауға болады. Әрине бірді-екілі мысалдан бүтіндей жағдайға баға беруге болмас, бірақ мектеп мұғалімдерінің абырой-беделіне нұқсан келтіретін көріністер жиілеп кеткенін жасыруға болмайды.

Егемен Қазақстан
25.01.2018 4600

Соның бір өкінішті мысалы Алматы облысының Іле ауданына қарасты Боралдай кентінде орналасқан мектепте болды. Қазір осы білім ордасындағы мұғалімнің соққыға жығылғаны жайлы ақпарат кеңінен талқылануда. Кенен Әзірбаев атындағы №15 жалпы білім беретін мектеп директорының оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары, әдіскер ұстаз, биология пәнінің оқытушысы Гүлзира Байділдаева ата-ана тарапынан жәбірленіп, ауыр дене жарақатымен ауруханадан бір-ақ шыққан. Оқиға желісі былай өрбиді: сол күні 6-сыныпқа биология пәнінен кезекті сабақ өтуге кірген ұстаз сыныптағы Вагиф Кулиев есімді оқушыға тәртіпсіздігі үшін бірнеше рет ескерту жасайды. 6-сыныптың оқушысы мектепке алып кіруге тыйым салынған қымбат бағалы әшекей бұйымын қатарластарына көрсетіп, сабақ өтуге кедергі келтірген екен. Былай қарағанда, кез келген мектептегі кәдімгі оқиға болатын. Бірақ үйіне барып, ата-анасына шағымданған оқушы өзін ұстазының ұрып-соққаны, сынып оқушыларының алдында намысына тигені жайлы айтып, істі отқа май құйғандай ушықтырып жіберген. Жұмыс аяғында мектеп ғимаратына баса-көктеп кірген оқушы Вагиф Кулиевтің анасы мен туыстары Гүлзира Байділдаевамен жанжалдасып, ақыры ұстазға қол жұмсауға дейін барған. Басына қатты соққы тиген мұғалімнің миы шайқалса, араша түскен оның әріптесі де дене жарақатын алған. Қазіргі уақытта Гүлзира Байділдаева Іле аудандық ауруханасында ем-дом алып жатыр. Оқиға бойынша жергілікті полиция әкімшілік іс қозғаған.

– Дәл қазір Гүлзираның жағдайы қалыпты. Дәрігерлердің бақылауында. Емі аяқталғасын сот-медициналық сараптама тағайындалып, сол бойынша оқушының ата-анасын қылмыстық жауапкершілікке тартуға арыз жазбақшымыз. Бұл жай ғана мұғалім мен оқушы, ата-ана арасындағы дау емес, мектеп абыройы мен ұстаз құқығының аяққа тапталуының шегіне жетуі болып отыр. Сондықтан бұл істі тек әкімшілік жауапкершіліктің шеңберінде жылы жауып тастауға қарсымыз. Әрі жәбір көрсетуші ата-ана тарапынан кешірім сұрауға ниет байқалмайды, керісінше «баламызға қол көтерді» деп айыптап, полицияға шағым түсірген. Гүлзираның сабақ үстінде ондай әрекетке бармағанына сыныптағы 20 бала куә болып отыр, – деді бізге оқиғаның мән-жайын түсіндірген ұстаздың зайыбы Мұрат Әбдікешов.

Қоғамның назарын аударған бұл оқиғаның әрі қарай қалай өрбитіні белгісіз. Бірақ көпшілік пікірі де, ұс­таз­дардың ойы да мұғалім мәртебе­сінің аяқасты болып, мектеп беде­ліне көлеңке түспеуіне қарай ойысып келеді. Алматы облыстық білім бас­қар­масының басшысы Дәурен Жүні­совтің де пікірі осыған саяды.

– Кенен Әзірбаев атындағы №15 жалпы білім беретін мектепте болған жағдайдан толықтай хабардармын. Біз өз әріптесіміздің сауығып, қатарымызға қосылуына тілектеспіз. Бұл тұтастай білім саласының абыр­о­йына сын болған оқиға. Оның әділ баға­сын құқық қорғау органдары беруі керек. Бірақ бұл іс бізге мектеп пен мұғалімнің мәселесіне қатысты жаңа­ша көзқарас ұстанып, ұстаз мәртебесін тиісті дәрежеде шешуді міндеттейді. Өз тарапымыздан арнайы ұсыныс әзір­леп, тиісті орынға жіберетін боламыз, – дейді облыстың бас ұстазы. 

Айтпақшы, мектеп мұғалімі­не қол жұмсау фактісі Алматы облысын­да бұған дейін де тір­кел­ген екен. Был­тыр Текелі қала­сында мектеп мұға­лімін ұрып, бағалы заттарын тонап кет­кен үш оқушы ұсталып, тиісті жа­за­сын алған болатын. Сол сияқ­ты мұғалімнің оқушыға қол жұм­сауы да облыс мектептерінің бірінде орын алып, істің аяғы ұстаздың қызметтен кетуімен аяқталған-ды. 

– Мектептегі кез келген жағ­дай­ды құқық бұзушылықтың ше­гіне жет­кені деп қарастыруға болмайды. Бұл жерде әдеп пен құрмет бірінші орынға шығып, адамгершілік тұрғы­сынан қарауымыз керек, дейді біз­ге Алматы облыстық ішкі істер депар­таменті баспасөз қызметінің жетек­шісі Көбейхан Нұрахмет. – Өйткені мектеп білім беретін орта. Ол ортадан қылмыстың ізін іздеудің өзі күнә. Жалпы, мұғалімнің беделі мен мектептің мәртебесі туралы бәріміз ойлануымыз керек. Егер біз өз балаларымыздың саналы білім алып қана қоймай, қауіпсіз ортада өсуіне ата-ана, қарапайым адам ретінде ат салыспасақ, бұл міндетті полиция жалғыз атқара алмайды. Ал Боралдайдағы мектепте болған іс біздің бақылауымызда, әкімшілік құқық бұзушылық бойынша хаттама толтырылған. Қазір бұл іс бойынша «полиция әрекет етпей отыр» деген сыңайда сыбыс тарап үлгергенге ұқсайды. Дене жарақатын салу бойынша қылмыстық жауапкершілікке тарту ісі тиісті сараптама қортындысы шығып, шағым жазылғаннан кейін қозғалады. Бұл жерде полиция өз міндетін орындайды.

Демек, дәл қазір қоғамда мұ­ғалім мәртебесіне қатысты мә­селе туындап отырғаны анық. Көп жағдайда бұл мәселе­ні ше­шуге ұмтылудан гөрі, ақ­п­а­раттық дау туғызуға бейім­де­­ліп алғанымыз да жасырын емес. Ендеше мәселенің байыбы­на барудың жолын іздеген жөн шы­ғар. Осы орайда қоғам бел­сендісі, рес­публикалық «Қазбілім» орта­лығының жетек­ші­с­і Аятжан Ахметжанұлы бұл мәселеге те­ре­ңінен үңілу керек деген ой қо­сады.

– Мұғалім мәртебесі мәселесі өте күрделі кезеңге ауысып кетті. Бала тәрбиесіндегі мұғалім, ата-ана һәм қоғам арасындағы үш тағанның бір біріне құрметі мен сенімі, байланысы мен әріптестігі дұрысталмаса біз болашақ үшін ешқашан серттесе алмаймыз. Біз бала тәрбиесіндегі ең күрделі мәселе – осы үш таған мәселесі қысқа уақытта шешілмесе еш нәрсе оңалмайды, тіпті болашақта бізді бұдан да ауыр, бұдан да күрделі мәселелер күтіп алуы әбден мүмкін. Мұндайдың алдын алмаса бізге опық жегізеді. Біз үнемі себеппен емес, салдармен күресетін әдет таптық. Мәселе өте күрделі, бала құқығы туралы заңдық норманың қабылдануына сәйкес, білім заңы мен білім заңындағы ұстаз мәселесі де қай­та қаралуды қажет етеді. Со­нымен бірге ақпараттық ке­ңіс­­тік­тің кеңеюі қоғамның бала ал­дын­дағы жауапкершілігі мәсел­есін де қайта қарау қажет. Егер ұстаз беделін заңмен қорғап, ақпаратпен асқақтата алмасақ, айлық пен шайлық бүгінде тек күндік алдамшы, болашақ тұрғысынан еш нәрсеге пайдасы тимейтінін бағамдағанымыз дұрыс, – дейді ол. 

Түйіндей келе, «Алты алаш­­тың баласы бас қосқан жер­дегі төр – мұғалімдікі» деген Мағжанның жоғарыда кел­ті­ріл­ген тағылымды сөзінің сал­ма­ғын сараптауды оқырман ен­ші­сіне қалдыра отырып, Кенен Әзір­баев атындағы №15 жал­пы білім беретін мектеп ди­рек­­торының оқу-тәрбие ісі жө­нін­дегі орынбасары, әдіскер ұстаз Гүлзира Байділдаеваға қа­тыс­ты оқиғаның өрбуі «Егемен Қазақстанның» назарында бола­тын­дығын айтпақпыз.

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.05.2018

Қостанай қаласы «мерейлі отбасын» таңдады

20.05.2018

Батыс Қазақстан мен Астана әріптестік туралы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Каспий жағалауында суға шомылу маусымына байланысты үгіт-насихат жұмыстары жүргізілді

20.05.2018

Ақтөбе және Орынбор облыстары ресми делегацияларының кездесуі өтті

20.05.2018

Павлодарда партиялық жоба аясында IT-орталық ашылады

20.05.2018

Екібастұздағы «Шығыс» кенішіне «Liebherr R-976 Litronic» экскаваторы әкелінді

20.05.2018

Павлодарда Медиаторлардың республикалық форумы өтті

20.05.2018

Павлодарда ауыл шаруашылық жерлері электронды картаға түсіріледі

20.05.2018

Павлодарда жүргізушілердің төленбеген көлік салығы 670 миллион теңгеге жеткен

20.05.2018

Хорватия Астанада дипломатиялық өкілдік ашпақ

20.05.2018

Самал Еслямова Канн кинофестивалінде үздік актриса атанды

20.05.2018

20 мамырға арналған ауа райы

20.05.2018

ҚарМУ-да «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру барысын талқылады

19.05.2018

АЭФ-2018 аясында жаһандық трансформация жағдайындағы азаматтық қоғам институттарының рөлі талқыланды

19.05.2018

Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

19.05.2018

Н. Назарбаев атап өткен бес мегатренд АЭФ-2018 алаңдарында кеңінен талқылануда

19.05.2018

QazaqGeography «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамының» кезектен тыс съезі өз жұмысын бастады

19.05.2018

Қазақстан СІМ басшысы ИЫҰ-ның Ыстанбұлдағы саммитінде сөз сөйледі

19.05.2018

Елбасы Куба халқына көңіл айту жеделхатын жолдады

19.05.2018

Кубада ұшақ апатына байланысты ұлттық аза тұту күні жарияланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Қазақ қызы осындай

Ұлттық дүниетаным ілімінде халық­тың гүлі қазақ қызының болмысына, әдеп-ілтипатына, сұлулық, ізеттілік қасиеттеріне қатысты «Қызда оттай ыстық мейір бар», «Қызда 40 періште бар», «Қызда 40 көліктік бақыт бар», «Қыздың қабағында құт бар», «Қыз назы 40 кісіні мас қылады», «Қыз 40 істің қисынын біледі», «Бұрынғының қыздары бармағының шұңқырындағы асқа тояды» дейтін сұлулықтың тұңғиық сырларын мәлімдейтін інжу-маржан ойлар, толғамдар, лала лебіздер бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу