Кастамону – түркілердің бас кенті

Түркияның Кастамону қаласы Түркі дүниесінің 2018 жылғы астанасы болып жарияланғаны көзіқарақты көпшілікке белгілі болса керек. Міне, осы айшықты оқиғаға орай аталмыш шаһарда салтанатты шара өтті.  

 
Егемен Қазақстан
26.01.2018 3991
2

Мерекелік жиында алғашқы болып сөз алған ТҮРКСОЙ ұйымының Бас хатшысы Дүйсен Қасейінов асығы алшысынан түсіп, айдарынан жел ескен кастамонулық ағайынды арқа-жарқа қуанышымен құттықтады. Енді мұнда әлемнің әр қиырынан қонақтар ағылатынын, олар отандарына әдемі әсерлермен оралса құба-құп болатынын айтып, өзінің өзге де игі тілектерін білдірді. Ол сондай-ақ құрылғанына ширек ғасыр толған ТҮРКСОЙ-дың бүгінде беделді халықаралық ұйымға айналғанын үлкен тебіреніс үстінде жеткізді. Оның шартарапқа шашырағандықтан бір-бірінен тым алшақтап кеткен туысқандар арасын жақындатуда айрықша рөл атқарып келе жатқанына тоқталды. Мәселен былтыр дәл осындай мәртебені иеленген біздің Түркістанда қырықтан астам халықаралық деңгейдегі мәнді мәдени шаралар ұйымдастырылыпты. Татулық тойына қатысушылар қарасы едәуір көбейген. Ұзын саны 12 елдің өкілдері төлтума өнерлерін ортаға салған. Бауырластардың барыс-келісі артып, рухани алыс-берістері молайған. Бұйырса  бұл дәстүр алдағы уақытта да жарасымды жалғасын таппақ. Соның айғағы ретінде биыл ТҮРКСОЙ аясында Алаштың ақтаңгер ақыны Мағжан Жұмабаевтың, әзербайжанның әйгілі композиторы Кара Караевтың, қырғыздың шоң жазушысы Шыңғыс Айтматовтың мерейтойлары аталып өтетініне ерекше екпін түсіргіміз келеді. Қазақтың қамын жегені үшін сталиндік солақай саясаттың қаһарына ұшыраған ұлы тұлғаның өлеңдері бір- қатар түркі халықтарының тіліне аударылатынын естігенде жанымыздың жаз күніндей жайнағанын жасыра алмаймыз.

Мәртебелі жиынның мінберіне көтерілген Түркияның Мәдениет және туризм министрі Нуман Куртулмыш кәнігі саясаткер екенін көрсетіп, көсіле сөйледі.

– Алла жазса, Кастамонудың алдынан ақ күн туғалы тұр. Басына бақ орнап, көкжиегі кеңеймек. Жаңа жетістіктерге жол ашылмақ. Қаланың тір­лігі қазандай қайнамақ. Ұлыстарымызды ұйыс­тыра түсетін әртүрлі бағдарламалар әзірленуде, Кастамону бұл құрметке бұрыннан лайық еді. Жақ­сы атақ оған жарасады. Өйткені киелі өңір­дің тағылымды тарихы тым тереңде жатыр. Орталық Азияда оянған Қожа Ахмет Ясауи идеялары­мен сусындаған әулие-әмбиелеріміз аяулы атаме­кеніміздің өркендеуіне өлшеусіз еңбек сіңірді. Солар­­дың бірі Шейх Шабаны Вели дәл осы жерде өмір сүрді. Кастамону топырағында ілім таратушы небір ғұламалардың ізі қалды. Ай-жұлдызды бай­рағы бар Анадолы жұртының абырой-даңқы асқақ­тай беретініне сенімім нық, – деді министр мырза.

Салмақты ой сабақтаған мәдениет саласының басшысы одан әрі өзіміздің ЮНЕСКО-мыз іспетті ТҮРКСОЙ-дың түбі бір түркілердің мәдениетін, әдет-ғұрпын әлемге танытуда талмай жұмыстанып жүргенін алғыс сезімімен алға тартты.

Сонымен тағы бір дүйім түркілік думанның дүбірі естілді. Амандық болса, Қара теңіз жағасындағы қасиетті қалада бағзыдан біте қайнасқан қардаштар бас қосып, әрқайсысы өзінде барын базарламақ. Тотынаманың тоқсан толғауындай той қызықтары алқалаған алыс-жақынды тегіс сүйіндірмек. Оның шет жағасын осы жолы-ақ байқап үлгердік. Салтанатты сарай ішін саз кернеп, шаттық әуендері шалқыды. Түркияның мәдениет министрлігі жанындағы «Түрік дүниясы» оркестрі орындаған Құрманғазының «Көрғұлы» күйі көңілімізді көк теңіздей толқытты. Қырғызша, татарша, әзербайжанша әуелеген әндер көрермен қошеметіне бөленді. Мың бұралған қазақ қыздарының биі де ешкімді бейжай қалдырған жоқ.

Дүние-ай десеңші... Обалымыз отаршылдыққа болсын. Баяғы замандарда бір-бірімен етене араласып, еркін түсініскен ата-бабаларымыз неткен бақытты еді. Ұғынысарға ортақ тіл таппай амалсыз орыстілді аудармашының аузына қараған бүгінгі ұрпақтарының пұшайман халін көрсе, жылар ма еді әлде күлер ме еді? 

Кешегі Кеңес Одағының құрамында болған республикалардың, қазіргі тәуелсіз мемлекеттердің журналистері түрікше өткен жиыннан түк түсінбей, Анталиядан арнайы алдырған тілмашқа жан-жақтан жамырай жармасқанын көрсеңіз ғой... Тек әзербайжандық әріптестеріміз ғана түріктерге бір табан жақындықтарын танытып, тәржімәшіге тәуелді бола қоймады.

«Бармасаң, келмесең – жат боларсың» деген дана халқымыз. Ендеше ежелден еркіндік аңсаған ер Түрік ұрпақтарының емен-жарқын жүздесулері азаймасын, ағайын!

Талғат БАТЫРХАН, 
«Егемен Қазақстан» – Кастамонудан (Түркия)

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу