Жасанды интеллектке ие протез

Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында медицинада жасанды интеллект технологияларын енгізудің өзектілігін атап өткен болатын. Осы орайда дамыған ғылым дегенде бірден АҚШ, Жапония, Англия секілді елдер ойға оралады. Алайда, алысқа бармай-ақ өз елімізде өзгелерден озық шығып, топты жарған таланттар аз емес.

Егемен Қазақстан
29.01.2018 1157
2

Жас өнертапқыш

«Расымен, біз соңғы технологиялардың барлығы тек Америкаға тиесілі деп айтып жатамыз. Алайда, әсте олай емес. Мысалы әлемде бионикалық қол шығаратын елдер өте аз. Германия, Ұлыбритания сияқты елдерде тек он шақты компания осы сала бойынша жұмыс істейді. Сондықтан мен осы салада өз атымды қалыптастырғым келеді», деп бастады өз әңгімесін жас ғалым Мәулен Бектұрғанов.

Біздің кейіпкеріміз  - 24 жастағы «MBionics» компаниясының негізін салушы, «Нұр Отан» партиясы өткізетін «Nurintech» республикалық инновациялық жобалар байқауының жеңімпазы, алғаш рет бионикалық протез жасап шығарған өнертапқыш Мәулен Бектұрғанов. Сонымен бірге ол «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасының жеңімпаздары қатарында ел Президентімен кездесуде болды.

Қазақстанда жылына 300-ге жуық адамның аяқ-қолдарына ампутация жасалады. Өкінішке қарай, бұл құрылғылар мүмкіндігі шектеулі адамдарға қозғалыстың барлық түрін жасауға аса ыңғайлы емес. Қазір елімізде 14 мың адам протезге мұқтаж. Сондықтан Мәулен осы мәселені шешу үшін өзінің «MBionics» деп аталатын компаниясын ашты. Компания былтыр сәуір айында іске қосылғанына қарамастан, оның жетекшісі қазір екінші адамға бионикалық протезді орнату жұмыстарымен айналысып жүр екен.

Мәулен Алматы қаласындағы О.Жәутіков атындағы республикалық физика-математика мектебінің түлегі. Ол мектеп қабырғасында жүргенде-ақ математиканы жақсы көріп, бағдарламалау олимпиадаларынан жүлделі орындарға ие болған. Мектепті үздік аяқтаған соң, Алматы қаласындағы Халықаралық ақпараттық технологиялар университетіне түсіп, ондағы озық технологиялармен жабдықталған зертханалар ғылымға ынтасын одан әрі арттыра түседі. Мәулен бионикалық қолдың алғашқы нұсқасын 2015 жылы жасап шығарды әрі бұл идеяны дипломдық жұмысы ретінде қорғады.

 

Бионикалық протез деген не?

Бионикалық протез - қолынан айырылған жандарға затты ұстап, оны сезінуге мүмкіндік беретін жасанды қол-аяқ. Бүгінде Қазақстанда 3 протез ортопедиялық орталығы жұмыс істейді. Алайда бұл орталықтарда адамның аяқ-қолына ампутация жасалады. Бұлар механикалық протездер ғана. Электромеханикалық протез қолдағы бұлшық ет тамырларымен байланысу арқылы жұмыс істейді. Оны ауыстыру мен басқару өте көп уақыт алады. Ал, Мәуленнің бионикалық протезі сенсор арқылы басқарылып, қолды еркін қимылдатады. Компьютерлік алгоритмдер құрылғыдан алған электрлі сигналдарды жүйке тамырына жеткізіп, затты сезінуге мүмкіндік береді. Бұл бионикалық протездер 20 шақты қызмет түрін атқара алды. Бионикалық қол арқылы ең қажетті қызметтерді атқаруға болады яғни қолды ашып-жұму, құрал сайманды ұстау және басқаруға болады.

«Ең алғаш осы жобамды жарыққа шығарғанда, көп адамдар мұндай бионикалық протездің әлемде аналогы бар екенін алға тартты. Бірақ, шетелде мұндай протездер өте қымбат тұрады, көп адамның қалтасы көтере бермейді. Мен  халыққа қолжетімді бағада әрі сапалы етіп шығарып, отандық өнімдерді қолдауды жөн көрдім. Мен жасап шығарған протездің программалау тілі (алгоритмі) әлемдегі осындай құрылғылардан өзгеше», дейді Мәулен.

Бұл жобаға қызығушылық біл­дірген соң, кәсіпкер Денсаулық сақтау министрлігі және Алматы протез орталы­ғымен ортақ меморандумға қол қойды. Қазіргі уақытта Мәулен протез жасауға рұқсат беретін сертификаттарды алу үшін құжаттарын тапсыруда. Себебі протез –медициналық құрылғы.

 

Құрылғының құны қанша?

«Құпия болмаса, құрылғының құны қанша» деген көптің көкейінде сұрақ туады. Құрылғы 2 мың АҚШ доллары тұрады. Әрине, бұл жерде қолдың зақым­дану, жаралану деңгейі және бұлшық еттің сезімталдығы және адамның жұмыс орны сияқты факторлар да аппарат құнына өз әсерін тигізетіні жасырын емес. Ал шетелде жасалатын бионикалық протез қол 30 мың доллар, тіпті одан да жоғары бағаға сатылады.

Кейіпкеріміз ең алғаш протез жасау үшін арзан материалдарды Қытайдан алғанын да жасырған жоқ. Алайда қазір бағасына қарамастан сапалы материалдарды АҚШ, Ұлыбритания сияқты технологиясы дамыған мемлекеттерден алдырып отыр. Құрылғының сапасы жоғарылағанына қарамастан, компания протездердің бастапқы бағасын сақтап қалды. Ал алгоритмді, программалау тілін өз компанияларында жазады. Бастысы, бионикалық протезді бір жыл аралығында қолдануға мүмкіндік бар.

Мәулен қазір барлық бионикалық протездерді мемлекеттік гранттар есебінен жасап жатқанын тілге тиек етті. Сонымен қатар, тапсырыстар да баршылық. «Сондықтан біз қаржыландыратын ұйымдар іздеп жатырмыз», деді ол.

«Негізінен протездер адам салмағының он пайызынан артық болмауы керек. Яғни протездер 500 грамм болу керек болса, біздікі 800 грамм. Қазір, осы жайтты жетілдіру үшін жұмыс істеп жатырмыз»,  дейді Бектұрғанов.   Сонымен қатар, ол алдағы уақытта бионикалық иық және аяқ жасағысы келетінін айтты.

 

Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу