Жасанды интеллектке ие протез

Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында медицинада жасанды интеллект технологияларын енгізудің өзектілігін атап өткен болатын. Осы орайда дамыған ғылым дегенде бірден АҚШ, Жапония, Англия секілді елдер ойға оралады. Алайда, алысқа бармай-ақ өз елімізде өзгелерден озық шығып, топты жарған таланттар аз емес.

Егемен Қазақстан
29.01.2018 1088
2

Жас өнертапқыш

«Расымен, біз соңғы технологиялардың барлығы тек Америкаға тиесілі деп айтып жатамыз. Алайда, әсте олай емес. Мысалы әлемде бионикалық қол шығаратын елдер өте аз. Германия, Ұлыбритания сияқты елдерде тек он шақты компания осы сала бойынша жұмыс істейді. Сондықтан мен осы салада өз атымды қалыптастырғым келеді», деп бастады өз әңгімесін жас ғалым Мәулен Бектұрғанов.

Біздің кейіпкеріміз  - 24 жастағы «MBionics» компаниясының негізін салушы, «Нұр Отан» партиясы өткізетін «Nurintech» республикалық инновациялық жобалар байқауының жеңімпазы, алғаш рет бионикалық протез жасап шығарған өнертапқыш Мәулен Бектұрғанов. Сонымен бірге ол «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасының жеңімпаздары қатарында ел Президентімен кездесуде болды.

Қазақстанда жылына 300-ге жуық адамның аяқ-қолдарына ампутация жасалады. Өкінішке қарай, бұл құрылғылар мүмкіндігі шектеулі адамдарға қозғалыстың барлық түрін жасауға аса ыңғайлы емес. Қазір елімізде 14 мың адам протезге мұқтаж. Сондықтан Мәулен осы мәселені шешу үшін өзінің «MBionics» деп аталатын компаниясын ашты. Компания былтыр сәуір айында іске қосылғанына қарамастан, оның жетекшісі қазір екінші адамға бионикалық протезді орнату жұмыстарымен айналысып жүр екен.

Мәулен Алматы қаласындағы О.Жәутіков атындағы республикалық физика-математика мектебінің түлегі. Ол мектеп қабырғасында жүргенде-ақ математиканы жақсы көріп, бағдарламалау олимпиадаларынан жүлделі орындарға ие болған. Мектепті үздік аяқтаған соң, Алматы қаласындағы Халықаралық ақпараттық технологиялар университетіне түсіп, ондағы озық технологиялармен жабдықталған зертханалар ғылымға ынтасын одан әрі арттыра түседі. Мәулен бионикалық қолдың алғашқы нұсқасын 2015 жылы жасап шығарды әрі бұл идеяны дипломдық жұмысы ретінде қорғады.

 

Бионикалық протез деген не?

Бионикалық протез - қолынан айырылған жандарға затты ұстап, оны сезінуге мүмкіндік беретін жасанды қол-аяқ. Бүгінде Қазақстанда 3 протез ортопедиялық орталығы жұмыс істейді. Алайда бұл орталықтарда адамның аяқ-қолына ампутация жасалады. Бұлар механикалық протездер ғана. Электромеханикалық протез қолдағы бұлшық ет тамырларымен байланысу арқылы жұмыс істейді. Оны ауыстыру мен басқару өте көп уақыт алады. Ал, Мәуленнің бионикалық протезі сенсор арқылы басқарылып, қолды еркін қимылдатады. Компьютерлік алгоритмдер құрылғыдан алған электрлі сигналдарды жүйке тамырына жеткізіп, затты сезінуге мүмкіндік береді. Бұл бионикалық протездер 20 шақты қызмет түрін атқара алды. Бионикалық қол арқылы ең қажетті қызметтерді атқаруға болады яғни қолды ашып-жұму, құрал сайманды ұстау және басқаруға болады.

«Ең алғаш осы жобамды жарыққа шығарғанда, көп адамдар мұндай бионикалық протездің әлемде аналогы бар екенін алға тартты. Бірақ, шетелде мұндай протездер өте қымбат тұрады, көп адамның қалтасы көтере бермейді. Мен  халыққа қолжетімді бағада әрі сапалы етіп шығарып, отандық өнімдерді қолдауды жөн көрдім. Мен жасап шығарған протездің программалау тілі (алгоритмі) әлемдегі осындай құрылғылардан өзгеше», дейді Мәулен.

Бұл жобаға қызығушылық біл­дірген соң, кәсіпкер Денсаулық сақтау министрлігі және Алматы протез орталы­ғымен ортақ меморандумға қол қойды. Қазіргі уақытта Мәулен протез жасауға рұқсат беретін сертификаттарды алу үшін құжаттарын тапсыруда. Себебі протез –медициналық құрылғы.

 

Құрылғының құны қанша?

«Құпия болмаса, құрылғының құны қанша» деген көптің көкейінде сұрақ туады. Құрылғы 2 мың АҚШ доллары тұрады. Әрине, бұл жерде қолдың зақым­дану, жаралану деңгейі және бұлшық еттің сезімталдығы және адамның жұмыс орны сияқты факторлар да аппарат құнына өз әсерін тигізетіні жасырын емес. Ал шетелде жасалатын бионикалық протез қол 30 мың доллар, тіпті одан да жоғары бағаға сатылады.

Кейіпкеріміз ең алғаш протез жасау үшін арзан материалдарды Қытайдан алғанын да жасырған жоқ. Алайда қазір бағасына қарамастан сапалы материалдарды АҚШ, Ұлыбритания сияқты технологиясы дамыған мемлекеттерден алдырып отыр. Құрылғының сапасы жоғарылағанына қарамастан, компания протездердің бастапқы бағасын сақтап қалды. Ал алгоритмді, программалау тілін өз компанияларында жазады. Бастысы, бионикалық протезді бір жыл аралығында қолдануға мүмкіндік бар.

Мәулен қазір барлық бионикалық протездерді мемлекеттік гранттар есебінен жасап жатқанын тілге тиек етті. Сонымен қатар, тапсырыстар да баршылық. «Сондықтан біз қаржыландыратын ұйымдар іздеп жатырмыз», деді ол.

«Негізінен протездер адам салмағының он пайызынан артық болмауы керек. Яғни протездер 500 грамм болу керек болса, біздікі 800 грамм. Қазір, осы жайтты жетілдіру үшін жұмыс істеп жатырмыз»,  дейді Бектұрғанов.   Сонымен қатар, ол алдағы уақытта бионикалық иық және аяқ жасағысы келетінін айтты.

 

Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу