Жаңа дәуірдегі тарихи белес

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың АҚШ-қа алғашқы сапары мен осы жолғы мемлекеттік ресми сапарының арасында 26 жыл (1992 ж. мамыр) өтіпті. Содан бері екі ел арасындағы қарым-қатынас сенімді, өзара достық негізде өрбіп келеді. Ал бұл сапардың жөні ерекше. Осы жолғы Дональд Трамп пен Нұрсұлтан Назарбаев кездесуінің нәтижесі екі ел арасындағы саяси және экономикалық қарым-қатынасты одан әрі тереңдете түсетініне сенім мол. Оған, әрине үлкен негіз бар. 

Егемен Қазақстан
30.01.2018 2272

Әр мемлекеттің түпкі мақ­­саты елдің ішкі ахуалын жақсар­тып, сыртқы саясатта да ынты­мақ­тастыққа жету екені белгілі. Осы тұрғыдан алғанда АҚШ-тың алатын орны ерекше. Өйт­кені Америка барлық салада алға шыққан алып держава. 330 миллионға тарта халқы бар, қарыштап дамыған елдің өркен­деп өсуі өзгелерге үлгі. Әлем­дегі ең үздік, аса сапалы ғы­лым, білім ордаларының дені, ға­лымдардың ғаламат жаңалық­тар ашуы да осы елде ұшыра­сады. Нобель сыйлығын алған­дардың басым бөлігі де АҚШ-та. Аузын айға білеген Американың әлемдік саясаттағы орны да өзгеше. Қазақстан өз кезегінде әлемде бейбіт бастамаларымен, ынтымақтастыққа бағытталған игі шараларымен танымал. Сонымен қатар АҚШ экономикасы жоғары тех­но­логияға негізделген. Әлемде ең үздік да­мыған озық үлгідегі кәсіп­­орындар осы елде. Демек, бұл ел­­мен экономикалық қаты­нас­та тек қаржы тартумен қатар, озық тех­нологияларды да кел­тіру ма­ңызды. Міне, осының бәрі өзі­нің оң нәтижесін беріп отыр.

Қазақстан Президенті биыл­ғы жылдың басында АҚШ Пре­зидентінің арнайы ша­қыруымен Ақ үйде болған алғаш­қы мәр­тебелі мейман. Оның үстіне Орталық Азия елдері басшылары арасынан Д.Трамп­тың бірінші қабылдағаны – Қазақ­станның Көшбасшысы. Біз бұ­дан алып державаның Қаза­қ­станмен жан-жақты қарым-қа­тынас орнатуға ниетті екенін аңғарамыз. Дүйім жұрт көз тігіп, құлақ түрге­ніндей, бұл жәй кездесу емес, АҚШ Президенті Елбасын қатт­ы құрметтейтінін айтып, Қазақ­стан бүгінде өте жақсы табыс­тарға қол жеткізгенін тілге тиек етуі, оны ыстық ықыласпен қар­сы алуының өзі көп нәрсені аң­ғартса керек.

Орталық Азия АҚШ үшін маңызды екенін тағы бір мәрте растады. АҚШ-тың Қазақстанға өзгеше назар аударуының себебі, еліміз экономикасы бойынша аймақтағы ірі мемлекет, сонымен қатар саяси жүйесі ашық, тұрақты мемлекеттер қатарында. Дональд Трамп бастаған АҚШ әкімшілігінің бұл мәселеге ерекше көңіл бөлуі осында жатса керек.

 Қаржылық мәселеге келсек, жалпы сомасы миллиардтаған долларды құрайтын  ірі жобаларды жүзеге асыруға келісім жасалды. Ол экономикалық, энергетикалық, агроөнеркәсіптік салалардағы тиімді әріптестікке жол ашады. Сондай-ақ сыртқы саясатта ұтымды шешімдер жасалғаны тағы бар. Әлем экономикасының шамамен 24 пайызы АҚШ-тың үлесінде екені белгілі. Небір дамыған озық технология, алып өндіріс орындары да осы елде. Ал мұндай алпауыт елмен экономикалық байланыс орнатуға әркім де мүдделі. Осы тұрғыдан келгенде Елбасының осындай ірі мемлекетпен жан-жақты байланыс орнатудың оңтайлы тәсілін таба білуі ел дамуы жолындағы тарихи қадам екені сөзсіз.

Әлемдік ақпарат құрал­дары­ның пайымдауынша, сапар өте жемісті өтті. Оған екі ел бас­шыларының өзара жеке әңгі­мелесуі мен кеңейтілген құрам­дағы кездесулері себеп болды. Екіжақты экономикалық, саяси мәселелер, екі ел арасындағы даму үрдістерімен қатар, ай­мақтық ауқымды мәселелер, жаһандық қауіпсіздік шаралары да назардан тыс қалмай, жан-жақты талқыланды.

Сапар барысындағы ма­ңыз­ды мәселенің бірі – Қазақ­стан­ның Біріккен Ұлттар Ұйы­мы­ның Қауіпсіздік Кеңесіне Төр­ағалық етіп, жаһанның ең биік мінберінен Мемлекет басшы­сының төрелік айтуы – елі­міздің және әлемнің жылна­ма­сындағы тарихи маңызды оқи­ға. Халықаралық аренада Ел­басының сөз сөйлеп, ғалам­дық процестерге орай ұтым­ды ойларын ортаға салуы үл­кен бедел әкелді. Ғаламдық үрдістерде кейде күрмеуі қиын, оңай шешіле салмайтын, икемге келмейтін, өткір мәселелер болады. Осындайда тығырықтан жол тауып, күн тәртібіндегі өзекті мәселелердің түйінін шешу кез келген мемлекет үшін оңай шаруа емес. Міне, осы тұрғыда Қазақстан Республикасы дер кезінде ұсынған «Бейбітшілік. ХХІ ғасыр» атты бағдарламалық құжаты БҰҰ-ның Бас Ассамблея­сы мен Қауіпсіздік Кеңесінде «Жаппай қырып-жоятын қару­ларды таратпау: сенім шаралары» тақырыбын көтерген отырыс барысында жалғасын тауып, өз жемісін берді. Ядролық қа­ру­дан бас тарту, терроризммен кү­рес мәселесі күн тәртібіне қо­йылды.

Ғаламдық проблемаларды шешіп, әлем елдерінің ой-пікірін бір арнаға тоғыстыру әсте оңай іс емес. Қазақстан бұл міндетті асқан абыроймен атқарып келеді. Елбасы Н.Назарбаевтың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі отырысында Солтүстік Кореяны да осындай қадам жасауға шақырғаны әлем жұртшылығының назарын аударды. Қазіргі Солтүстік Корея ядролық қаруды иемденгісі ке­летін амбициясы бар өзге де мем­лекеттердің осындай әрекет­ке баруына түрткі болуы мүмкін деген ескерту айтты. Президент бұл орайда Қазақстанның мүд­делі тараптар үшін келіссөз алаңын ұсынуға дайын екенін де жеткізді.

Қазақстан Президентінің алып держава АҚШ-қа жасаған ресми сапары тиімді болғанына ақпарат құралдары баса назар аударды. Осы сапардың эконо­ми­када, сыртқы саясатта және әлемдік қоғамдастықта қан­ша­лықты маңызға ие болғанын сараптап, саралап ұсынушылар аз болмады. Соның бәрі біздің елге, мемлекетіміздің басшысы­на деген оң пікірлерін айтып жат­ты. Қазақстан Президентінің АҚШ-қа ресми сапарының нәти­жесі қос мемлекеттің қарым-қаты­насын жаңа деңгейге көтергенін айқындады.

Елбасы АҚШ-қа жасаған ресми сапарының қорытындысына орай БАҚ өкілдерімен болған кездесу барысында Дональд Трамптың Ақ үйдің өзге басшыларынан мүлдем бөлек екенін айтып өтті. Ол нақты істің адамы, айтқанын орындайтын, ту­ра­сын айтатын басшы деді. Осын­дай нәтижелі кездесу қоры­тындысына орай ендігі жерде екі ел арасында тиімді оң өз­герістер болатынын нық сенім­мен жеткізді. Бұл сәтті сапар, жа­ңа дәуірдегі тарихи белес болды.

Ақан БИЖАНОВ,
Философия, саясаттану және дінтану  институтының директоры, саясаттану  ғылымдарының докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

Лионель Месси «Алтын бутса» сыйлығын бесінші рет жеңіп алды

21.05.2018

Қазақстан мен Халықаралық ҚҚДБ арасындағы Қарыз туралы келісім туралы заң жобасы қаралды

21.05.2018

Қ. Тоқаев Толеранттық және бейбітшілік жөніндегі жаһандық кеңестің басшысымен кездесті

21.05.2018

Шымкент-2 жаңа теміржол вокзалы салынады

21.05.2018

Елбасы Өзбекстан Республикасының Президентімен телефон арқылы сөйлесті

21.05.2018

ОҚО-да Нобель сыйлығы лауретының қатысуымен ғылыми-практикалық дөңгелек үстел өтті

21.05.2018

Қазақстанның аграрлық ғылымының дамуына арналған баспасөз конференциясы өтті

21.05.2018

Филиппо Оноранти: Алқалы жиынның алар орны да ерекше

21.05.2018

Ханс-Пол Бюркнер: Мұнай мен газ ғана емес, басқа салалардың да дамуы керек

21.05.2018

Мырзакелді Кемел: Болашаққа бағдарланған форум

21.05.2018

«Нұр Отан» Атырау мен Павлодарда ІТ-мамандарын дайындатын ІТ-орталықтар ашты

21.05.2018

Бурабай ұлттық паркіне арналған «A day in Burabay» бірегей фотоальбомы жарық көрді

21.05.2018

Алматыда 5 жасар бала менингиттен көз жұмды

21.05.2018

Мекен-жай анықтамасын Telegram-бот арқылы алуға болады

21.05.2018

Нұрлан Ноғаев: Бизнес субъектілеріне мемлекеттің қолдауы аймақтың экспорттық әлеуетін арттыруға септігін тигізеді

21.05.2018

Алматылық педагогтар СДУ-да бас қосты

21.05.2018

Қазақстанда тұңғыш рет көз іші қатерлі ісігіне шалдыққан балаларға СИАХТ отасы жасалады

21.05.2018

Самал Еслямова: Біз бұл кинокартинаны түсіру үшін 7 жылымызды сарп еттік

21.05.2018

Жезқазған қаласының әкімі өз еркімен қызметінен кетті

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу