Жігіттің сұлтаны еді

Уақыт деген құдірет бәрін өзі сараптап, сұрыптап, елеп-екшеп, кейбір сәттер мен оқиғаларды, адамдар мен көріністерді ұмыттырып, ізін өшіріп, енді біреулерін керісінше айшықтап, айқындай түсіп, келешектің толқынына ілестіріп, алға шығарып жатады. Ол сол болған сәттер мен оқиғалардың, көріністер мен адамдардың сенің жадыңа жасаған әсерлерінің күштілігі мен қуаттылығына да байланысты болуы керек. Өмірдің, қоғамның аумалы-төкпелі кезеңдерінде өзің сыйлап, жақсы көріп жүрген азаматтардың сыр беріп қалатындары болады. Керісінше, қандай да қиын жағдайларда да өзінің адамгершілік қасиетін жоғары ұстап, азаматтық белсенділігі мен көзқарасын толық сақтайтын азаматтар бар.

Егемен Қазақстан
30.01.2018 1380
2

Сондай өмірден өз орнын тауып, өзінің перзенттік боры­шын адал атқарып, көпшіліктің құр­ме­тіне бөленіп, артында өшпестей із қал­ды­рып, дүниеден ертерек озған хал­қымыздың адал перзенттері­нің бірі, бүгін біз еске алып отыр­ған Мырзагелді Әбдірайымов.

Мен Мырзекеңді 1960 жылдардан білетін едім. Жамбыл зоотехникалық-малдәрігерлік техникумында бірге оқыдық. Бәріміз ауылдан келген жас жігіттерміз. Бірге футбол ойнайтынбыз. Екеуміз де техникумда өте жақсы оқыдық, қоғамдық жұмыстарға белсене араласып жүргендіктен бір-бірімізді жақсы танып, етене араласып кеттік. Суреттеріміз техникумның құрмет тақтасында ілулі тұратын. Мен техникумды үздік, қызыл дипломмен бітіріп, оқуды одан әрі жалғастыру үшін 5%-тіктердің есебінен Мәскеу Ветеринария академиясына жолдама алып, химия пәнін 5-ке тапсырып оқуға түстім. Сол кездегі жоғары оқу орындарына түсу ережесі бойынша, сол саладағы орта арнаулы оқу орнын үздік бітіргендерге 5% есебінен еліміздегі сол сала бойынша ең белгілі жоғары оқу орындарына жолдама берілетін. Жолдама алған абитуриент емтиханды негізгі бір пәннен 5-ке тапсырса, ол сол жоғары оқу орнына конкурссыз қабылданатын. Мен үздік бітіріп, техникумның 5% есебінен Мәскеудегі жоғары оқу орнына түскен алғашқы түлегі болдым. 1967 жылы мен 3-курста оқып жүргенімде, Мырзагелді де техникумды үздік бітіріп, 5% жолдамамен Мәскеуге келіп, Тимирязев атындағы Ауылшаруашылық академиясына оқуға түсті.

Менің Мәскеуде оқитынымды білетін Мырзагелді 1967 жылы өзі іздеп келді. Содан бастап екеуміз жиі араласып тұрдық.

Мырзагелді студент кезінен ұлтжан­ды азамат еді. Мәскеуде қазақ­тар құрған «Жас тұлпар» ұйымы қудалауға ұшырап, таратылғаннан кейін, соның әсерімен қазақ студент жастарының «Арман» ұйымы құрылды, оның жұмысына Мырзагелді де атсалысып, көптеген жұмыстардың басы-қасында болды.

Қазақ студент жастарының басқо­суында, студенттік кештерде, ту­ған күн мерекелерінде жиі кездесіп тұр­дық. Пікірлес болдық, ойымыз бір жерден шығып, көзқарастарымыз қабысып, бүкіл болмысымызбен бір-бірімізді толықтырып жүрдік.

Қазақстанның Мәскеудегі тұрақты өкілдігі әртүрлі мерекелер қарсаңында Мәскеуде оқитын Қазақстаннан келген студенттерге көмек ретінде 10-15 сом қаржылай көмек беріп отыратын. Біздер сол көмекті алғаннан кейін басымыз қосылып, демалатынбыз. Көңіл көтеріп, әңгімелесіп, ән шырқап, музыка тыңдайтынбыз.

Мырзагелді сондай отырыстардың, кештердің гүлі еді. Өзі музыкант, ән айтатын, кездесулерге аккордеонын алып жүретін. Мырзагелдінің бір қасиеті, ән айтарда ешкімді жалындырмайтын. Бәрін өзі ұйымдастырып, енді кезекті әнге берейік деп, аккордеонын айқара тартып, ашық дауыспен ән шырқағанда, әнді орындау шеберлігіне, дауысына риза боласың, елтисің, ерекше сезімге бөленесің. Арамызда мектепті орысша оқып, қазақша ән айтуды білмейтін қазақ жастары да баршылық болатын. Мырзагелді оларға әннің сөзі мен мәтінін үйретуден жалықпайтын.

Ол сегіз қырлы, бір сырлы жігіт еді. Өзінің еңбекқорлығымен, табан­ды­лығымен, жігерлілігімен академияда сабақты жақсы оқыды, спортпен де айналысты, музыка ойнап, ән салды, қоғамдық жұмыстарға да белсене араласты. Қазақ студенттері бас қосқан жиында асаба да болды.

Мен Мәскеуде оқып жүріп 1970 жылы үйлендім. Біздің Айман екеу­міздің үйлену тойымызда Мыр­зек­ең тамада болып, өзі музыка ойнап, ән айтып, тойды басқарғаны күні кешегідей көз алдымда.

Мәскеуде бес жыл оқып, білім алып елге оралған бетте қызу еңбекке араласып кеттік.

Дүниеге келген әр адамның орындайтын адами қарыздары және парыздарымен бірге, заманына сай ерекше мүмкіншіліктері, міндет-мақсаттары болады. Сол заманның берген мүмкін­дік­терін толық пайдалану арқылы, алдына қойған мақсаттарды өз дәре­жесінде орындай білген адам ғана өмірден өз орнын тапқан, ел, ұлт алдындағы перзенттік борышын атқар­ған азамат болып есептеледі.

Мырзекең дәл осындай азамат еді. Ол дүниеден ерте кетті. Біз Мырзекеңнен алпыстан енді асқа­нын­да айырылып қалдық. Осы кезең ішінде ол туған жерге, елге, Отанға барынша қызмет етті. Ауыл­дас­тары да Мырзекеңнің еңбегін лайық­ты ба­ға­лап, оған Мойынқұм ауда­нының құрметті азаматы атағын берді.

Мырзекең бүкіл саналы ғұмырын Қазақстанның ауыл шаруашылығы мен ауылшаруашылық ғылымын дамытуға арнады. Алыстағы ауылдағы қарапайым отбасында тәрбиеленіп, білімге деген құштарлығы мен табандылығының, еңбекқорлығының, талантының арқа­сын­­да ол қай жерде оқыса да үздік де­ген бағаға оқыды. Тимирязев атын­дағы Ауыл­шаруашылық академия­сын бітір­геннен соң, академия аспирантурасында білімін жалғастырып, кандидаттық диссертация, содан кейін Новосібір қаласында докторлық диссертациясын жоғары дәрежеде қорғап шықты.

Ғылыми жұмыстың барлық сатысынан өтті. Қазақстан малшаруа­шы­лығы ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, бө­лім бастығы, ғылыми жұмыстар же­тек­­шісі, Қазақ ауылшаруашылық ака­де­мия­сының ғылыми-ұйымдастыру ке­ңесінің төрағасы, Ауылшаруашылық ака­де­мия­сының бас ғылыми хатшысы, Ұлт­тық аграрлық ғылыми жұмыстары академиясы орталығының бас ғылыми хатшысы болды.

Ол өмірінің соңғы жылдарын рес­публикадағы ауылшаруашылық ғы­лымын ұйымдастырушысы есебінде Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ғылым департаментін басқарды.

Республика ауыл шаруашылығы ғылымын нарық талабына сай, қайта құруға басшылық жасады. Оның басшылығымен 2007 жылы респуб-
лика ауыл шаруашылығы ғылымы мен тәжірбие стансаларын біріктірген «Қазагроинновация» акционерлік қоғамы құрылды. Мырзагелді алдымен оның вице-президенті, ал 2008 жылдың май айынан бастап бірінші вице-президенті қызметін атқарды.

Мырзагелді Әбдірайымов Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, Қазақ Ауыл шаруашылығы ғылым академиясының академигі, 7 кітап пен монографияның, 150-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. 2005 жылы Ресей Ауыл шаруашылығы академиясы Сібір бөлімшесінің академигі болып сайланды.

Ол өзінің кәсіби біліктілігімен, үлкен адамгершілігімен, қарапай­ым­дылығымен өз әріптестері мен ғылыми қоғамдастықтар арасында үлкен абыройға ие болды. Мырзекең жымиып қана жеңіл әзіл айтып жүретін. Ол сыпайы, дүниетанымы мол, білімді, қиялы жүйрік, жоғары мәдениетті азамат еді. Мырзекең кез келген адаммен тез тіл табысып, барлық тақырып төңірегінде өзінің пікірін айтып толғақты ой қозғап, әңгімені өрбітіп айтушы еді. Мейлі әдебиет пен өнер, экономика мен саясат, тарих пен спорт болсын, Мырзекеңмен әңгімелесе қалсаңыз, оның бойынан тереңнен атқылап жатқан бастау сияқты білім мен ақыл-парасат байқалып тұра­тын. Біз жиі кездесіп, пікірлесіп тұ­ра­тынбыз. Мырзекең жақсы отбасы иесі болды. Біреудің көңіліне келу, ренжіту деген мүлде болмайтын.

Мырзагелді 2008 жылдың басында өзінің 60 жылдық мерейтойын достарымен, құдай қосқан құдаларымен, замандастарымен, әріптестерімен думандатып тойлап, енді құдай жазса жұбайының 60 жылдығын да алдағы күзде осындай абыроймен атқарамын деп жоспарлап жүретін. Амал қанша, сұм ажал екеуін бірдей жұбын жазбай, мезгілден бұрын арамыздан ерте алып кетті.

Қуаныш АЙТАХАНОВ,
мемлекет және қоғам қайраткері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу