13 Ақпан, 2019

Жастар және гендерлік саясат

573 реткөрсетілді

Мемлекеттің басты стратегиялық, әлеу­мет­тік ресурстарының бірі жастар болып табылады. Алға қарай ілгерілеу, инновация және қазақстандық қоғам­ның болашағы көп ретте со­ларға байланысты. Қазақстан Рес­пуб­ликасы­ның Президенті Н.Ә.Назарбаев­тың «Қазақстан-2050» Стратегиясы» атты Қазақстан халқына Жолдауында гендерлік теңдікке қол жеткізудің ма­ңыз­дылығын атап өткенін айта кеткен жөн: «Қыз, әйел әрдайым біздің қоғам­ның тең құқылы мүшесі, ал анасы – оның ең құрметті адамы болды. Біз әйел – анаға, жұбайға, қызға деген сөзсіз құрметін қайтаруға тиіспіз. Біз ана­ларымызды қорғауымыз керек».

Президент «елде жыныстық белгісі бойынша кемсітушілікке жол бермеуге және іс жүзінде гендерлік тең құқықты және әйелдерге ерлермен қатар тең мүм­кін­діктерді қамтамасыз етуге» шақырды.

Тәуелсіздік жылдары Қазақстан ген­дерлік саясат мәселелеріне қатысты бір­қатар негіз қалаушы халықаралық шарт­тарға қосылды және ратификациялады. БҰҰ-ның гендерлік кемсітушілікті жою жөніндегі комитетінде Қазақстан әйелдерге қатысты кемсітушілікті жою туралы конвенцияның орындалуы бо­йынша өзінің Біріккен мерзімдік баяндамаларын ұсынды. Сонымен қатар 2018 жылы Астана қаласында «Біз әлемді өзгертеміз» ұранымен «Нұр Отан» партиясы жанындағы «Жас Отан» Жастар қанатының IV кезекті съезі өтіп, оған елі­міздің барлық өңірлерінен 1500-ден астам делегат қатысты. Съезд жаңа креативті идеялармен «Jas Otan conf» кон­ференциясы форматында ұйым­дас­тырылды. Оған қатысушылар ғылым, білім, инновация, кәсіпкерлікті дамыту, цифрландыру, сондай-ақ Елба­сының «Рухани жаңғыру» бағдар­лама­лық мақаласындағы міндеттерді жү­зеге асыруға байланысты ең өзекті мәсе­лелерді қарастырды.

Гендерлік теңдік мәселелері, әсіре­се оны жастар арасында кеңінен наси­­хат­тау қазіргі уақытта, әсіресе биы­л­ғы Жастар жылында өте өзекті және маңызды. Нұрсұлтан Назарбаев қоғам­дық сананы жаңғыртуға арналған мақа­ласында атап өткендей, «Рухани жаң­ғыру» бағдар­ламасы ең алдымен Қазақстан жастарына қатысты. Бүгінгі жастарымыз тәуелсіз республика жағ­да­йында туып-өсті. Сондықтан олар­дың елдің өмірі мен дамуына деген кө­з­қарастары өзгеше болатыны сөзсіз. 

Гендерлік саясат көзқарастарын қалып­­­тастыруда білім беру және тәрбие­леу жүйесі жетекші құрал ретінде болуы тиіс. Сондай-ақ жастардың саяси кө­з­қа­рас­­­тары мен наным-сенімдеріне от­ба­­сы, дос­тық қарым-қатынастар мен бұ­қа­ра­­лық ақ­парат құралдары үлкен әсер етеді. 

Жаңғырту жағдайында жас ұрпаққа қоғамда төзімділік, сын тұрғысынан ойлау, тәуелсіздік сияқты қасиеттер қажет. Бұдан басқа, қазіргі барлық гендерлік қатынастар, біздің ойымызша, ең алдымен, ұлттық-мәдени аспектілері бар қандай да бір қоғамдағы гендерлік стереотиптерге негізделеді. Гендерлік стереотиптердің негізгі құрамдас бөлігі біздің қоғамдағы мәдениет және жоғары руханилықты бекіту мәселелері болып табылады.

Қазақ ұлттық өнер университеті тек Қазақстан ауқымында ғана емес, сонымен қатар адам жынысының әлеуметтік және мәдени түсінігін ескере отырып, іске асырылатын жастардың әлеуметтік ұстанымдарына қатысты әлеуметтік-мәдени стандарттар негізінде құрылатын жастардың өзара іс-қимылының барлық Еуразиялық білім беру кеңістігінің біре­гей үлгісі болып табылады.

Қазіргі уақытта университетте клас­­сикалық музыка және ха­лық шы­ғар­­машылығы, режиссура, кино және дизайн факультеттері құрыл­ды. Сту­денттерді даярлау «арт-менед­жмент» және «кино және ТД опе­ра­торы» сияқты 20 маман­дық бойынша жүргізіледі. Университет­те жүйелі түрде бір жолғы семинарлар, дөң­гелек үстелдер ұйымдастырылады, онда нәзік жандыларға қатысты зорлық-зомбы­лық мәселелері талқыланады, өйт­кені өкінішке қарай, бұл мәселе жас­тар арасында да өткір тұр.

Қазақ ұлттық өнер университеті Астана қаласында, сондай-ақ одан тыс жер­лер­де өткен барлық іс-шаралар­ға тіке­­лей қатысушысы болды. Универ­си­тет уақыт талабына жауап бере отырып, мәде­ниет пен өнердің жоғары білім беру сала­сындағы көшбасшылық ұста­ным­дарын ұстанады. Бүгінде Қазақстан Президенті қойған маңызды міндеттерді жүзеге асыра отырып, біздің жоғары оқу орны халықтың бірегей рухани тә­жі­рибесін және жоғары білім берудің әлем­дік дәстүрлерін тиімді пайдаланады.

2017-2018 оқу жылы Өнер универ­с­и­теті үшін білім, ғылым және шығар­ма­шылық саласында жоғары жетістік­термен атап өтілді. 
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің шетелдік оқы­ту­шыларды тарту бағдарламасы шең­берінде, сондай-ақ әртүрлі акаде­миялық және ғылыми мәселелер бойынша кеңес беруде университет әлемнің әртүрлі уни­вер­ситеттерінен жетекші ғалым­дар­ды шақырды. Жоғары ғылыми әле­ует­ті біздің университеттің білім алу­шы­лары көрсетеді. Ғылыми-зерттеу­лер аясында жоғары оқу орнынан ке­йін­гі білім берудің 39 магистранты әлем­нің 11 жетекші университетінде ғылыми тағылымдамадан өтті. Бүгінгі таңда білім беру саласында 70-ке жуық келісімшарт жасалды.

Біздің түлектеріміздің арасында Рахат Би Абдысагин, Димаш Құдайберген, Мақсат Жүсіпов, Азат Мәлік секілді мақтан тұтар, әлемге әйгілі халықаралық конкурстардың лауреаттары бар. 

Қазақ ұлттық университетінің тағы бір үлкен жетістігі халықаралық бай­­қау­ларды өткізуі болып табылады. Жыл сайын жас орындаушылар қа­ты­­са­тын дәстүрлі скрипкашылар бай­қауын, «Шабыт» және «Астана Мерей» халық­аралық өнер фестивалін атауға болады.

Қазақстан Республикасының мәде­ниеті мен өнерінің даму тарихы­на ене­тін ең ірі оқиғалардың бірі П.И.Чай­ков­ский атындағы Х халықаралық жас­­өс­пірім­дер байқауын өткізу болды. Ко­мис­­сия­ның оны бізде өткізу жөніндегі шешімі – бұл тек бізге деген үлкен сенім ғана емес, сонымен қатар біздің ЖОО-ның халық­аралық деңгейде мойындалуы екені даусыз. 

Қазақстан әлемдік мәдени кеңістікке қарай жылдам жылжуда, оның дәлелі өнер және мәдениет қызметкерлерінің, соның ішінде Қазақ ұлттық өнер универ­ситетінің студенттері мен оқытушы­ларының жетістіктері болып табылады. Бұл істегі маңызды резерв – болашақ мәдениет пен өнер шеберлері даярланатын мектеп пен колледж. Бұл біздің білім беру мен тәрбиелеудің ең өзекті және уақтылы міндеті болып табыла­тын үш тілді білім беруді іске асыру кезінде мүмкін болады. Жоғары оқу ор­нында басым болып табылатын мем­лекеттік тілді сақтай отырып және шет тілдерін сапалы оқытуға баса назар аудара отырып, мамандардың тіл­дік дайын­дығы күшейтілуде. Қазақ­стан Рес­пу­бликасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы өнер және білім қызметкерлері үшін де өзіндік бағдарлама болып табылады. Оның мақсаты Қазақстанның мәдениетін әлемдік аренада таныту және республиканың жоғары мәдени азаматын қалыптастыру болып табылатын өзінің дамуының аса маңыз­ды, бірінші кезектегі мәселелеріне назар аударуға мүмкіндік береді. Бүгінгі күн­нің шындығы Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы аясында жаңа бастамаларды талап етеді. Жо­ғары оқу орны мен ғылыми орта біз­дің мәдениетіміздің, жеке ұлттық кодымыздың сақталуына ықпал етеді. Бұл бағыттағы жұмыстар да басталды. Ғылыми жоба аясында киелі қобыз өнері зерттеледі. Магистрлік және докторлық диссертациялардың тақырыбы қазақ халқының рухани қасиетті жерлерін қамтиды. Сонымен қатар университет рухани жаңғырудың базистік эле­менті ретінде латын тіліне көшуді қол­дайды. Өнертану ғылымы ұлттық код туралы түсінікті кеңейте отырып, халықтың мәде­ни белгілері мен құнды­лық­тары­ның түгелдігін тексеруі тиіс. Өнер және мәдениет саласындағы «Туған жер» бағдарламасын іске асырудың стра­тегия­лық бағыттарын белгілеу қажет. Тарихымызда тағы да «ақтаңдақтар» бар екені құпия емес, өткен шеберлердің шығармашылығы зерттелмеген, әлі де ұмытылған атаулар қаншама… Осы тұрғыдан Елбасымыз Нұрсұлтан Назар­баев­тың «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақа­ласы жастарға жаңа ізденіс жолын көрсетті.

Университетте жастар үшін гендер­лік саясат бойынша бірқатар іс-шара­лар мен тәрбие сағаттары жүргізіледі. Оқу үдерісі барысында университет қабыр­ғасында «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» жас­тар форумын өткізу дәстүрге айналды. Бұл тренинг форматындағы үлкен іс-шара, ерлер мен әйелдер арасындағы өзара қарым-қатынас бойынша шеберлік сыныбы есебінде жүргізіледі. Мысалы, біздің университетте жастар арасында белсенді қызметті әйелдер тобының 55%-ға жуық өкілдері құрайды. 

Гендерлік даму саясаты бойынша міндеттердің бірі әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты төмендету бойынша жұмыс болып табылады. Студенттер үйінде қыздар үшін бірнеше рет әйелдер құқығы және зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша тренингтер ұйымдас­тырылды, себебі олар көбінесе өздері ғана өз мәртебесіне байланысты құқық бұзу­шылық объектісіне айналады, бұл адам құқықтарының бұзылуы болып табылады.

Айта кету керек, университет жыл сайын өзіне өзі қол жұмсауды болдыр­мау бойынша тренингтер, психология­лық тренингтер ұйымдастырып, қиын түйіндерді шешу жолдарын ұсынады. Мұндай жағдайларда университетте сенім телефоны қарастырылған, онда кез келген студент немесе оқытушы өз проблемасымен жүгіне алады және шешу жолын таба алады.

Университеттің студенттік кеңесінің «Shabyt» модельдер театры» клубының ашылуы маңызды мысал болып табылады, мұнда басты мақсат қазіргі қазақ қоғамының жағымды бейнесінде қыздар мен жігіттерді тәрбиелеу болып табылады. 

Осылайша жүргізіліп жатқан ұлттық гендерлік саясатта жастардың рөлі орасан зор, өйткені жастар еліміздің болашағы негізделетін іргетас болып табылады. Менің ойымша, неғұрлым прогрессивті жастар гендерлік саясаты бар басқа дамыған елдерде әзірленген модельдерді алу керек. Әрине сол қал­пында қабылдау болмауы тиіс, Қазақ­­станның өңірлік ерекшеліктерін, қазақ­стандық жастардың менталитетін, дәс­түр­лері мен әдет-ғұрыптарын, тари­хи аспектілерін, әлеуметтік-мәде­ни ерек­шеліктерін және оның әлеумет­тенуі­нің ерекшелігін ескеру қажет.

Айман МҰСАҚОЖАЕВА,

Қазақстанның Еңбек Ері, Қазақ ұлттық өнер университетінің
ректоры

Соңғы жаңалықтар

Негізгі ұғымдар жүйеленеді

Саясат • Бүгін, 08:43

Тиімді диологқа жол ашады

Саясат • Бүгін, 08:37

Қоғам мүддесін ойлаған құжат

Саясат • Бүгін, 08:33

Жарысты 8 жүлдемен аяқтады

Спорт • Бүгін, 08:29

Ақпанның бораны ашулы

Аймақтар • Бүгін, 08:26

Өткен ғасыр өрнегі

Таным • Бүгін, 08:25

Үшінші рет финалда жеңілді

Теннис • Бүгін, 08:24

Сөз сойыл №89

Руханият • Бүгін, 08:02

10 жыл субсидияланған саланың жыры

Экономика • Бүгін, 07:53

Жемістен чипс жасайды

Аймақтар • Бүгін, 07:52

Сөздің құны мен құдіреті

Руханият • Бүгін, 07:46

Бағаны ауыздықтаудың амалы

Үкімет • Бүгін, 07:44

Мақамы мәшһүр Маңғыстау

Аймақтар • Бүгін, 07:26

Саят атының сыны мен бабы

Қоғам • Бүгін, 07:23

Қаламы семсер серке еді

Таным • Бүгін, 07:20

Өзі де, сөзі де сұлу

Руханият • Бүгін, 07:15

Ұқсас жаңалықтар