Қоғам • 18 Ақпан, 2020

Қауіпті су қоймалары

26 реткөрсетілді

Бұрнағы жылдары көктем келіп, күн жылынған кездерде Жамбыл облысының аумағындағы Талас және Аса өзендерінің арнасынан асып, тасығаны ел есінде. Бір жағы бұл мәселе көрші Қырғыз Республикасының «Киров» су қоймасынан жіберілетін судың мөлшерінен асып кеткенінен де болған.

Жалпы, облыс аумағында су басудың орын алуы Шу, Талас және Аса өзендерінің арналарында су деңгейінің көтерілуі және тау бөктеріндегі елді мекендерде еріген қар мен жаңбыр суларынан болуы мүмкін. Жамбыл облыстық төтенше жағдайлар департаментінің мәліметі бойынша ауа температурасының күрт жоғарылауы кезінде облыстың барлық аудандарында беткейлерден қарғын су жүруі ықтимал.

Өңірдің елді мекендері мен шаруашылық нысандары үшін қауіпті «Теріс-Ащыбұлақ», «Тас­өт­кел», «Қақ­патас», «Ақкөл», «Ынталы», «Қара­қоңыз» су қой­ма­лары мен Қырғызстан ау­ма­­ғында орналасқан «Киров» жә­не тағы да басқа барлығы 14 су қойма­сы бар. Аталған су қой­ма­­лары бөгеттерінің бұзылуы бол­ған жағдайда 234 мыңнан астам тұрғыны бар 72 елді ме­кен­­ді су басу қаупі туындайды екен. Сонымен қатар көктемде ері­ген қар­дың салдарынан су басуы ықтимал тағы 38 елді мекен анық­талған. Соның ішін­де Жам­­был, Байзақ, Жуалы, Талас, Са­­ры­су, Т.Рысқұлов, Меркі, Қор­дай, Шу, Мойынқұм аудандары­на қарасты бірқатар ауыл бар. Атал­ған аудандар­дың ауылдарын­да мыңдаған тұрғын­ның тұратынын ескерсек, бұл жайдың аса қауіпті екенін бағамдауға болады.

Негізінен күн күрт жы­­лын­ғанда Жамбыл облысын­да су арналарының тасу қауіп­ті­лігі артады. Мәселен, соңғы бес жыл­дың бедерінде су тасқы­ны мен жер асты суының көтері­луі салдарынан 6 оқиға бол­ған. Соның салдарынан Қор­дай, Жамбыл, Т.Рысқұлов аудан­дарында 104 тұрғын үйдің ау­ласы, 25 тұрғын үйдің ғимара­ты су астында қалған және Жам­был ауданынан өтетін респуб­ли­­ка­лық маңызы бар автокөлік жо­лы­ның 515 шақырымында су жол жағасына шығып, жолды су­­дың шайып кету қаупі туын­даған. Сонымен қатар Жуа­лы ауда­нының аумағындағы «Қо­ңыр­төбе» көлі және Талас ауданы ау­­мағындағы «Ақкөл» көлі дам­­б­а­ларының зақымдану қаупі арт­­қан. Сондай-ақ жергі­лікті мә­ні бар автокөлік жолы­ның «Шөл­дала – Дорожник» бағы­тын­дағы 20 метрін және «Ақкөл-Үш­арал» бағытындағы 15 метр қашықтықты су басқан.

Биыл да өңірдің көптеген ауданында және облыстың бірқатар таулы аймағында қар қалың түсті. Енді соңғы жылдардағы орын алған су тас­қыны қаупін болдырмау үшін өңірде қандай ша­руа­лар­дың атқарылып жат­қанын бағамдап көрейік. «Жалпы, су тасқыны қауіп-қатерін азайту мақсатында «Су тасқыны қатерлерінің алдын алу және жою жөніндегі 2017-2020 жыл­дарға арналған шаралар кешені» жол картасында об­лыстың елді ме­кендерін су тас­қынынан жә­н­е еріген сулардан қорғау үшін 33 учаскеде жағалауды қорғау жұмыстарын жүргізу жос­парланған. 2017-2018 жылдары 17 нысан бо­йын­ша жұмыс толығымен аяқ­талды. Яғни, 16,2 шақырым жа­ғалауды нығайту және ар­­на­ларды тереңдету жұ­мыс­тары жүргізіліп, 2,7 ша­қы­рым қорғаныш дам­ба­лары жө­ндеуден өтті. Ат­қарылған бұл жұмыс­тар­дың нәтижесінде өңірдегі 4 елді ме­кенді су ба­су қаупі тө­мен­деген. Олар Жам­был ауда­ны­ның Жасөркен, Қы­­зыл­қайнар ауылдары және Байзақ ауданының Сарыкемер ауы­лы, «Здоровье» саяжай ал­қабы. Қалған 16 нысанның 7-еуі су тасқыны қаупі болмауына байланысты алынып тас­талған», дейді Жамбыл об­лыстық төтенше жағдайлар департаменті азаматтық қор­ғау саласындағы зілзалалар қауіп-қатерін азайту және ба­қылау басқармасының бас ма­маны, азаматтық қор­ғау подполковнигі Денис Охри­менко. Сонымен қатар өткен жылы қалған 9 нысанның екеуін­де жағалауды бекіту жұ­мыстары аяқталса, екеуінде жұ­мыстар жүргізілуде екен.

Қалған 5 нысан бойын­ша ағымдағы жылы іс-ша­ра­лар­ды іске асыру жоспарлануда. Республикалық бюджеттен бөлінген 4 миллиард 150 мил­лион теңгеге Талас ауда­нындағы «Ақкөл» дамбасы кү­шейтіліп, Таразда Талас өзе­нінің жағасы нығайтылса, жергілікті бюджеттен бө­лінген 31 миллион 603 мың теңгеге Меркі ауданының Ақ­ер­­мен ауылына айналма канал салу, Т.Рысқұлов ауда­нының Каменка ауылында жолға су өткізгішті кеңейту және Талас ауданының Үш­арал ауылында қорғаныш дамбасын салу жұмыстары жүр­гізіледі. Алайда, бұл жұ­­­­мыс­тардың бәрінен мә­се­ленің бір күнде шешіліп кет­пейтіні анық. Мәселен, Жам­был өңірінде жол картасы бойынша жоспарланған іс-шараларды жүзеге асыру мәселелері орын алуда. Ол – Тараз қаласында, Жамбыл және Байзақ аудандарының елді мекендерінде су басу қаупінің алдын алу үшін Та­лас өзенінде 25 шақырым қашықтықта жағалауды бе­кіту жұмыстарын жүргізуге республикалық бюджеттен 3 миллиард 477 миллион теңгенің бөлінбеуі. «Бұл жұ­мысты іске асыру үшін жо­балық-сметалық құжаттар әзірленді және мемлекеттік сараптама жүргізілді. 2017 жылы облыс әкімдігі Ауыл шаруашылығы министрлігіне республикалық бюджеттен 3,4 миллиард қаржы бө­лу туралы өтінім жасады. Атал­ған өтінімге Ішкі істер ми­нистрлігі қолдау біл­дірді, алайда бұл Қаржы минис­трлігі тарапынан қолдау таппады. Осыған орай, Жамбыл облыстық төтенше жағдайлар департаменті бұл жобаны іске асыру үшін 2021-2025 жыл­дардағы аумақты дамы­ту жоспарына аталған іс-ша­раларды енгізді», дейді Денис Охрименко.

Тілсіз жауға түбегейлі тос­қауыл қою мүмкін емес. Та­би­ғаттың тосын мінезі кез кел­ген уақытта болуы мүм­­кін. Дегенмен, өңірде су тас­­қынына қарсы іс-шаралар жоспары аясында суару каналдары, арық желісі, темір және автомобиль жолдарында су өткізу құрылғылары та­зар­тылған. Сонымен қа­тар тау бөктеріндегі елді ме­кен­дерінен 32,7 шақырым қа­шықтықта дренаж арналары салынған. Ал Шу-Талас бассейндік инспекциясы және «Қазсушар» рес­публикалық ме­кемесінің филиалы «Тас­өт­кел» және «Теріс-Ащы­бұ­лақ» су қоймаларынан су ағызу мониторингін жүр­гізуде. Сондай-ақ Шу-Та­лас бассейндік инспекция­сы­мен бірлесіп Қырғыз Рес­­пуб­­ликасының Су ша­руа­­шы­­лығы және мелиора­ция департаментімен өз­ара іс-қимыл жүргізілуде. Мұ­ның бәрі де келе жатқан көк­­темнің қамы. Әйтпесе, «Ки­­­ров» су қоймасынан ке­летін су өңірдегі қауіпті су қой­маларының арнасынан асып кетуіне әкеп соқтыруы мүмкін.

 

Жамбыл облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Оралда 71 ұйымға рұқсат берілді

Аймақтар • Бүгін, 21:56

Бензин бағасы арзандады

Экономика • Бүгін, 21:38

Абайдың әнін шырқады

Абай • Бүгін, 20:07

14 отбасыға қол ұшын созды

Қазақстан • Бүгін, 19:51

Онлайн жыр орталығы ашылмақ

Руханият • Бүгін, 19:35

«Birgemiz» қорына 13 млрд теңге түсті

Қазақстан • Бүгін, 18:32

Коронавирус Көкшетауға да келді

Коронавирус • Бүгін, 18:24

Салық салмақ салмайды

Қаржы • Бүгін, 17:50

Бетперде киген көктем - 3

Таным • Бүгін, 17:30

Ұқсас жаңалықтар