Қоғам • 31 Тамыз, 2020

Оқушыларды мектепке қалай дайындаймыз?

60 рет көрсетілді

Пандемия кезінде мектеп оқушыларының үрейін жеңуге қалай көмектесуге болады? Мен ауырып қалмаймын ба? Ұстаздарым ше? Мен оқитын сынып қалай болады? Бұл сұрақтар әр оқушыны мазаласа керек. Ал бұл жағдайда ата-аналар балаларына қалай көмектесе алады? Бұл сұрақтарға психолог мамандар жауап береді.

Суретті түсірген Ерлан ОМАР, «ЕQ»

Әдетте оқушы үшін ұзақ үзі­ліс­тен кейін мектепке қайта бару қор­қынышты болуы мүмкін. Пан­де­мия себебінен болған кейінгі оқиғалар бұл үрейді, тіпті еселеп жіберді.

Клиникалық психолог және Филадельфия балалар ауру­ха­насының зерттеу нұсқаушысы Му­ния Ханна биыл мектепке барып оқи­тын оқушылар індет, микробтан немесе үйге келгенде ата-әжесімен көрісуден қор­қатынын айтады. Бала­лар, сон­дай-ақ маска тағуды, қа­шық­­тық сақтауды ұмытып кете­мін-ау деп алаңдайды. Оның үсті­не олар көк­тем­дегідей мектеп қабыр­ға­сындағы қызықты сәттерді де жіберіп алғылары келмейді.

Психолог мамандар оқушылар мен ата-аналарға мектепке барарда үрейді қалай жеңуге болатынын айтып берді.

 

Сабырлық танытып, мұқият тыңдау

Дәрігер Ханна, ең алдымен, ата-аналарға сабырға келуге кеңес берді. Әсіресе бастауыш сынып оқу­шыларының ата-аналары үшін өз үрейін жеңіп, сабырлық танытып, баласына сенімді екенін көр­сетуі маңызды. «Адамның сезі­мі өзгеге оңай беріледі. Са­быр­­­лы ата-ана – сабырлы бала», дейді маман. Сондай-ақ бала­ның қорқынышына құлақ асқан жөн. «Өзіңізді емес, баланы тыңдауға тырысыңыз. Сұрақ қойып, баланың өзі жауап бер­генін күтіңіз. Бірден кеңес беріп араласып кетпеңіз. Бұл ар­қылы көбірек ақпарат алып, мәсе­лені өзінің шешуіне мүмкіндік бересіз», дейді ол. Мәселен, «До­сың қашықтық сақтамай, тым жа­қын келсе не істейсің?», деп сұрауға болады. Психологтың айтуынша, баланы тыңдау арқылы ересек адам оның жағдайды өз бақылауында ұстай алатынына және қолынан көп нәрсе келетініне сенім ұялатады.

 

Баланың назарын өзі бақылай алатын нәрселерге бұрыңыз

Дәрігер Ханна маска тағу, қолды сабындап жуу, өзге адамдармен қашықтық сақтау секілді қарапайым қауіпсіздік шараларына мән беруге шақырады. 

Нью-Йорктегі Колумбия уни­вер­ситетінің Ирвинг медици­налық орталығының психология профессоры Энн Мари Альбано оқушы вирус жұқтырудан немесе жақындарының ауырып қалуынан қорықса, онда ата-ана отбасы мүшелерінің індет жұқтырмауы үшін қандай әрекеттер жасауы керек екенін түсіндіруі қажет дейді.

Дәрігер Альбано егер мәселе бейсбол маусымының немесе мерекелік кештің болмауы секілді мектептегі шараларға қатысты болса, ең алдымен, ата-аналарды түсіністік танытуға және бала­ның жағдайға бейімделуіне жәрдем­десуге шақырды. Мәселен, спорт­тық шара болмайтын болса, топты қауіпсіз жағдайда қалай жинауға болатынын бірге ойластыруға болады.      

 

Тәртіпке бағыну

Майами университетінің психология профессоры Джилл Эренрейх-Мэй баланың уақ­тылы ұйықтауын қадағалау керек екенін ескертеді. Кеш ұйықтап, ұйқысы қанбай оянған бала мазасыз келеді. Одан бөлек дұрыс тамақтану мен қозғалыс та жас ағза үшін аса маңызды. 

 

Қоршаған ортада өзін өзі ұстауды үйрету

Биылғы оқу жылында балалар үлкен сенімсіздікпен бетпе-бет келеді. Сондықтан уақыт тауып, оларды алдағы жағдайға дайындау керек, дейді дәрігер Эренрайх-Мэй. Маман балаңызды досымен бірге мектептегі жағдайға алдын ала дайындау үшін жергілікті кітапханаға ертіп апаруға кеңес береді. Онда маска тағып кітап оқу, компьютерде жұмыс істеу секілді мектептегі қарапайым әрекеттерді жасап көруге болады. Содан кейін бірге қол жууды ұмытпаңыз. Олар, осылайша қашықтық сақтай отырып бірге сабақ оқуды меңгере бастайды. Маман өзің қорқатын нәрселермен бетпе-бет келуден тұратын бұл тәсілдің мазасыздықты емдеудің ғылыми негізделген әдісі екенін айтады. Яғни бұл – психологияда қолданылатын танымдық мінез-құлық терапиясының маңызды құрамдас бөлігі.

Ал Алабама университеті­нің психология профессоры Сью­зан Уайт балаларды кішкентай топтарға жинауға болатынын айтады. Осылайша ата-ананың көзінше оқушылар маска тағып, қашықтық сақтай отырып, бір-бірімен араласа алады. Керек болған жағдайда ересектер ескерту айтып, білмегенін көрсетіп жібереді. Сондай-ақ «басқа біреу маскасын шешсе, не істеу керек?» деген секілді кенеттен туындаған жағдайларға да бейімделе бергені жақсы.

Невада университетінің психология кафедрасының меңгерушісі Кристофер А. Кирни ата-аналарға балаларының таңертеңгі тәртібін сабақ басталғанға дейін кем дегенде бір апта бұрын реттей беруге кеңес береді. Ерте оянып, киініп, сөмкені бірге жинауға болады. Маска мен антисептикті салғанын қадағалап, әдетке айналдыру маңызды. Егер мүмкіндік болса мектепті алдын ала көріп қайтқан жөн.  

Мамандарды пандемияға де­йін де мектепте құрдастарымен тіл табыса алмай, оқуға барғысы келмейтін балалардың жаңа оқу жылында өзін қалай ұстайты­ны алаңдатады. Бәлкім, бұл топта­ғылар мектепке бармай, үй­ден оқуға болатынын естігенде қуан­ған да болар. Олар үшін мына жаңа жағдайда қоршаған ортада өзін өзі ұстау мәселесінің маңызы одан сайын артып отыр.

 

Өзгеріске дайын болу

Оқушылар мен қызмет­керлерінен Covid-19 анықталған бірнеше мектеп қашықтан оқы­туға көшіп кетті. Ата-аналар­дың мұндай жағдайға алдын ала дайын болғаны жөн. Колумбия уни­верситетінің докторы Аль­бано ата-аналарға мектеп онлайн оқуға көшкен жағдайда бала­ларға үйде білім алатын арнайы орын белгілеп, жағдайын жасауды ескертті. Маман кейбір сабақтардың онлайн болып қала бергені дұрыс деген пікірде. Себебі мектеп қайта жабылып жатса, балалар түбегейлі өзгерісті сезбей қалады.

 

 

 

Соңғы жаңалықтар

Қыран қанатында қалықтаған жыр

Руханият • Бүгін, 08:43

Сөз сойыл №105

Руханият • Бүгін, 08:39

Құнды қазына орталығы

Руханият • Бүгін, 08:15

Инвестиция тартуға күш салуда

Оңтүстік Қазақстан • Бүгін, 08:12

Талапты қыз Тәліпова

Спорт • Бүгін, 08:10

Тарихта тұрлау болған ба?

Тарих • Бүгін, 08:08

Сербияда сайысқа түседі

Бокс • Бүгін, 08:06

Шүкіршілік

Руханият • Бүгін, 08:02

Бастамаларды қолдау алаңы

Саясат • Бүгін, 08:00

Алаш топырағындағы алтын тарих

Ең қысқа әңгіме • Бүгін, 08:00

Ахуал алаңдатып тұр

Аймақтар • Бүгін, 07:52

Ақ желеңді абзал жандар

Қоғам • Бүгін, 07:47

Жарқайыңның жомарт жандары

Аймақтар • Бүгін, 07:40

Үндістандағы ахуал нашар

Әлем • Бүгін, 07:32

Жол – мемлекеттің күретамыры

Аймақтар • Бүгін, 07:24

«Указной молда»: Ол кім?

Руханият • Кеше

Қылаң

Таным • Кеше

Ұқсас жаңалықтар