Экономика • 10 Қыркүйек, 2020

Каспийден балық ауласақ қайтеді?

1105 рет көрсетілді

Атырау облысында кәсіптік балық аулау жүзеге асырылатын үш су қоймасы бар. Бұл – Жайық, Қиғаш өзендері мен Каспий теңізінің Қазақстандағы бөлігі. Аталған су айдындарынан 18 балық шаруашылығы құрылымы балық аулайды. Бұл құрылымдарда 617 адам тұрақты жұмысқа тартылған. Биыл атыраулық балықшылар 6492 тонна балық аулап, квотаның 87 пайызын игерді. Экология, геология және табиғи ресурстар министрі Мағзұм Мырзағалиевтің мәлім етуінше, Қазақстанда ауланатын балықтың 29,2 пайызы атыраулық балықшылардың үлесіне тиеді. Бұл – шамамен 13 мың тонна.

 

– Балық өсірумен қатар балық аулаудың атыраулық балықшыларға маңызды екенін біз естен шығармаймыз. Әсіресе Каспийде теңіз балықтары игерілмей жатқанын ескерсек, өңірде балық аулау көлемін арттыруға болады. Сол себептен, балық шаруашылығының дамуына серпін беретін ұсыныстар болса, біз бірлесіп қарауға әзірміз, – деді министр.

Сейсенбіде Атырауға арнайы келген министрмен кездесуде жергілікті кәсіп­кер­лермен салықтық жеңілдіктер мен субси­дия­лауға қатысты ұсыныстарын білдірді. Министр бұл бастамаларға қолдау танытты.

– Бұл мәселелер Қаржы, Ұлттық экономика министрліктерімен келісіліп, өзге де мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесе талқылауды талап етеді. Сондықтан тиісті өзгерістер енгізу үшін нақты есептеулер мен негіздемелер қажет. Ұсынылған мәселелер оң шешімін тапса, балық шаруа­шылығының әлеуеті көтеріліп, кәсіпкерлердің жұмысы одан әрі жанданатыны сөзсіз, – деді М.Мырзағалиев.

Оның мәліметінше, Қазақстандағы су айдындарында ауланған балық түрлері мен өнімдері әлемнің 36 еліне экспортталады. Болашақта отандық балық өнімдеріне қызығушылық танытатын елдердің саны бұдан да көп болуы мүмкін. Өйткені елімізде бұл саланы өрістетудің әлеуеті зор. Бұл үшін әрине балық өсіру қолға алынуы керек. Осыған орай, Экология, гео­логия және табиғи ресурстар министрлігі 1 қарашаға дейін әкімдіктермен бірлесіп, балық шаруашылығын дамытудың өңірлік бағдарламаларын әзірлемек. Елімізде осы кезге дейін балық шаруашылығымен айналысатын 1 мыңнан астам кәсіпорын тіркеліпті. Олар жыл сайын 30 мың тонна балық өнімін экспортқа шығарады. Жаңа бағдарлама балық өндірісін 600 мың тоннаға жеткізіп, оның тең жартысын экспортқа жіберу көзделіп отыр.

Ал балық шаруашылығын дамытуға қолайлы аймақтың қатарындағы Атырау­дағы ахуал қандай? Облыстық балық шаруашылығы басқармасының басшысы Артур Сәдібекұлының айтуынша, балық аулау үлесі әлі де төмен деңгейде қалып отыр. Сол себептен, облыс әкімдігінің тап­сы­рысымен былтырғы қазаннан бері «Казэкопроект» ЖШС «Аквамәдениет және биоалуантүрлілік жағдайын зерттеу негі­зінде Каспий теңізінде және Жайық-Кас­пий су шаруашылық бассейнінде балық ресурс­тарын толықтыру бойынша ғылыми негіз­делген шаралар мен ұсыныстарды әзірлеу» атты ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді.

– Зерттеу жұмыстарының мақсаты – балық шаруашылығын дамыту, Каспий теңізі акваториясындағы су айдын­дарында су жануарларының биоалуан­түр­лілігін сақтап қалу жөніндегі шараларды жасақтау, – дейді Артур Сәдібек­ұлы. – Осыған орай облыстағы балық шаруа­шылығының ахуалы мен биоалуан­түр­лілігіне талдау жасалды. Жайық-Каспий бассейнінің биоресурстарын тұрақ­ты пай­далану, аквамәдениетті дамыту, ай­мақ­тағы гидробионттардың биоалуан­түр­­лілігін сақтауға негізделген шаралар ай­қын­далды. Сонымен қатар Жайық-Каспий бассейніндегі су ресурстары­ның қазіргі жай-күйі зерттелді. Су айдын­дарының гидрологиялық, гидрохимиялық және токсикологиялық көрсеткіштерінің көпжылдық динамикасына талдау жүр­гізілді. Су ресурстарының негізгі проблемалары анықталды. Су ресурстарына теріс әсерді азайту, қорғау және ұтымды пайдалану жөніндегі іс-шаралар әзірленді.

Оның айтуынша, өңірдегі балық шаруа­шылығының жай-күйіне, балық аулау­дың қазіргі режіміне талдау жүргі­зіліпті. Балық қорына зиян келтір­мей кәсіпшілікті кеңейту үшін норматив­тік-құқықтық базаны нақтылау мүмкін­діктері қарастырыл­ды. Жайық пен Қиғаш өзендерінде, сон­дай-ақ Каспий теңізінің жағалауына іргелес кәсіптік аулаудың түрлері мен көп­жыл­дық динамикасы, өзгеру заңдылықтары мен себептері анықталды. Балық аулау құралдарының сипаттамалары, аулау техникасы мен технологиясы келтірілген. Өңірде кәсіпшіліктің тұрақты дамуын қамта­масыз ету жолдары айқындалып, балық шаруа­шылығын дамытудың негізгі индика­тор­лары нақтыланыпты.

«Казэкопроект» ЖШС-ның бас ғылыми қызметкері, жоба жетекшісі Асқар Камеловтің пікіріне сүйенсек, Жайық-Каспий – елімізде балық шаруашылығын кеңінен дамытуға қолайлы су бассейні. Ал Каспий теңізінен балық аулаудың ресурстық әлеуеті мол. Балық аулауды әсіресе теңіздің солтүстік-шығысында іске асырудың мүмкіндігі бар. Алайда бұл іс қанат жаймай отыр. Бұған арнайы кемелердің жоқтығы әсер етеді. Сол себептен балық аулау флотын кеме құры­лысына кететін шығынның 25 пайызын өтеу арқылы жандандыруға болады. 

– Елімізде 2010 жылы бекіре тұқымдас ба­лықтарды аулауға мораторий енгізілді. Алайда мораторий шарасы бағалы балық қоры­ның көбеюіне әсер етпей отыр. Соңғы жыл­дары Жайық өзенінде қортпа, бекіре секіл­ді балықтар шабақтарының өрістеуі тір­кел­меген. Шоқыр мен сүйріктің бірен-саран шабағы кездеседі, – дейді Асқар Камелов.

Ғалымның айтуына қарағанда, Атырау облысында бекіре тұқымдас бағалы балықтарды өсіруге ден қойылғанмен, өзге түрлерін, мәселен, тұқы балығын өсіру кенжелеп қалып отыр. Балық өсіруді тек Атырау қаласының аумағында ғана емес, аудандарда да қолға алуға болады. Мәсе­лен, Құрманғазы ауданындағы көлде тауар­лы балық шаруашылығын құруға қолайлы жағдай ескерілер емес. Сондай-ақ Махам­бет пен Индер ауданындағы су қой­ма­ларын­да балық өсіру мүмкіндігі әлі зерт­тел­­мей жатыр. «Казэкопроект» ЖШС-ның бас ғылыми қызметкері Асқар Камелов Ин­дер ауданында жасанды тұзды көлде артемияны өсіруге болатынын ұсынып отыр. 

Экология, геология және табиғи ресурс­тар министрі Мағзұм Мырзағалиевтің өзі емеурін танытқандай, елімізде балық шаруашылығының әлеуетін арттыру үшін Каспий теңізінен су маржанын сүзуді қолға алу мүмкін бе? Әрине, бұл үшін балық аулау флоты құрылып, кеме құры­лы­сы жандануы тиіс. Теңізден балық аулан­са, отандық нарықтан тыс экспортқа жі­бе­­рі­летін өнім көлемі де ұлғаятыны даусыз.

 

Атырау облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Алыстан жеткен алғыс

Аймақтар • Кеше

Тазалық бірдің емес, мыңның ісі

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Қала күні онлайн форматта аталып өтеді

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Байтұрсынов атындағы байқау өтті

Қоғам • 18 Қыркүйек, 2020

Облыс әкімі Сырдария ауданына болды

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Үш тілдің үздіктері анықталды

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Халықаралық семинар-кеңес өтті

Қазақстан • 18 Қыркүйек, 2020

Таразда тұңғыш рет күрделі ота жасалды

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Қазақстанда темекі қымбаттайды

Қоғам • 18 Қыркүйек, 2020

Кепілге алған көлігін қайтармаған

Аймақтар • 18 Қыркүйек, 2020

Ұқсас жаңалықтар