Оқиға • 22 Қыркүйек, 2020

Ғасырлар таңбасы қалған құжаттар

28 рет көрсетілді

Аймақ тарихын зерттеп жүрген ғалымдар мен өлкетанушылар өз еңбектерінде, көбіне Ресей мемлекетінің архивтерінен алынған тарихи құжаттарға жүгініп жатады. Бұл түсінікті де, себебі төңкеріске дейінгі кезең мен кеңестік дәуірде Қазақстан аумағын басқаруды ұйымдастыру ерекшелігіне қатысты тарихи құжаттардың едәуір бөлігі Ресей мемлекетінде қалды.

Қостанай облысының ар­хив­ қызметі өткен ғасырдың 90-­жыл­­дары­нан бастап Ресейдің ше­каралас аймақ­тарының архив мекемелерімен байла­ныс орната бастаған. Басты мақсат – Қазақ­стан мен Қостанай өңірінің тари­хына қатысты шетелде орналасқан құжат­тардың көшірмелерін алдыртып, облыстың архив қорын толықтыру, өлке тарихы бойынша толық деректік база құру, оларды ғылыми айналымға енгізу.

Бүгінде Қостанай облысының мемле­кеттік архивінде ХV-ХІХ ғасырлар ара­лы­ғын­дағы өңірдің сая­си, әлеуметтік және экономикалық тарихы туралы де­рек­­тер өте аз. Сондықтан архив қыз­мет­керлері Ресей Федерациясының Че­лябі, Орынбор, Тройцк қалалары мен Татарстан Республикасындағы әріптес­терімен ынтымақтастық орнатып, өзара іскерлік қарым-қатынасты дамытуда.

Соңғы жылдары облыстық архивке Қостанай тарихына қатысты бірталай құжат әкелінді. Оның ішінде 1919 жылғы Қостанай милиция бөлімшесінің, 1919 жылғы Қостанай қалалық партия коми­тетінің хаттамалары, сондай-ақ Қостанай облысына қарасты аудан шекараларын анықтауға қатысты құжаттар, аудандық және қалалық ұйымдардың қызметі, шіркеу жаз­­балары және басқа да құнды құ­жаттардың көшірмелері бар.

– Ресей мемлекетінен әкелінген құ­жаттар есепке алынып, «1010» деген нө­мір­­мен арнайы қор құрылды. Өл­ке тарихы бойынша жаңа архив материал­дары шетелден әкелінген құжаттар жинағына ен­гізілді. Біз ресейлік әріптестеріміздің жұмыс тәжірибесін зерделеп, ондағы ай­мақ тарихына қатысты құжаттардың құ­ра­­мын егжей-тегжейлі зерттей келе, Челябі облысының бірыңғай мемлекеттік архивінде сақталған Қостанай облысының төңкеріске дейінгі тарихы мен Кеңес өкіметінің алғашқы кезеңіне қатысты құжат көшірмелерін алып келдік, – дейді Қостанай облысы мемлекеттік архивінің қызметкері Асима Құр­манкина.

Архив қызметкерінің айтуынша, Омбы облысының мемлекеттік ар­хи­ві­нен 1914 жылғы Қостанай об­лысы картасының көшірмесі, 1890 жылы Ақ­мола облыстық газетінің №11 санына жа­рияланған «Русское Чикаго» мақа­ласы әкелінген. Бұл мақалада Қостанай қала­сының құрылу тарихы мен екі ел ара­­сындағы сауда-саттық жолдарының да­муына қатысты құнды деректер сақтал­ған.

Шетел архивтерінен әкелінген құжат­тар қорында алаш ардақ­тысы Ахмет Бай­тұр­сын­ұлының қатысуымен өткен оты­рыс хат­тамаларының көшірмесі де кез­деседі. Бұл құжаттардың маз­мұнынан Ахаң бас­та­ған қазақ зиялыларының Қостанай об­лы­сының Ресей құрамында қалып қой­мауы үшін табанды күрес жүргізгенін аңғар­уға болады.

Былтыр облыстық архивтің бір топ қызметкері Татарстан Рес­публикасына барып, Қазан архи­вінде болып қайтқан.

– Бұл іссапардан да олжалы оралдық. Қазан мұрағаттарынан қазақ халқынан шыққан алғашқы дәрігер Мұхамеджан Қарабаев пен ұлы ағартушы Ыбырай Ал­­тын­саринге қатысты тың құ­жат­тар табылды. Алтынсарин мен Ильминскийдің өзара жазыс­қан хаттарының толық көшір­месін алып, облыстық архив қорын толық­тырдық, – деді А.Құрман­кина.

Облыстық архив мекемесінің алдында тұрған ендігі міндет – аймақ тарихын айшық­­тайтын құжаттардың саны мен сапа­сын арттырып, шетел архивтерінен әке­лін­­ген тың құжаттарды көпшілік назарына ұсыну.

 

Қостанай облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар