Қаржы • 06 Наурыз, 2022

Қаржылық сауаттылық қай деңгейде?

182 рет көрсетілді

Қаржылық қызметтерге деген сұраныстың өсуі азаматтардың бұл саладағы жауапкершілігі мен сауатын да арттырып жатыр. Цифрға шақсақ, қазір елдегі қаржылық сауаттылық деңгейі 39,52 пайызға жеткен. Жақында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі осы бағыттағы жыл сайынғы әлеуметтанушылық зерттеуін жариялады.

 

Халықтың қаржылық сауатты­лы­ғының бар яки жоқ екені қалай тек­серіледі өзі? Оны білу үшін көп жағдайда Экономикалық ынты­мақтас­тық және даму ұйымының қисыны қол­дыныла­ды екен. Яғни үш критерий – меншікті қаржы қаражатын басқару, қаржылық көрсетілетін қызметтерді пайдалану және халықтың қаржы жү­йесі туралы хабардар болу деңгейі.

Меншікті қаржы қаражатын басқа­ру бойынша жоғары деңгей Жамбыл, Солтүстік Қазақстан, Түркістан, Қос­танай және Қызылорда облыстарын­да байқалады. Алматы, Ақмола және Шығыс Қазақстан облыстары тұр­ғындарының бұл тұрғыдағы деңгейі орташа бағаланады. Бір қызығы, зерттеу барысында ер адамдардың әйелдер­ге қарағанда ақша ұстауда ұқыпты­лық танытатыны анықталған. Жалпы, қо­ғамдық сипат тұрғысынан қарар болсақ, жоғары оқу орнын бітірген азаматтардың, кәсіпкерлердің, жеке және мемлекеттік компания өкілдерінің қаржылық қабілеті жоғарырақ. Көп жағдайда 18-29 жас аралығындағы жастар мен 60-75 жас аралығындағы қарт кісілер қаржы игеруде қиындыққа көп кезігеді екен.

Зерттеу арқылы мәлім болғандай, қазақстандықтардың 42,8 пайызының жеке бюджеті бар, ал сұралғандардың үштен бірі отбасылық бюджет мәсе­лесін (29,9 пайыз) жұбайымен (зайыбымен) бірлесе отырып жүргізеді. Сауалдамаға қатысушылардың көбі (46,3 пайыз) олардың сатып алуға мүмкіндігі бар-жоғын мұқият ойластыратынын, 0,6 па­йызы мұндай бағалауды жаса­майтындығын айтқан.

«Сауалдамаға қаты­сушы­лар­дың 36,4 пайызы тұрақты жи­нақ жасайды, ал 37,9 пайызы мүм­кіндігіне қарай белгілі бір ақша сомасын жинайды. Респонденттердің 36,04 пайызында шығындарды жоспарлау әдеті бар, 37,1 пайызы кейде мұны істеуге тырысады, ал 2,2 пайызы ешқашан істемейді. 40 пайызға жуық қатысушы кейде ақша салу арқылы тәуекелге баруға дайын (мысалы, бағалы қағаздарға), 18,4 пайызы мұны істеуге мүлде дайын емес», деп жазады агенттік.

Зерттеудің тағы бір нәтижесі – ең танымал қаржылық қызметтердің анықталуы. Азаматтар көп тұтынатын қаржылық қызмет не болмаса тауар­лардың көш басында – тауар несиесі (37,4 пайыз) тұр. Одан кейін көпшілік ағымдағы шот пен банк депозитіне де жиі жүгінеді. Ал зейнетақы аннуитеті, білім беру депозиті, акция, облигация және инвестициялық пай қоры сияқты қаржы құралдарын пайдаланушылар үлесі тым төмен. Сонымен қатар соңғы бірер жыл көлемінде тұрғындардың банктердің мобильді қосымшаларын жаппай қолдануға көшкенін де айта кету керек. Нарықтағы бұл тенденцияға COVID-19 пандемиясы да ерекше әсер етті.

«Жалпы алғанда, зерттеу кейбір респонденттердің қаржылық қыз­мет­тердің сараланған жиынтығымен жақсы таныс болмаса да, қаржылық қызметті таңдау процесіне егжей-тегжейлі қарап, шартты мұқият зерттей бастағанын көр­сетті. Мәселен, рес­понденттердің 44,9 пайызы, олардың айтуынша, шартқа тек оны оқып, бар­лық жағдайын түсіндіргеннен кейін қол қояды. Менед­жерлерге қосымша сұрақтар қояды және талаптарды зерттейді, респонденттердің 21,8 пайызы сұрақсыз қол қояды, өйткені мұның бәрін түсіну оларға қиын», деп жазады агенттік.

Ал сауалдамаға қатысушылардың жартысынан көбі екінші деңгейдегі банк­тердің функционалын, сондай-ақ Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Қазақстан Ұлттық банкінің атынан реттеушінің міндеттерін жақсы түсінетінін мәлім еткен. Жалпы, зерттеу­ге 10 мың респондент қатысса, соның 23 пайызы – 18-29, 63 пайызы – 30-49, 13 пайызы – 50-63, 2 пайызы – 63 жас­тан жоғары азаматтар. Сауалдама Нұр-Сұлтан, Алматы мен Шымкент сияқты республикалық маңызы бар 3 қалада және Қазақстанның 14 өңірінде жүргізілген.

 

Соңғы жаңалықтар

Тағы 1650 қазақстандық індет жұқтырды

Коронавирус • Бүгін, 09:00

Софиядан олжалы оралды

Спорт • Бүгін, 08:40

Жас теннисшілер жарады

Теннис • Бүгін, 08:32

Тұтынушы құқығын қорғайды

Қазақстан • Бүгін, 08:27

Айбергенов күнделігі

Әдебиет • Кеше

Кофе және әдебиет - 6

Әдебиет • Кеше

Жасанды интеллект дәуірі

Технология • Кеше

Ұқсас жаңалықтар