Сенат • 05 Мамыр, 2023

Жер кодексі әділетті өзгерісті қажет етеді

262 рет
көрсетілді
8 мин
оқу үшін

Сенат спикері Мәулен Әшімбаевтың төрағалығымен Палата отырысы өтті. Отырыста сенаторлар Мемлекет басшысының Жоғарғы сот судьясын қызметтен босату туралы ұсынымын және халықаралық келісімді ратификациялау жөніндегі заңды қарады. Сондай-ақ түрлі саланың өзекті мәселелерін қозғап, депутаттық сауалдар жолдады.

Жер кодексі әділетті өзгерісті қажет етеді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсынымын қара­­ған се­наторлар басқа жұмысқа ауысуына байланысты Дана Тоқмырзинаны Жоғарғы сот судьясы қызметінен босату тура­лы шешім қабылдады. Бұл мәсе­лені Сенаттың Конституциялық заң­нама, сот жүйесі және құқық қор­ғау органдары комитеті алдын ала талқылаған еді.

Бұдан өзге отырыс барысында Палата депутаттары «Кедендік транзиттің кедендік рәсіміне сәйкес тауарларды тасымалдау (тасу) кезінде кедендік баждарды, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын төлеу жөніндегі міндеттің орындалуын қамтамасыз етуді қолданудың ерекшеліктері туралы келісімді ратификациялау туралы» заңды қарап, мақұлдады. Бұл Келісім ЕАЭО-ның транзиттік әлеуетін дамытуды және тауар тасымалдау үшін қажетті жағдайларды жақсартуды көздейді. Сондай-ақ құжат Еуразиялық экономика­лық одақ аясында тауар тасымалдау кезінде міндетті кедендік және өзге де төлемдерді төлеуге қатысты құқықтық қатынастарды реттейді. Сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін жекелеген кедендік рәсімдерді жеңілдету мәселесі де қарас­тырылған. Алдағы уақытта жаңа нормалар ЕАЭО аясындағы тауар транзитінің бірыңғай жүйе­сін қалыптастыруға оң әсерін тигізуге тиіс.

Отырыста депутат Сәкен Арубаев Жер кодексіне бірқатар өзгеріс енгізуді ұсынды. Сена­тордың айтуынша, бұл бірінші кезекте, ауылдардың маңын­дағы жайылымдық жерлердің тапшылығына қатысты проблемаларды шешу үшін қажет. Сондай-ақ депутат субсидия алуға балық шаруашылықтарының мәртебесін бекіту мәселесі де өзекті екенін айтты. Ол балық өсірумен айналысатын фермерлер шығындарының 50%-дан астамын жабатын субсидия ала алмайтынын алға тартып, Премьер-министрдің атына депутаттық сауал жолдады. Депутат атап өткендей, бұл проб­лемалар Жер кодексіндегі қай­шылықтар мен балық шаруа­шылықтарының мәртебесі айқын­далмағандықтан туындап отыр. Осыған байланысты шаруалар шығындарының жартысынан көбін жабатын субсидияларды рәсімдеу кезінде қиындықтарға тап болады.

«Балық шаруашылығы құры­лысы үшін жер учаскесін та­быс­­тауға да және балық шаруа­­шылығы қай салаға жат­қы­зы­латындығы да Жер кодексінде, басқа да құқықтық-нор­мативтік актілерде нақты­ланбаған. Соның салдарынан Жамбыл облысы­ның балық шаруашылықтары 2021-2030 жылдарға арналған мемлекеттік қолдау шарасы шеңберінде шығыстардың 50 пайызына дейін жабатын аса қажетті заңды субсидиялар ала алмайды. Еліміздегі балық шаруашылығын жүргізу үшін жер учаскесін табыстау және олардың нысаналы мақсатын ауыстыру мәселелері бойынша қолданымдағы жер және су заңнамаларына тиісті түзетулерді енгізуді сұраймын», деді сенатор.

Ал Закиржан Кузиев Қазақ­стан этностарының тілдері оқытылатын лингвистикалық мектептерде оқулықтардың жетіспеушілігіне алаңдаушылық білдірді. Депутат бұл мәселе өзбек, ұйғыр, тәжік және неміс тілдерінде оқытылатын мектептерге қатысты екенін атап өтті.

Сенатор Ақмарал Әлназарова болса обаға қарсы қызметті жеке мекеме ретінде қайта құру мәселесін қозғап, осы сала қыз­мет­керлерінің жалақыларын көтеруді сұрады. Қазіргі уақытта еліміздің обаға қарсы қызметін Масғұт Айқымбаев атындағы Аса қауіпті инфекциялар ұлт­тық ғылыми орталығының құра­мына енгізу үрдісі жүріп жатыр. Бұл орталықты осыған дейін «QazBioPharm» ұлттық хол­дингі­нің құрамына енгізу жоспар­ланған еді. Алайда дәл қазір Денсаулық сақтау министрлігі деңгейінде орталықты қайта құру, атап айтқанда обаға қарсы қызметті жеке мемлекеттік мекеме ретінде бөлек шығару мәселесі қолға алынып жатыр.

«Қазақстанда обаның соң­ғы жағдайы 20 жыл бұрын тір­кел­геніне қарамастан, кейінгі жылдары адамзат биологиялық әлемдегі тұрақсыздыққа тап болды. SARS, COVID-19, құс тұмауы және шошқа тұмауы – патогендік мутациялар көбей­ген кезде трансшекаралық си­паттағы жұқпалы аурулардың таралу аймағының кеңеюіне нақты қауіп төндіретін және жаһандық жылынуға әсер ететін инфекциялардың бір бөлігі ғана. Сондықтан қолай­сыз аумақтарды бақылауды әлсі­рету және осылай бөлшектеу рес­публика халқына ауыр соқ­қы беруі мүмкін», деді Ақмарал Әлназарова.

Сенатордың айтуынша, обаға қарсы қызмет саласы қыз­мет­керлерінің жалақысы өсуіне қа­ра­мастан, оның қоры­тындысы бойынша меди­циналық және медициналық емес білімі бар қыз­­меткерлердің арасында жал­ақы мөлшерінде айтарлықтай айыр­ма­шылық пайда болды.

«Даладағы биологиялық материалды өңдеу және зарарсыздандыру, биосынақ жұқтыр­ған жануарларға күтім жасау, күш­ті әсер ететін улы дәрі-дәрмек­пен және далалық жағдайларда жұмыс істеу кезінде биология­лық тәуекел қатері үшін қосым­ша ақы ескерілмеген. Соның нәтижесінде обаға қарсы қыз­мет қызметкерлерінің тек 23%-ы ғана кәсіби қызметке байланыс­ты тәуекел үшін лауазымдық жалақының 50% мөлшеріндегі қосымша ақымен қамтылған. Бұл дайындалған кадрлардың саладан кетіп қалуына әкелуі мүмкін. Осыған байланысты барлық қызметкерлер мен биологиялық тәуекелге барып қайта байланыс жасайтын адамдар үшін ерекше еңбек жағдайы үшін қосымша ақыны қалпына келтіру қажет», деді сенатор.

Депутат осыған байланысты Үкімет басшысына обаға қарсы қызмет салысындағы тәуекел­ге бел буатын қызметкерлер­­дің био­логиялық қауіп-қатерге ұшы­рау деңгейін ескере отырып, еңбекақы мөлшерін қайта қарау мүмкіндігін қарастыруды және мемлекеттік жеке мекемеге бөлінбестен «QazBioPharm» хол­дингінің құрамында М.Ай­қымбаев атындағы «Аса қауіпті инфекциялардың ұлттық ғылыми орталығы» ШЖҚ РМК-ге бері­луін жеделдетуді сұрады.

Сондай-ақ сенатор Советбек Медебаев ауылда медициналық қызмет көрсету сапасын арттыруды ұсынды. Сенатордың айтуынша, ауылдық медицинадағы проблемалар аясында Жамбыл облысының Меркі аудандық ауруханасында іске асырылып жатқан, ауылдық мұраға зама­науи сапалы медициналық қыз­мет­тер көрсететін пилот­тық жоба­ның жұмысы оң нәтиже береді.

«Меркі аудандық ауруханасы дәрігерлердің, қаржылан­дыру мен дәрі-дәрмектердің, құрал-жабдықтардың жетіспеу­шілігіне және тапшылығына қарамастан, ұйымның негізгі көрсеткіштерін жақсартып, жалпы халықтың денсаулық сақтау жүйесіне деген қарым-қатынасын оңтай­лы өзгерте білді. Біз тек қана кемшіліктерді ғана тізбектемей, жасалып жатқан осындай республика деңгейінде үлгі боларлық жаңа және қанатқақты жобаларды жақсылап тұрып қолға алуымыз қажет. Осы орайда, ауылдық медицинаны дамыту мақсатын­да еліміздің барлық өңірінде медицина мекемелеріне енгізу үшін ұсыныстарды жолдай отырып, осы мәселеге ерекше назар аударуыңызды сұраймын», деді С.Медебаев.

Депутат «Үздік тәжірибе орталығы» жүйесі «Дені сау ұлт» әрбір азамат үшін сапалы және қолжетімді денсаулық сақ­тау» ұлттық жобасы аясында жұмыс істеп жатқанын атап өтті. Олар енгізген жобалар ме­ди­циналық қызмет сапасына риза болған емделушілердің 34%-ға артуының, шағымдар саны­ның 60%-ға төмендегені тура­лы оң нәтиже көрсетіп отыр. Ал «Денсаулық мектебі» жобасы медициналық сауат­тылық деңгейін арттырып, ауру­ха­наларға шұғыл жатқызу жағ­дайының санын азайтты.

«Жаңадан ашылған «Ден­саулық мектептері» меди­ц­и­налық сауаттылық деңгейін көтеріп, шұғыл емдеуге жат­қызуды төмендетті. Учас­келік дәрігерлердің жүктемесін және жұмысын жеңілдету мақ­сатын­да медбике қабылдауы енгі­­з­ілді. Елімізде ауылдық ме­ди­­­цинаны жақсарту және қанат­­қақты жобаларды бар­лық өңірлерге тиімді енгізу мақ­сатында Жамбыл облысында «Ұлттық демонстративті платформа» құруды және алғашқы ме­дициналық-санитарлық кө­мектің озық тәжірибесін енгізу және трансферттеу жөніндегі республикалық үйлестіруші орталық ретінде түрде бекітуді ұсынамыз», деді сенатор.