Экономика • 30 Маусым, 2023

Бидай бағасы алаңдатады

307 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Осыдан бір жыл бұрын шаруа қожалықтары өсірген бидайдың бағасы тоннасына 150-160 мың теңге еді. Тіпті жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер өнімін 170-180 теңгеден өткізіп қарық болып қалған. Өкінішке қарай, бүгінде бұл баға көзден бұлбұл ұшты. Қазір Қостанай диірмендері бидайдың бір тоннасын былтырғы жемнің бағасынан төмен – 75 мың теңгеден қабылдап жатыр.

Бидай бағасы алаңдатады

Шаруалардың айтуынша, бағаның бұлайша екі есе құлды­рап кетуі өңірдің әлеуметтік-экономикалық ахуалына кері әсер етіп, егін шаруашылықтарын тоқы­рауға ұшыратып, банкротқа әкелуі әбден мүмкін.

Диқандар қазақ бидайының арзан­дауына диірмендер былтыр шекараның арғы бетінен толассыз тасып алған Ресей бидайы тікелей әсер етті деп отыр.

– Былтыр Ресей бидайы автокө­лік­­пен де, теміржол арқылы да ешбір кедер­­гісіз кірді. Естуімше, бір шекара бе­кетінің өзінен күніне 10-12 мың тонна­ға дейін бидай кірген. Мұны отызға көбейтіп көріңіз, сонда айына неше тонна кіргеніне көзіңіз жетеді. Өте көп бидай кіріп кетті. Осылайша, біздің диір­мен-элеваторлардың бәрі оңай олжаға кене­ліп, бүйірлерін қампитып алды. Біздің бидайы­мызды Өзбекстан, Тәжікстан, Ауғанстан сияқты елдерге жөнелтумен айналысатын астық қабылдау пункттері де дәл осылай істеді. Осыдан кейін қазақтың бидайы арзандамағанда, кімнің бидайы арзандайды? – дейді кәнігі диқан Бауыржан Барсақбаев.

Сәуір айында Ауыл шаруашы­лы­ғы министрлігі Ресейден авто­көлікпен бидай тасуға тыйым салғаны белгілі. Бірақ одан кейін бидай арзандай түспесе, қым­баттай қоймады.

Осылайша, бар бидайын амалсыз арзан­ға сатқан жергілікті шаруашы­лық­тар­дың табысы төмендеп, экономикасы әлсіреді. Нәтижесінде, әуел бастан жос­пар­ланған жаңа техника, жаңа құрылғы, минералды тыңайтқыш сатып алу, қой­ма, қамба салу, шаруа­шылыққа жаңа тех­нология енгізу мәселелері кейінге ше­герілді.

«Мұндай жағдай бір-екі апта емес, жарты жыл бойы жал­ға­сып келеді. Жер­гілікті ха­лық­тың күнкөрісі негізінен ауыл шаруа­шылығына тәуелді екенін ескеріп, көрші елдің бидайына қарсы бір амал таппаса болмайды. Нарықтағы жағдай бұлай жалғаса беретін болса, біз түбі банкрот боламыз. Банкротқа ұшырасақ, бізбен қоса шаруашылықта еңбек етіп жатқан тұрғындар, олардың ата-аналары, бала-шағасы жеп отырған ырзығынан айы­рылады. Ауылды айтпағанның өзінде ауыл шаруашылығы бүкіл қаланы азық-түлікпен қамтамасыз етіп отыр. Жағ­дайы­мыз күн санап қиындап ба­рады. Былтыр жемнің өзін 90 теңгеден сатып едік, биыл бидай одан да арзандап кетті. Қазіргі нарықта қалыптасқан ахуалды экономикалық апат деп бағалап, дер кезінде тығырықтан шығатын жолды қарастырмасақ болмайды», дейді ди­қандар.

Осылайша, ала жаздай өсірген өнімі­нің бағасы екі есе құлдырап, бағасы ас­пан­дап кеткен техника мен қосалқы бөл­шекке кететін шығыны үш есе өскен шаруалар алдағы жағдайымыз қалай болар екен деп алаңдап отыр.

Бір қызығы, бидайдың құны құлдырап кеткенімен, нан арзанда­ған жоқ. Дүкен сөре­ле­рінде тұрған әлеуметтік бөлке нанның өзі қамба­дағы бидайдан екі есе қымбат болып тұр.

 

Қостанай облысы