Соңғы жаңалықтар
Мәселе • 17 Сәуір, 2026
Тарихи ескерткіштер қорғауға зәру
Еліміздің солтүстік және батыс өңірінде қазақтың тарихи-мәдени мұра нысандары көп. Олардың бірнешеуі тізімге алынғаны болмаса, бұрын ғылыми тұрғыдан зерттелмеген. Қазір табиғи және антропогендік әсердің себебінен бұл ескерткіштер тозып, жойылып барады. Оларды шұғыл қорғауға алып, археологиялық және этнографиялық зерттеу жұмысын жүргізбесек, кеш болады.
Әдебиет • 17 Сәуір, 2026
Өмірде кез келген дүниенің шеті мен шегі барын білеміз. Сол шекарамен өмір сүреміз. Тек адамның ой-қиялы ғана шексіз, шетсіз ғаламға ұшады. Адам аяғы баспаған нүктеге, қолы тимеген ғажайыпқа ең алдымен ойы жетеді. Тынымбай Нұрмағанбетовтің Шашубайы да («Шашубай» әңгімесінен), міне, отбасы, ошақ қасында қолтығына жастығын қысқан күйі жаз шықса, там саламын деп армандап отыр. Өзі темір пештің жанында жантая жатса да ойша іргетасы да құйылып, кірпіші де қаланып, шатыры да еш әуресіз жабылып жатыр.
Зерде • 17 Сәуір, 2026
Жамаледдин Бейсенов – Ыбырай Алтынсарин негізін қалаған қазақтың жаңа үлгідегі білім жүйесінің алғашқы легінде тұрған, ағартушылық мұратты өміріне серік еткен тұлға. Қостанайдағы екі кластық орыс-қазақ училищесінде білім алып, Орынбор қазақ мұғалімдер мектебін тәмамдаған ол бар саналы ғұмырын ел баласын оқытуға, қазақ қоғамының көзін ашуға арнады. Ыбырай Алтынсариннің шәкірті әрі ізбасары Ж.Бейсенов педагог, жазушы Спандияр Көбеевті алғаш мектепке жетелеп, оқу үйретіп, білім берген. Спандияр Көбеевтің «Орындалған арман» мемуарлық романында: «Жамаледдин Бейсеннің баласы еді. Орынборда оқытушылар даярлайтын мектепті бітіріп шыққан жас оқытушы болатын. Бағымызға қарай, Жамаледдин де, Досмағұл да, тіпті Ыбырайдың өзі де келіпті.
Тұлға • 17 Сәуір, 2026
Елін, жерін, Отанын сүйген, әділ, өз сөзіне берік, ар-намысы биік, ауыртпашылық пен жауапкершілікті бірдей көтергендер ғана құрмет пен абыройға бөленеді. Ала-құла тіршілікте өмір сынынан адаспай өту, жүректе ұялаған арманға жету екінің бірінің қолынан келе бермейтіні хақ. Бүгін есімі елімізге әйгілі болған абзал азамат Қуат Есімханұлы жөнінде айтпақпыз.
Әдебиет • 17 Сәуір, 2026
«Айқап» журналында жарияланған алғашқы өлең кімдікі екенін білесіз бе? Журналдың ең алғашқы №1 санында Ыбырайдың өлеңі басылды. Өлеңге «Марқұм Ыбырай Алтынсарин сөзі» деген түсініктеме берілді. Ал сол кездегі көзі тірі ақындардан алғаш жарияланған Мағжан Жұмабаевтың «Жатыр» өлеңі еді. Мағжанның жыры «Айқаптың» №2 санында жарияланды.
Мирас • 17 Сәуір, 2026
Мұхтар Әуезов: «Айтыс заманында өзге елдерде де болған. Парсыда «мүшәйра», арабтарда «мұғалақат» деген. Қазақ халқының аса бір ұлы қасиеті сол қынаптан суырып алған қылыштай қолма-қол қиып айтатын айтқыштығында, айтыскерлігінде», деген еді. Суырыпсалма сөз сайысы тапқырлыққа, ұтқыр ой мен ұтымды әзілге негізделеді. Мұндайда ақындар қарсыласын ғана емес, қоғамдағы құбылысты да сатира мен юмордың сүзгісінен өткізіп, көптің көкейіндегісін дөп басады.
Көрме • 17 Сәуір, 2026
Отандық суретшілер үшін іргелі өнер кеңістігіне айналған «Ұлар» галереясында белгілі қылқалам шебері Евгений Фридлиннің жеке көрмесі есік ашты. Кенеп бетіне майлы бояумен жағылған үздік шығармалар көрерменге Алматы көшелерімен серуендеп жүргендей әсер қалдырады.
Заң мен Тәртіп • 17 Сәуір, 2026
Құқықтық сауатты арттыратын алаң
Азаматтардың құқықтық сауатын арттыру, мемлекеттік қызметтерге қолжетімділікті жеңілдету – маңызды істің бірі. Осы мақсатқа орай Шымкент қаласында «Құқық кабинеті» жобасы жүзеге асырылып келеді. Бұл бастама тұрғындарға тегін заңгерлік көмек көрсетіп, құқықтық ақпараттың ашықтығын қамтамасыз етудің тиімді құралы болып отыр.
Қоғам • 17 Сәуір, 2026
Сана тазармай, дала тазармайды
Тым науқаншылмыз. Аптасына бір сенбілікке шығып, айналадағы қоқысты тазалағанымызбен, жер әлем жасарып, жайнамайды. Сана тазармай, дала тазармайды. Бұл – өскемендік эко белсенді Ясса Тәңірдің пікірі. Табиғатқа бейжай қарамайтын жас жігіттің ұстанымы нық, бағыты айқын.
Театр • 17 Сәуір, 2026
Ұлттың айбынды тұлғасы Қажымұқан Мұңайтпасұлының 155 жылдық мерейтойына орай Әзірбайжан Мәмбетов атындағы мемлекеттік драма және комедия театрында «Қажымұқан» спектаклінің тұсауы кесілді. Айтулы премьера – уақытпен бірге өшпеген ерлік рухының қайта оралуы, ұрпақ жүрегінде жаңғырып, сезім мен рәміздің терең иірімінде тербелген көркем толғаныс.
Қоғам • 17 Сәуір, 2026
Қамкөңіл жандарды қолдаған еріктілер
Тоқсан жылдан бері орта және кіші буын медицина қызметкерлерін дайындап келе жатқан Мәншүк Мәметова атындағы Ақтөбе жоғары медициналық колледжінде «Гиппократ», «Добромед», «Мейірім» волонтерлік топтары белсенді жұмыс істейді. Алғашқы екеуі паллиативті көмекке мұқтаж, төсекке таңылған науқастарға күтім жасау, саламатты өмір салтын қалыптастыру, алғашқы медициналық көмекті үйрету бағытында жұмыс атқарса, соңғысы қайырымдылық шаралар өткізумен айналысады.
Медицина • 17 Сәуір, 2026
Нейрохирургия: бүгіні мен болашағы
Жыл сайын сәуір айында Дүниежүзілік нейрохирургтер күні аталып өтеді. Кәсіби мереке нейрохирургияның негізін қалаушылардың бірі, америкалық ғалым Харви Уильямс Кушингтің құрметіне белгіленген. Ол – мидағы ісіктерді хирургиялық емдеудің заманауи әдістерін дамытып, нейрохирургияны дербес сала ретінде қалыптастыруға үлес қосқан тұлға. Содан бері ғасырға жуық уақыт өтіп, нейрохирургия дамудың жаңа кезеңіне қадам басты.
Аңдатпа • 17 Сәуір, 2026
21 сәуір - «Бес бойдаққа бір той» М.Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театрында Тынымбай Нұрмағанбетовтің «Бес бойдаққа бір той» комедиясы қойылады. Режиссері – Әубәкір Рахимов.
Жастар • 17 Сәуір, 2026
Тайм-менеджмент және талапты студент
Тайм-менеджментті пайдаланып, білім алумен қатар кәсібін де дамытуды мақсат еткен студенттің тәулік бойғы іс-әрекеті жоспарланған. Халықаралық қазақ-түрік университеті спорт факультеті, дене мәдениеті кафедрасының 4-курс студенті Мейірлан Досжанов грантта оқиды. Биыл университетті тәмамдағаннан кейін мамандығы бойынша жұмыс істеуді жоспарлап отыр. Дегенмен студент өз ортасына табысты әрі алға қойған мақсат-жоспары көп кәсіпкер ретінде танылып үлгерді.
Қоғам • 17 Сәуір, 2026
Қара жол қателікті кешірмейтіні баршаға мәлім. Түн ауса, қала көшелерінде көлікпен құстай заулайтын «шумахарлердің» желпініп жарысқа түскенін талай көрдік. Жылдамдықты шектен тыс асырудың салдарынан қанша адам бақилық болды? Облыстық полиция департаментінің басшылары жол-көлік оқиғаларының алдын алу мақсатында біраз шараны қолға алып, жұмыс істеп жатыр. Әйтсе де, жол үстідегі жүгенсіздік азаяр емес.
Қоғам • 17 Сәуір, 2026
Өңірде жол қозғалысы біртіндеп тәртіпке түсіп келеді. Алдыңғы аптада өткен ауқымды саптық таратылым жол ережесін елемейтін жүргізушілерге «заң бәріне ортақ» екенін естеріне салды. Бұл жолы «жанашырларына» сеніп, жауапкершіліктен жалтару мүмкіншілігі мүлдем болмады. Астана қаласы мен Ақмола облысынан келген тәртіп сақшылары және өңірдің жол сақшылары заң бұзғандарды қатаң жауапқа тартып, айыппұл салып, көліктерін арнайы тұраққа жөнелтті.
Білім • 17 Сәуір, 2026
Директорды шекті мерзімге тағайындау тиімді ме?
Жыл басынан бері мектептерде директорларды жаңа «2+2» жүйесі негізінде тағайындау туралы ұсыныс қызу талқыланып жатыр. Оқу-ағарту министрлігі қалалық мектептердің басшыларын алдымен 2 жыл мерзімге тағайындап, директор діттеген межені орындаса, қызметін тағы екі жыл атқаруға мүмкіндік берілетінін түсіндірді. Ал ауылдық жердегі мектеп басшыларына «3+3» мерзімі ұсынылған.
Білім • 17 Сәуір, 2026
«IQanat» олимпиадасының II туры аяқталды, ол ауылдардағы 10 мың 8-сынып оқушысының басын қосты. Бұл облыстық кезеңде жазда «IQanat» мектебінің гранттары немесе жобаның бірегей білім беру бағдарламаларына қатысуға таласатын финалистер айқындалды. Бірақ олимпиада – жай тестілеу ғана емес. ІІ тур – айқанаттық жастар қауымдастығының еңбегі анық көрінетін сәт. Бұл жерде әңгіме «Peer-to-Peer» туралы.
Елорда • 17 Сәуір, 2026
Елордада тағы бір тарихи сәттің ақ парағы ашылғалы тұр: күллі қазақ жұрты көптен бері үздіге күткен әйгілі «Астана LRT» жобасы әне-міне мәресіне жетпек. Премьер-министрдің орынбасары Роман Склярмен бірге жеңіл рельсті көлік депосының ғимаратына барып, Бірыңғай диспетчерлік орталықтың жұмысымен танысқан елорда әкімі Жеңіс Қасымбек ел елеңдеп күтіп отырған LRT осы көктем айында іске қосылатынын жария етті. Жүрдек көліктер былтыр қыркүйек айынан бері сынақтан өтіп жатыр. Әзірше жоба жұмысында ақау жоқ көрінеді.
Мектеп • 17 Сәуір, 2026
Семейде 300 орындық мектеп ашылды
Семей қаласының Шығыс кентінде «Келешек мектептері» ұлттық жобасы аясында салынған №53 жалпы орта білім беретін 300 орындық мектеп пайдалануға берілді. Ашылу салтанатына облыс әкімі Берік Уәли, Оқу-ағарту вице-министрі Жайық Шарабасов, Қазақстанның Еңбек Ері, ұстаз Алма Шүкіжанова, Парламент Сенатының депутаттары Қайрат Тастекеев, Айнұр Арғынбекова, Парламент Мәжілісінің депутаттары Ринат Зайытов, Мақсат Толықбай қатысты.
Несие • 17 Сәуір, 2026
Банктерден, микроқаржы ұйымдарынан несие алу қазақтың «бас ауруына» айналғалы қашан? Ресми деректерге жүгінсек, ел азаматтарының жартысынан астамы (50,7%-ы) кредиттің «дәмін татқан». Әсіресе 22–29, 50–62 жас аралығындағы азаматтар банктерге жиі қарызданады екен.
Медицина • 17 Сәуір, 2026
Көптің алғысына бөленген дәрігер
Қарбалас тіршілікте азаматтық ұстанымына, кәсіби міндетіне дақ түсірмей жүрген жақсы-жайсаңдармен жиі ұшырасамыз. Халықтың батасын алған осындай азаматтардың қатарына жоғары санаттағы хирург-уролог, медицина ғылымдарының докторы Сүният Құсымжановты қоссақ әбден болады. Ол – «Академик Б.Жарбосынов атындағы урология ғылыми орталығы» АҚ бөлім меңгерушісі, профессор, «Алтын қандауыр» сыйлығының лауреаты.
Медицина • 17 Сәуір, 2026
Кейуанаға күрделі операция жасады
Алматы көпсалалы клиникалық ауруханасында дәрігерлер 95 жастағы науқасқа бірегей жоғары технологиялық күрделі операция жасады. Пациенттегі аорталық қақпақша транскатетерлік әдіспен (TAVI) ауыстырылды. Операция науқастың кеуде қуысын ашпай, жүрек соғысын тоқтатпай жүргізілуімен ерекшеленді. Мұндай операция жыл басынан бері үш науқасқа сәтті жасалғаны қуантады.
Сұхбат • 17 Сәуір, 2026
Анас Баққожаев: Заң жобасы жауапкершілікке негізделген
Жуырда Мәжіліс «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын бірінші оқылымда қарады. Себебі кейінгі жылдары елімізде қаңғыған жануарлар мәселесі ушығып кетті. Шағым да азаймай тұр. Аталған заң жобасындағы негізгі өзгерістер мен толықтырулар туралы Мәжіліс депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі Анас БАҚҚОЖАЕВ сұхбат барысында жан-жақты түсіндіріп берген еді.
Саясат • 17 Сәуір, 2026
Қаржы ұйымымен келелі келіссөз
Еліміз Дүниежүзілік банкке тұрақты экономикалық өсу мәселесіне арналған арнайы конференция өткізуді ұсынды. Вашингтонда өткен «Қазақстан реформалар толқынында» дөңгелек үстелінде ел экономикасының жаңа даму бағыты таныстырылды.
Саясат • 17 Сәуір, 2026
Бейбітшілікке үндеген жаһандық саммит
Түркияның Ыстанбұл қаласында Парламентаралық Одақтың 152-Ассамблеясы өтті. Әлемнің 155 елінен делегаттар қатысқан алқалы жиында «Болашақ ұрпақ үшін үміт ұялату, бейбітшілікті нығайту және әділдікті қамтамасыз ету» тақырыбы талқыланды. Қазақстан Парламенті делегациясын Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов бастап барды.
Қоғам • 17 Сәуір, 2026
Кекілбаев тұлғасына арналған кітап
Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы ғимаратында мемлекет және қоғам қайраткері Әбіш Кекілбайұлының өмірі мен қызмет жолына арналған «Кекілбаев тұлғасы» кітабының тұсаукесер рәсімі өтті. Іс-шараға Парламент депутаттары, қоғам қайраткерлері, зиялы қауым өкілдері және академия қызметкерлері қатысты.
Саясат • 17 Сәуір, 2026
Халықаралық шарт пен келісім мақұлданды
Сенат спикері Мәулен Әшімбаевтың төрағалығымен өткен Палата отырысында депутаттар бірқатар заңды құжатты мақұлдады. Атап айтқанда, Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы одақтастық қатынастар туралы шарт пен еліміздің Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Құрама Корольдігі арасындағы стратегиялық әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісім ратификацияланды.
Тағзым • 17 Сәуір, 2026
«Даламның иісі бұрқырап, Қарттарым, аман-сау жүрші». Бұл – ақиық ақын Сағи Жиенбаевтың өлеңі. Досхан Жолжақсынов осы өлеңге ән шығарғанда «Далада иіс бола ма?» деп ойлаушы ем. Сөйтсем, болады екен. Ол жусан иісі, ол апам жаққан ошақтың иісі, ол жалбыздың, қарағайдың, сағыздың иісі екен. Есағам... Есмұхан Обаев – Қазақстанның халық әртісі, профессор, осындай ошақ жаққан өңірде өмірге келген. Тәңіртаудың етегінде, Кегенде туған, ержеткен.
Тағзым • 17 Сәуір, 2026
Қазақ театры тағы бір асылынан айырылды. Асанәлі ағамыздың қазасына қабырғамыз қайысып, мұңнан арыла алмай жүргенде Есмұхан ағамыздың дүниеден өтуі – бізге орны толмас қайғы.
