Жасампаздық шақырымдары

Жезқазған – Бейнеу темір жолының ізімен

Қазақстан тәуелсіздік алған жылдарда салған темір жолы ұзындығы бойынша бұрынғы Кеңес Одағы елдері арасында ең алдыңғы қатарда. Мыңдаған шақырым темір жол кең-байтақ еліміздің тұрғындар сирек қоныстанған аймақтарына дем берді. Арқалық – Шұбаркөл, Жезқазған – Бейнеу тармақтарын салу арқылы республикамыз таяу уақытта бұл көрсеткішті екі есеге арттыратын болады. Соның ішіндегі соңғысы жүзеге асырылатын жұмыс көлемінің орасан зор үлкендігіне байланысты «ғасыр жобасы» аталып кетті. Бірақ, осының алдындағы темір жолдарға қарағанда бұл тармақ өте қысқа мерзімде және адам күшін мүмкіндігінше арнайы техникамен алмастырып салынатын болады.

Жезқазған – Бейнеу темір жолының ізімен

Қазақстан тәуелсіздік алған жылдарда салған темір жолы ұзындығы бойынша бұрынғы Кеңес Одағы елдері арасында ең алдыңғы қатарда. Мыңдаған шақырым темір жол кең-байтақ еліміздің тұрғындар сирек қоныстанған аймақтарына дем берді. Арқалық – Шұбаркөл, Жезқазған – Бейнеу тармақтарын салу арқылы республикамыз таяу уақытта бұл көрсеткішті екі есеге арттыратын болады. Соның ішіндегі соңғысы жүзеге асырылатын жұмыс көлемінің орасан зор үлкендігіне байланысты «ғасыр жобасы» аталып кетті. Бірақ, осының алдындағы темір жолдарға қарағанд

Желдің өтінде жүріп жол салу

Танымал мемлекет қайраткері, бұрынғы КСРО Жол қатынастары министрінің орынбасары Нығ­мет­жан Есенғарин: «Қазақстан темір жолының қалыптасуы» кіта­бында «Орынбор – Ташкент темір жолының солтүстік бөлігін бастағанда кездескен қиындықтар: желі бойында пайдалануға жарамды жолдың жоқтығы, ел қо­ныстанбаған дала, жұмыс күші­нің, судың, негізгі құрылыс мате­риалдарының жетіспеуі жұ­мыс жүргізуге үлкен кедергі болды», деп жазады. Егер, қай темір жол туралы айтылып жатқанын алып тастасаңыз, бұл Жезқазған – Бей­неу темір жолына қатысты екен деп қалуыңыз мүмкін. Кейбір жағ­дайды айтпағанда, қазіргі инженерлер мен құрылысшылар сол кездегідей қиындықтарды бастан кешіруде.

– Желі Орталық және Батыс Қазақ­стан­ды басып өтіп, әртүрлі табиғи аймақтарды қамтиды. Орта­лық Қазақстанда шағын төбе­лер мен жазықтар басым болып келеді. Үлкен және Кіші бор­сықты алып жатқан Арал айма­ғы құмдауытты. Желі бойында бұрғылап, жарылыс жасауға тура келетін телімдер де бар. Сонымен қатар, техникалық сумен қамтамасыз етуде де қиындықтар орын алып отыр, – дейді құрылыс барысы туралы «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС бас директоры Сәт Бекмұханбетов. Ұзындығы 550 шақырым болатын Жезқазған – Сексеуіл телімінің құрылысы осы компанияға сеніп тапсырылған.

Қазіргі заманғы ең озық құ­ры­лыс техникасын кеңінен пай­да­лануға қарамастан, білікті маман­ның тәжірибесі көп мәселені ше­шеді. Жұмыс барысында кәсіби инженер кадрларының жетіспеу мәселесі туындады. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі кезеңде осындай маман дайындауға жеткілікті көңіл бөлінбегенінің келеңсіз тұсы анық байқалды.

– «Жезқазған – Сексеуіл» және «Арқалық – Шұбаркөл» жоба­сы бойынша жұмыс көлемі 1000 шақырымнан артық жол құры­лысын қамтиды. Бұл аралықта бір мезгілде жеті мың шамасында құрылысшы жұмыс істеуі тиіс. Әр 20 жұмысшыға жетекшілік жасайтын бір инженерден келетін болса, онда осы жобаны жүзеге асыруға шамамен 300-400 техникалық инженер қажет. Өкінішке қарай, бүгінгі күні мұншама маман табу мүмкін емес. Сондықтан жұ­мысқа зейнеткерлерді және басқа республика мамандарын тартуымызға тура келді, – дейді «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС бас директорының орынбасары Хурам Мұрадов.

Құрылыс барысында кездескен қиындықтарға қарамастан, өндірістік және техникалық мәселелердің қисынын келістіріп, мекеме сеніммен алға басуда.

Қазіргі кезде жол төсемін үю, көпір және су өткізетін құбыр құрылысы, жол бойын электрмен қамтамасыз ететін желі тарту, сонымен қатар, рельсті-шпалды өрім дайындау жұмыстары жүргізілуде. Салынатын жолдың ұзына бойы­ның 60%-ына топырақ үйіліп, 12 көпір­дің төртеуі салынып бітсе, қалған сегізінің құрылысы қар­қынды түрде жалғасуда.

Жерді дайындау жұмыстары жылдың соңына дейін бітпек. Үстіміздегі жылдың желтоқсан айында темір жолдың екі бағытындағы рельстері түйістіріліп, барлық көпір салынып болады. Бекіту, жолдың айналасын ретке келті­ру, электрмен жабдықтау, вокзал, станса, өндірістік және жөн­деу жұмыстарын жүргізетін ғима­рат­тар, желілік аудандар салу келесі жылы жүзеге асырылады. 2014 жылы стансаларда балабақша, мектеп, тұрғын үй құрылысы қолға алынады.

– 2,7 млн. шаршы шақырымды құрайтын өте үлкен аумақты алып жатқан Қазақстанның орталық бөлігі игерілмей қалған. Енді осының орнын толтыру үшін көлік мәселесін шешу қажет, – дейді бұрынғы Батыс Қазақстан темір жолының бастығы, темір жол ардагері Марат Хамзин. Оның айтқанын танымал теміржолшы, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ бұрынғы вице-президенті Қалтай Сәмбетов те қолдап:

– Жаңа желі пайдалануға берілгеннен кейін осы аймақ жедел дамитын болады. Темір жол мемлекетке де, бизнеске де, қара­­пайым адамдарға да игілік алып келеді. Жүк тасымалдау арзандаса, өндірілген өнім­нің өзіндік құны да арзандайды, – дейді.

Жоба жүзеге асырылғанда еліміздің орталығын Ақтау теңіз портымен жалғас­тырып, сыртқы нарыққа шығуға мүмкіндік береді. Соның нәтижесінде еліміз аума­ғы арқылы транзиттік тасымалға оңтай­лы жағдай туып, аймақтағы өндіріс орын­дарының экспорттық әлеуетін арттырады.

Шынында да жаңа темір жол салу сияқты күрделі техникалық істі жүзеге асыруда майда-шүйде деген болмайды. Құлан далада, желдің өті мен шыжғырған күннің астында, көктем мен күздің лайсаңы мен ызғарына қарамастан жұмыс істеп жүрген қазақстандық құрылысшылардың қайсарлығы мен табандылығын ерекше атап өткен жөн. Өткен ғасырда салынған БАМ-да сол үлкен құрылысқа қатысқан көрнекті инженерлер құрметіне арналып аталған стансалар бар. Мүмкін біз де бір кездері жайлы вагондарда жол жүріп бара жатып отандастарымыздың атымен аталған бекеттердің бар екеніне куә болатын шығармыз. Өйткені, олардың атқарған ісі еліміздің дамуындағы келелі кезеңнің негізіне қаланып отыр.

Мария ЮРЬЕВА.