«Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театрында Борис Эйфман сахналаған «Роден» балетінің премьерасы өтті.
«Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театрында Борис Эйфман сахналаған «Роден» балетінің премьерасы өтті.
Роден туралы сосын айтармыз. Әуелі Борис Эйфман кім? Санкт-Петербург мемлекеттік академиялық балет театрының көркемдік жетекшісі, Ресейдің халық әртісі, бір басында «Алтын Софит», «Алтын маска» сыйлығы, Ресей мемлекеттік сыйлығы, Францияның өнер және әдебиет ордені, Отан алдындағы ерен еңбегі үшін ордендері бар, қазір әлемдегі ең мықты хореографтарыңыздың өзі санасып жұмыс істейтін әйгілі Эйфманыңыз осы кісі.
Ең ғажабы, 2012 жылы Қазақстан үшін шығармашылық кадрларды дайындауда сіңірген еңбегі үшін, Қазақстан-Ресей мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты нығайтудағы қомақты үлесі үшін Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері атағы беріліпті. Яғни қазаққа да алыс адам емес деген сөз. Дәлелі мінеки – модерн жанрында тұңғыш рет елордалық опера театрында тұсауы кесілген «Роден» балеті. Оған бас-аяғы екі ай уақыт жұмсаған маэстро Морис Равель, Камиль Сен-Санс, Жюль Массненің музыкасына жазған бұл балетін әуелі Ресейде 2011 жылы жүзеге асырған десек, спектакль тұңғыш рет Петербордың Александр театрында, араға біраз уақыт салып Мәскеудің Үлкен театрында салтанат құрыпты. Мәселе шығарманың қашан, қайда қойылғанында емес, әрине, бізге керегі – заманауи үлгідегі осы «Роденнің» астаналық жас театр труппасының репертуарына еніп отырғандығы. Жалпы Б.Эйфман – қазірдің өзінде шығармашылық үлесіне 40-тан астам балеттік қойылымдарды қалдырып үлгерген адам.
Ал Роден кім? Қойылым атына шығып отырған бұл кейіпкер – француздың өткен ғасырларда өмір сүрген белгілі мүсіншісі Огюст Роден. Спектакльге Огюст Роден мен Камилла Клодельдің Париждегі мұражай-үйіндегі барлық маңызды туындылар қолданылғанын айтады автордың өзі. Түйіп айта келгенде, бұл кемеңгер мүсіншілер өмірінің қайғысы мен шаттығын жырға арқау еткен шығармашылық шолу, қос мүсіншінің бір-біріне деген шынайы сезімдері, махаббат симфониясы болып табылады. «Сахнадағы мүсін мен би, қозғалыс пен тастың мәңгілік одағы өз алдына бір сиқырлы саз дерсің. Бұл екеуі тамаша үйлесімде тіршілік кешіп, адам тәнінің сұлулығы мен пластикалық қимыл-әрекетіне қызмет етеді. Мүсін – тасқа біткен муза әрі таста ойналған бидің өзі іспетті бөлек құбылыс» деп бағалаған Мария Красникованың пікіріне қапысыз иланасыз. Себебі, тастар да билейді. Роден мен Камилла шеберлігі қара тасқа жан бітіріп, тылсымдағы тамаша құпиясын ашып береді.
Эйфманды білеміз, Роден туралы аз-кем мағлұмат беріп өттік. Ал енді осы идеяны нақты жүзеге асырушы жастар туралы әңгіме қозғауға толық құқымыз бар шығар. Спектакльдің үш тағаны – Роден, Камилла және мүсіншінің жары Роза. Осы үш рөлге таңдалған жас солистердің өмірбаянын оқып отырсаңыз, олар да шетінен тегін жандар емес және бәрі де қазақтың өрімдей өнерлі жастары. Мысалы, Роденді ойнаған Рүстем Сейітбеков 2007 жылы Ла Скала театрында (Милан) тағылымдамадан өткен, «Шабыт» халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің лауреаты, «Сильфидада» Джеймсті, «Эсмеральдада» Фебті, «Жизельде» Альбертті, «Корсарда» Бирбантоны, тағысын тағы басқа да қаншама басты бейнелерді сомдаған. Камилла Клодель рөліндегі Гауһар Усинаның 2001-2005 жылдар аралығында Орыс Императорлық балетінің және Орыс ұлттық балетінің жетекші солисті болуының өзі талантына талайды табындырып үлгергенін көрсетіп тұрғандай. Одетта, Одилия («Аққу көлі»), Аврора («Ұйқыдағы ару»), Маша («Щелкунчик»), Жизель («Жизель»), Медор («Корсар») сынды тағы да бірсыпыра ол ойнаған басты партиялар Борис Эйфманның не үшін Камилла рөліне оны таңдағанын айқындай түседі. Ал Роза рөліндегі Әсел Шайкенова келешегінен мол үміт күттіретін талантты қыздарымыздың бірі. Оның «Шабыт» халықаралық шығармашыл жастар фестивалінде Галина Уланова атындағы арнайы сыйлықпен марапатталуы тегін емес. Жас болғанмен, ол да біраз партияның ыстық-суығын бойынан өткізіп үлгерген, кез келген рөлді сеніп тапсыруға болатын талант иесі деп толық айта аламыз.
Елорда төріндегі әсем «Астана Операның» көз тартар келбеті керемет. Мұнда түрлі қойылымдарға билет табылмай қалып жататын кездер болып қалатыны тағы тамаша. Мықты-мықты режиссерлер мен мамандарды тартып, репертуардың әлемдік туындылармен толығып жатқаны құптарлық. Ғаламат театрлар жеткен биіктерге ұмтылған барлық әрекеттер дұрыс-ақ! Бірақ әлі арман көп. Қазақтың театрында қазақтың өзінің төл туындылары дүниеге қашан келеді деген арман. «Қазақтың Родендері қайда?» деген іштегі бір үнемі өзіміздікін іздеп, өзіміздікіне қанымыз тартып тұратын арман...
Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан».
Суреттерді түсірген
Ерлан ОМАРОВ.