Міне, Мемлекет басшысының Жолдауында Үкімет пен әкімдерге берген басты тапсырмасының бірі осындай. Бүгінгі күні Президент тапсырмасының орындалуы қандай деңгейде? Біз бұл сауалға еліміздегі аграрлық өндірісі біршама жақсы дамыған өңірлердің бірі Ақтөбе облысы мысалында жауап іздегенді жөн көрдік.
Суландырылатын алқаптар көлемінің өсуіне қажетті негізгі фактор су қоймалары екені белгілі. Егер бұл гидроинженерлік жүйелер аңқасы мен қаңқасы қатар кеуіп бос тұрса суармалы жердің көлемін көтеру жөніндегі мәселелер әншейін құр, бос сөз күйінде қалып қоймақ. Сондықтан бүгінгі күні бұларды қайта құрылымдау, сонымен бірге, қосымша су қоймаларын салу қай кездегіден де қажеттірек. Өңірде Президент тапсырмасын орындау дәл осы мәселеден бастау алып отыр. Мұны айтқанда біз бұл іс бұрын жүргізілмеген екен деген ойды меңзеуден аулақпыз. Әрине жүргізілген. Алайда, кейінгі кезде бұған мүлдем жаңаша көзқарас, соны серпін берілген.
Облыста аталған саладағы басты нысан – Сазды су қоймасы. Қазір жергілікті атқарушы органдар тарапынан оны қайта жаңғырту мен қайта құрылымдауға баса назар аударылып келеді. «Қазақ СуШар» РММ Ақтөбе филиалының басшысы Бекзат Нәметовтің мәлімдеуінше, аталған гидроинженерлік құрылымның кейбір қондырғылары мен жабдықтары табаны күректей қырық тоғыз жыл бойы үздіксіз пайдалануда болып келіпті. Әйтсе де, қазіргі күнге дейін соның бәрі толықтай қалпына келтіріліпті. Басты мәселе түпкі нәтижеге қол жеткізу емес пе? Осы тұрғыдан қарастырғанда қайта құрылымдау ісінің нәтижелі болғанын аңғару қиын емес. Айталық, бұған дейін Сазды су қоймасының сыйымдылығы 6 миллион текше метр болса, күрделі жөндеу жұмыстарынан кейін бұл көрсеткіш 7,5 миллион текше метрге дейін жеткізіліпті. Сонымен бірге, қойманың суару қабілеті 400 гектардан 1000 гектарға дейін ұлғайтылмақ.
Бүгінгі күні аталған су қоймасын үйінділер мен шөгінділерден тазарту жұмыстары одан әрі жалғасуда. Гидронысанға су есептегіш құралдар орнату жұмыстарына да ерекше мән берілген. Бейнелеп айтқанда, су қоймасы дегеніңіз ішкі және сыртқы жабдықтары, жарықтандыру жүйесі бір-бірімен тығыз ұштасып, үндесіп жатқан тұтас бір автономия іспеттес. Мұндай жағдайда күзет бекеттерін құру мен бейнебақылаулар орнату мәселесін де назардан тыс қалдыруға болмайды. Қазір Сазды су қоймасында жүргізіліп жатқан жұмыстардың елеулі бір бөлігін осындай қосымша құрылымдық жүйелер құрайды. Сондай-ақ, тоғандардың жоталарына дабыл бағамдарын орнату мен оны асфальттау ісі де айрықша нысанның мәртебесін көтере түспек. Сазды су қоймасын қайта құрылымдауға жергілікті бюджеттен 132 миллион теңгеге жуық қаражат бөлінген. Оның негізгі бөлігі құрылыс-монтаж жұмыстарына жұмсалмақ. Өткен жылы аталған соманың 30 миллион теңгелік мөлшері игерілген. Ал биылғы жылы қойманы қайта жабдықтауға бөлінген қомақты қаражатты түгелге дерлік игеру көзделген. Тұтастай алғанда, облыс әкімдігі тарапынан аймақтағы жұмыс істеп тұрған су қоймаларының екінші тынысын ашу шаралары белгіленген. Бұл үшін бірінші кезекте олардың техникалық жағдайын одан әрі жақсартуға көңіл бөлінген.
Мемлекет басшысы өз Жолдауында агроөнеркәсіп кешенін дамыту жаңа мемлекеттік бағдарламалар аясында іске асырылатынын атап көрсеткені белгілі. Бұл бағытта белгіленген өңірлік бағдарлама 2017-2021 жылдар аралығын қамтиды. Соған сәйкес облыста көрсетілген кезеңде 10 жаңа су қоймасының құрылымын жобалау қарастырылмақ. Аймақта суармалы жерлер көлемін көтеру жөніндегі үлкен істің басы осы гидроинженерлік жүйелер құрылысынан бастау алатыны анық. Облыс аумағында, жоғарыда айтылғандай, 10 жаңа су қоймасы салынған кезде 600 миллион текше метрге дейін қар суын жинақтай алады екен. Алдын ала жасалған зерттеулер мен болжамдар осындай есептер жасауға мүмкіндік береді.
Ақтөбе республикамыздағы ең үлкен, әйтсе де жартылай шөлейтті облыстардың бірі. Мұнда жерді тиімді пайдаланып, бабын таба білсе бұл жағдай ауылшаруашылық өнімдерінің артуына оң әсерін тигізбек. Облыста суармалы алқаптар көлемін ұлғайту мәселесіне жан-жақты көңіл бөлініп отырғаны да сондықтан. Аталған жауапты міндетті екі кезең бойынша іске асыру жөнінде нақты бағдарлама қабылданған. Оның бірінші кезеңінде алқаптар аумағы бұған дейінгі 18 700 гектардан 40 мың гектарға дейін ұлғаймақ. Ал екінші кезеңде оның көлемі алдымен 70 мың, содан кейін 80 мың гектарды құрайды деп күтілуде.
Бұған жеткізетін жолдың басы жоғарыда айтып өткеніміздей, он саусақтай он жаңа су қоймасын салу болмақ.
Темір ҚҰСАЙЫН, "Егемен Қазақстан"
Ақтөбе облысы
