Сайлау туралы Конституциялық заңға сәйкес, халықаралық ұйымдар мен шет мемлекеттердің байқаушыларын Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі және Орталық сайлау комиссиясының төрағасы шақырады. ОСК төрағасы Берік Имашев сайлау саласында екіжақты байланыс орнатылған шет мемлекеттердің орталық сайлау органдары басшыларының атына шақыру хаттары жіберілгені жөнінде хабардар етті. ТМД Атқару комитетіне Сыртқы істер министрінің шақыруы жіберілді. Сондай-ақ, Шанхай ынтымақтастық ұйымынан, Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесінен, Түркітілдес елдердің Парламенттік Ассамблеясынан, Ислам Ынтымақтастығы Ұйымынан байқаушыларды сайлауға шақыру жоспарланып отыр.
ОСК басшысының атап өтуінше, қазіргі кезде ТМД Атқару комитеті ТМД Парламентаралық Ассамблеясына, Ресей мен Беларусь одағының Парламенттік жиналысына, ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясына және Достастыққа мүше мемлекеттерге тиісті хаттар жіберіліп, ТМД-дан байқаушылар миссиясын қалыптастыру жұмыстары басталып кеткен. ОСК қаулысымен шет мемлекеттердің, халықаралық ұйымдардың байқаушылары үшін сауалдама мәтіні бектіліп, оларды аккредиттеуді жүргізу мерзімдері 2017 жылғы 22 маусымға дейін белгіленді. Шет мемлекеттің, халықаралық ұйымдардың байқаушысына, сондай-ақ шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкіліне жеке басын куәландыратын құжатын көрсеткен жағдайда аудармашы ілесіп жүре алады. Сонымен бірге, шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері сайлауды байқауды Қазақстан Сыртқы істер министрлігі берген аккредиттеу туралы куәлігі болған жағдайда жүзеге асырады.
Екінші мәселе – 2017 жылғы 28 маусымға тағайындалған Парламент Сенатының депутаттарын сайлауда Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттың республикалық бюджет қаражатынан жабылатын шығыстарының мөлшерлерін белгілеуге қатысты болды. ОСК төрағасының орынбасары В.Фоостың атап өткеніндей, «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 28-бабының 3-тармағына сәйкес, мемлекет кандидаттарға өз бағдарламаларымен бұқаралық ақпарат құралдарына шығуы үшiн бiрдей қаражат бөлiнуіне кепілдік береді.
Мысалы, республикалық бюджет қаражатынан сайлау комиссияларын ұйымдастыру мен оның қызметiне, үй-жайды жалға алуға, iссапар шығыстарына, кандидаттардың бұқаралық ақпарат құралдарындағы сөздерiне – әр кандидатқа теледидардан 15 минуттық сөз сөйлеуiне, радиодан 10 минуттық сөз сөйлеуіне және баспа басылымдарында 0,1 баспа табақтан аспайтын көлемде екi мақала жариялауына қаражат беріледі.
Кандидаттардың сайлау алдындағы көпшiлiк шараларын өткiзуге және кандидаттардың үгiт материалдарын (плакаттар, парақшалар (листовкалар), ұрандар мен өзге де үгіттiк баспа материалдарын) шығаруға, кандидаттардың Орталық сайлау комиссиясы белгiлеген мөлшерде көлiкке, сайлау комиссиясының үй-жайы мен дауыс беруге арналған үй-жайда орналастырылатын Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттар туралы ақпараттық плакаттарды дайындауға жұмсаған шығындары жабылады.
Жалпылай алғанда, Парламент Сенаты депутаттарының кезекті сайлауына республикалық бюджеттен 92 млн теңге бөлінді. Республикалық бюджет қаражатынан қаржыландыру жергілікті атқарушы органдардың осы мақсаттарға арнап ашылған шоттары арқылы жүзеге асырылады. Бұл шоттарға түсетін бюджет қаражатына иелік етуді облыстық, Астана және Алматы қалалық сайлау комиссиялары жүзеге асырады.
Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»
