ОҚО баламалы энергия көздеріне әлеуеті мол

Әлемдегі өндірістердің көбеюі мен халық санының өсуі энергияға деген сұранысты еселей арттыра түскені мәлім. Сұранысты қанағаттандыру мақсатында энергия өндіруде атмосфераны зиянды уландырғыш заттармен ластайтын мұнай, газ, көмір және басқа да қорларды пайдалану қоршаған ортаны, экологиялық жағдайды ушықтырып жіберуде.
Егемен Қазақстан
18.08.2017 9203

Яғни, елімізде электр энергиясының басым бөлігін жылу және газ-турбиналы электр стансалары өндіріп шығарады. Бүгінде атмосфераның ең ірі ластаушыларына кен өндіру саласы, жылу және электр энергетикасы, мұнай-газ кешені кәсіпорындарының стационарлық көздері жатады екен. 

Мамандардың пікірінше, ХХІ ғасыр басында Қазақстан жал­пы экологиялық және эко­но­микалық жағдай шартта­ры­ның бұзылуының жаһандық проб­лемасымен және соның сал­да­ры­нан әлеуметтік әл-ауқат­тың на­шарлау қаупімен бет­пе-бет келді. Сондықтан да бұл қор­даланып қалған пробле­ма­ларды шешудің тиімді жолда­ры­ның бірі елімізді «жасыл эконо­ми­каға» көшіру болып табылады. Осы орайда, елімізде баламалы энергия алу үшін қажетті ресу­рстармен қамтамасыз етілуі тұр­­ғысынан жел, күн және гидро­энер­гетикалық энергияның ең қо­лайлы көздері бар. Маман­дар­дың есебінше еліміздің тео­риялық жел әлеуеті – жылына 1820 млрд кВт сағатқа жуық, ги­дро­энергетиканың әлеуеті – жы­лына 30 млрд кВт сағат, ал күн энергетикасының әлеуеті – жы­лына 2,5 млрд кВт. Бұл орайда, Елбасы ЭКСПО-2017 көрме кеше­ніндегі Конгресс-орталықта өт­кен Астана экономикалық фо­ру­мының пленарлық отыры­сында бүгінгі күні елімізде энерг­е­тикалық саланы жаңғырту то­лық қарқынмен жүргізіліп жат­қанын атап өтті. «Қазірдің өзін­де жаңғырмалы энергия кө­зін өндіретін жиынтық қуаты 300 мВт-ге тең елу кәсіпорын бар. Соңғы он жылдың ішінде та­биғат­ты қорғау шараларын жү­зеге асыру есебінен ауаны лас­тай­тын заттар шығарындысы 13 пайызға, ілеспе мұнай газының шы­ғарындысы 70 пайызға қыс­қарды», деді Н.Назарбаев.

Халық тығыз орналасқан Оңтүстiк Қазақстан облысындағы жағдай туралы айтар болсақ, республикада энергия барынша тапшы өңiр ретінде аталуда. Облыс тұтынатын энергия мөлшерiнiң 60 пайыздан ас­та­мын өзге өңірлерден тасымал­дауда. Сол себепті де тариф жо­ғары. Бұл қарапайым тұты­ну­­шыларға да, шағын және орта биз­­нес өкiлдерiне де ауыр­тпа­лық түсiрiп отыр. Өз кезе­гін­де, Оңтүстiк Қазақтан облысы республикадағы баламалы энергия көздерi (жел, күн, кi­шi гидроэнергия) бойынша ең әлеу­еттi өңiр болып есептеледі. Осын­дай мүмкіндіктерді саралау мақсатында өңірде алдын ала техникалық-экономикалық не­­гіздеу жұмыстары жүргізілген болатын. Нәтижесінде Оңтүс­тік Қазақстан облысы аумағында жи­ынтық қуаты 120 МВт-ны құ­райтын тиімді гидро­энер­ге­ти­ка­лық әлеуеті бар 43 нүкте анық­тал­ған. Облыс аумағынан 122 өзен ағады, 41 су қоймасы бар. Қазіргі уақытта өңірдегі кәсіп­орын­дар мен тұрғындардың электр энер­гия­­сын жылдық тұтынуы шамамен айына 400 МВт құрайды. Оның 114 МВт-ы (29 пайыз) ішкі қуат есебінен өндірілсе, 286 МВт (71пайыз) Қазақстанның басқа өңір­лерінен сатып алынады. Бұл өз кезегінде электр қуатының баға­сына әсер етіп отыр. Шағын электр стансаларының салынуы және іске қосылуы сырттан тасымалданатын қуатты шамамен 42 пайызға қысқартады екен. Сондықтан бүгінгі таң­да гидроэнергетикалық саланы да­мыту және шағын су электр стансалары жобаларын қар­жыландыруға инвестиция тар­ту маңызды. Тасымалдау пайы­зы­ның көрсеткіші өзгеруіне об­лыстың негізгі электр энергия өндіруші ұйым «Шардара су электр стансасы» АҚ-та жүр­гізіліп жатқан жаңғырту жұ­мыс­тары оң септігін тигізері анық. Жаңғырту толығымен аяқ­талғаннан кейін Шардара су электр стансасының белгіленген қуа­ты 100 МВт-тан 126 МВт-қа өседі. 

Шағын электр қуаты көздерін орнату бойынша алдыңғы жылда­ры Түркия, Израил, Германия, Польша мемлекеттерінің өкіл­дері жобаларға қатысуға ниет білдірген болатын. Алдын ала айта кетелік, кей жоба тиісті министрлік тарапынан қолдау тап­пады. Мысалы, өткен жы­лы жергілікті бұқаралық ақпа­рат құ­ралдары «Шымкент» әлеу­мет­тік-кәсіпкерлік корпорациясы» «ұлт­тық компаниясы» АҚ-тың мәліметтеріне сүйене отыра, Түл­кібас ауданындағы Машат өзе­нін­де екі шағын ГЭС салу үшін түркиялық «Endustriyel Elektrik» компаниясымен бірлескен кәсіп­орын құрылғанын жария еткен болатын. Жобалық құны 2,1 млрд теңге, қуаттылығы 4 МВт бола­тын жоба халықаралық ере­жеге сай жасалғаны да айтылды. Құрылыс жұмыстарын 2017 жылы бастап, осы жылдың соңында аяқтау жоспарланған болатын. Алайда, облыс әкімдігі бас­пасөз қызметінің бізге берген мәліметіне қарағанда, қуаты 4 МВт болатын түр­кия­лық «Endustriyel Elektrik» ком­па­ния­­сының екі шағын су электр стан­­сасының жобасы Энергетика министрлігінің «Жаңғырмалы энер­­­гия көздерін пайдалану объ­ек­ті­­лерін орналастыру жоспарына» енгізілмеген.

Жалпы, облыс бойынша гид­ро­энергетикалық жоба­лар­дың бірқатарын «Келес­гидро­құ­­ры­лыс» ЖШС жүзеге асыруда. Се­ріктестіктің бұл салада тәжі­ри­бе­сі бар. Қуаттылығы 1,3 МВт бола­тын алғашқы су электр стан­­сасын серіктестік 2001 жы­лы пайдалануға берген болатын. Бұл шағын ГЭС мыңдаған тұр­­ғындардың сұранысын қам­та­масыз етіп келеді. Ал, одан 13 жыл кейін іске қосылған «Рыс­жан» ГЭС-і 8 мыңға жу­ық үйді электр қуатымен қам­тамасыз етуде. Сондай-ақ, Сары­ағаш ауданы, Келес өзенінің бой­ынан жалпы қуаты 5 МВт бола­тын «Дархан», «Азамат» ша­ғын су электр стансаларының құры­лысына жер телімі бөлінген. «Келесгидроқұрылыс» ЖШС іске асыратын бұл жобаның қа­зір­гі таңда тиісті құжаттары әзір­ленуде. Ал Төлеби ауданында қуа­ты 2,5 МВт болатын «Кеңес» ша­ғын су электр стансасының құ­рылысы жүргізілуде. 

Бүгінгі таңда облыста жаңғы­р­­малы энергия көздерін дамыту ба­ғы­тында 14 жоба жүзеге асы­ры­луда. Оның ішінде Сарыағаш ауда­нындағы қуаты 2 МВт «Рыс­жан» шағын су электр стансасы­нан бөлек Сайрам ауданында, Шымкент қаласында қуаты 1 МВт-тан «Очистной» және «Ақбай» 2 күн электр стансасы іске қосылған. «Болашақ эне­р­гиясы» тақырыбындағы ЭКСПО-2017 халықаралық ма­ман­­дандырылған көрмесі қар­са­ңында Сайрам ауданында қуаты 2,5 МВт «Манкент» шағын су электр стансасы іске қосылған болатын. Жыл соңына дейін Қазы­ғұрт ауданында қуаты 0,975 МВт «Достық» шағын су электр стан­сасы іске қосылады. Сондай-ақ, Бәйдібек ауданы Жүзімдік ел­ді мекенінде «Ветропарк Жүзім­дік» ЖШС қуаты 40 МВт бола­тын жел электр стансасын са­лу­ды жоспарлауда. Жобаға 700 гектар жер телімі бөлінген, тех­никалық-экономикалық не­гіздемесі әзірленген. Қазіргі таң­да жобалау-сметалық құжат­та­ры дайындалуда. Ал Отырар ау­данында «Промондис» ЖШС қуаты 35 МВт күн электр стан­са­сының жобалау құжат­тары әзір­леніп, 2015 жылы мем­ле­кет­тік сараптаманың оң қоры­тын­дысы алынған болатын. 100 гек­тар жер телімі бөлінген жоба­ны кезең-кезеңімен іске асыру жос­парлануда.

Адамзат тіршілігін энергия тұтынусыз елестету мүм­кін емес. Ал энергиямен қамта­ма­­с­ыз етуде экологиялық таза қуат өндіру заман талабы. Ма­мандардың пікірінше, электр энергиясын өндіру көле­мі­нің артуы парниктік газдар шыға­рын­ды­ларын ұлғайтпауы тиіс. Яғни, елі­мізде жаңа технологияларды ен­гізудің, қуат стансаларында жа­ңғырмалы энергия көздері мен газды генераторлар үлесін арттырудың, электр энергиясын «жоғалтуды» төмендетудің, жасыл экономиканы дамытудың маңызы зор. 

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2018

Астанада сөйлеу процессорларын баптау жұмыстары жүргізілді

17.01.2018

Қостанайда боксит өндіретін жаңа карьерлердің құрылысы аяқталды

17.01.2018

Үндістанмен арадағы Қосарланған салық салуды болдырмау туралы конвенцияға түзетулер қаралды

17.01.2018

Қ.Тоқаев: «Басты міндетіміз – Елбасы Жолдауын заңнамалық қамтамасыз ету»

17.01.2018

Құдық қазу жұмыстарына кеткен шығынның 80 пайызы қайтарылады

17.01.2018

Астанада заманауи балабақша ашылды

17.01.2018

Мәскеуде Қазақстанның жаңа консулы тағайындалды

17.01.2018

Тайландта босанған ана санавиациямен елге жеткізілді

17.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев пен Дональд Трамптың кездесуі әлемдік БАҚ назарында

17.01.2018

Асқар Жұмағалиев «Қорғас-Шығыс қақпасы» аймағының жұмысымен танысты

17.01.2018

Құлсарыда жылыжай  ашылды

17.01.2018

Қ.Тоқаев Елбасының АҚШ сапары туралы пікір білдірді

17.01.2018

Президенттің АҚШ-қа сапары. Стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңі

17.01.2018

АҚШ-та Қазақстан әдебиеті мен мәдениет орталығы ашылады

17.01.2018

Аяз мүйізді, мүйіз тұқылды қалай қысады?..

17.01.2018

Түлкиевтің туындысы

17.01.2018

Атырауда көкпар тартушылар көбейді

17.01.2018

Абайдың алғашқы кітабы

17.01.2018

Сыр өңірінде жаңа аурухана ашылды

17.01.2018

Алматыда ауған соғысының ардагері Борис Керімбаевтың мерейтойы атап өтілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу