ОҚО баламалы энергия көздеріне әлеуеті мол

Әлемдегі өндірістердің көбеюі мен халық санының өсуі энергияға деген сұранысты еселей арттыра түскені мәлім. Сұранысты қанағаттандыру мақсатында энергия өндіруде атмосфераны зиянды уландырғыш заттармен ластайтын мұнай, газ, көмір және басқа да қорларды пайдалану қоршаған ортаны, экологиялық жағдайды ушықтырып жіберуде.
Егемен Қазақстан
18.08.2017 9056

Яғни, елімізде электр энергиясының басым бөлігін жылу және газ-турбиналы электр стансалары өндіріп шығарады. Бүгінде атмосфераның ең ірі ластаушыларына кен өндіру саласы, жылу және электр энергетикасы, мұнай-газ кешені кәсіпорындарының стационарлық көздері жатады екен. 

Мамандардың пікірінше, ХХІ ғасыр басында Қазақстан жал­пы экологиялық және эко­но­микалық жағдай шартта­ры­ның бұзылуының жаһандық проб­лемасымен және соның сал­да­ры­нан әлеуметтік әл-ауқат­тың на­шарлау қаупімен бет­пе-бет келді. Сондықтан да бұл қор­даланып қалған пробле­ма­ларды шешудің тиімді жолда­ры­ның бірі елімізді «жасыл эконо­ми­каға» көшіру болып табылады. Осы орайда, елімізде баламалы энергия алу үшін қажетті ресу­рстармен қамтамасыз етілуі тұр­­ғысынан жел, күн және гидро­энер­гетикалық энергияның ең қо­лайлы көздері бар. Маман­дар­дың есебінше еліміздің тео­риялық жел әлеуеті – жылына 1820 млрд кВт сағатқа жуық, ги­дро­энергетиканың әлеуеті – жы­лына 30 млрд кВт сағат, ал күн энергетикасының әлеуеті – жы­лына 2,5 млрд кВт. Бұл орайда, Елбасы ЭКСПО-2017 көрме кеше­ніндегі Конгресс-орталықта өт­кен Астана экономикалық фо­ру­мының пленарлық отыры­сында бүгінгі күні елімізде энерг­е­тикалық саланы жаңғырту то­лық қарқынмен жүргізіліп жат­қанын атап өтті. «Қазірдің өзін­де жаңғырмалы энергия кө­зін өндіретін жиынтық қуаты 300 мВт-ге тең елу кәсіпорын бар. Соңғы он жылдың ішінде та­биғат­ты қорғау шараларын жү­зеге асыру есебінен ауаны лас­тай­тын заттар шығарындысы 13 пайызға, ілеспе мұнай газының шы­ғарындысы 70 пайызға қыс­қарды», деді Н.Назарбаев.

Халық тығыз орналасқан Оңтүстiк Қазақстан облысындағы жағдай туралы айтар болсақ, республикада энергия барынша тапшы өңiр ретінде аталуда. Облыс тұтынатын энергия мөлшерiнiң 60 пайыздан ас­та­мын өзге өңірлерден тасымал­дауда. Сол себепті де тариф жо­ғары. Бұл қарапайым тұты­ну­­шыларға да, шағын және орта биз­­нес өкiлдерiне де ауыр­тпа­лық түсiрiп отыр. Өз кезе­гін­де, Оңтүстiк Қазақтан облысы республикадағы баламалы энергия көздерi (жел, күн, кi­шi гидроэнергия) бойынша ең әлеу­еттi өңiр болып есептеледі. Осын­дай мүмкіндіктерді саралау мақсатында өңірде алдын ала техникалық-экономикалық не­­гіздеу жұмыстары жүргізілген болатын. Нәтижесінде Оңтүс­тік Қазақстан облысы аумағында жи­ынтық қуаты 120 МВт-ны құ­райтын тиімді гидро­энер­ге­ти­ка­лық әлеуеті бар 43 нүкте анық­тал­ған. Облыс аумағынан 122 өзен ағады, 41 су қоймасы бар. Қазіргі уақытта өңірдегі кәсіп­орын­дар мен тұрғындардың электр энер­гия­­сын жылдық тұтынуы шамамен айына 400 МВт құрайды. Оның 114 МВт-ы (29 пайыз) ішкі қуат есебінен өндірілсе, 286 МВт (71пайыз) Қазақстанның басқа өңір­лерінен сатып алынады. Бұл өз кезегінде электр қуатының баға­сына әсер етіп отыр. Шағын электр стансаларының салынуы және іске қосылуы сырттан тасымалданатын қуатты шамамен 42 пайызға қысқартады екен. Сондықтан бүгінгі таң­да гидроэнергетикалық саланы да­мыту және шағын су электр стансалары жобаларын қар­жыландыруға инвестиция тар­ту маңызды. Тасымалдау пайы­зы­ның көрсеткіші өзгеруіне об­лыстың негізгі электр энергия өндіруші ұйым «Шардара су электр стансасы» АҚ-та жүр­гізіліп жатқан жаңғырту жұ­мыс­тары оң септігін тигізері анық. Жаңғырту толығымен аяқ­талғаннан кейін Шардара су электр стансасының белгіленген қуа­ты 100 МВт-тан 126 МВт-қа өседі. 

Шағын электр қуаты көздерін орнату бойынша алдыңғы жылда­ры Түркия, Израил, Германия, Польша мемлекеттерінің өкіл­дері жобаларға қатысуға ниет білдірген болатын. Алдын ала айта кетелік, кей жоба тиісті министрлік тарапынан қолдау тап­пады. Мысалы, өткен жы­лы жергілікті бұқаралық ақпа­рат құ­ралдары «Шымкент» әлеу­мет­тік-кәсіпкерлік корпорациясы» «ұлт­тық компаниясы» АҚ-тың мәліметтеріне сүйене отыра, Түл­кібас ауданындағы Машат өзе­нін­де екі шағын ГЭС салу үшін түркиялық «Endustriyel Elektrik» компаниясымен бірлескен кәсіп­орын құрылғанын жария еткен болатын. Жобалық құны 2,1 млрд теңге, қуаттылығы 4 МВт бола­тын жоба халықаралық ере­жеге сай жасалғаны да айтылды. Құрылыс жұмыстарын 2017 жылы бастап, осы жылдың соңында аяқтау жоспарланған болатын. Алайда, облыс әкімдігі бас­пасөз қызметінің бізге берген мәліметіне қарағанда, қуаты 4 МВт болатын түр­кия­лық «Endustriyel Elektrik» ком­па­ния­­сының екі шағын су электр стан­­сасының жобасы Энергетика министрлігінің «Жаңғырмалы энер­­­гия көздерін пайдалану объ­ек­ті­­лерін орналастыру жоспарына» енгізілмеген.

Жалпы, облыс бойынша гид­ро­энергетикалық жоба­лар­дың бірқатарын «Келес­гидро­құ­­ры­лыс» ЖШС жүзеге асыруда. Се­ріктестіктің бұл салада тәжі­ри­бе­сі бар. Қуаттылығы 1,3 МВт бола­тын алғашқы су электр стан­­сасын серіктестік 2001 жы­лы пайдалануға берген болатын. Бұл шағын ГЭС мыңдаған тұр­­ғындардың сұранысын қам­та­масыз етіп келеді. Ал, одан 13 жыл кейін іске қосылған «Рыс­жан» ГЭС-і 8 мыңға жу­ық үйді электр қуатымен қам­тамасыз етуде. Сондай-ақ, Сары­ағаш ауданы, Келес өзенінің бой­ынан жалпы қуаты 5 МВт бола­тын «Дархан», «Азамат» ша­ғын су электр стансаларының құры­лысына жер телімі бөлінген. «Келесгидроқұрылыс» ЖШС іске асыратын бұл жобаның қа­зір­гі таңда тиісті құжаттары әзір­ленуде. Ал Төлеби ауданында қуа­ты 2,5 МВт болатын «Кеңес» ша­ғын су электр стансасының құ­рылысы жүргізілуде. 

Бүгінгі таңда облыста жаңғы­р­­малы энергия көздерін дамыту ба­ғы­тында 14 жоба жүзеге асы­ры­луда. Оның ішінде Сарыағаш ауда­нындағы қуаты 2 МВт «Рыс­жан» шағын су электр стансасы­нан бөлек Сайрам ауданында, Шымкент қаласында қуаты 1 МВт-тан «Очистной» және «Ақбай» 2 күн электр стансасы іске қосылған. «Болашақ эне­р­гиясы» тақырыбындағы ЭКСПО-2017 халықаралық ма­ман­­дандырылған көрмесі қар­са­ңында Сайрам ауданында қуаты 2,5 МВт «Манкент» шағын су электр стансасы іске қосылған болатын. Жыл соңына дейін Қазы­ғұрт ауданында қуаты 0,975 МВт «Достық» шағын су электр стан­сасы іске қосылады. Сондай-ақ, Бәйдібек ауданы Жүзімдік ел­ді мекенінде «Ветропарк Жүзім­дік» ЖШС қуаты 40 МВт бола­тын жел электр стансасын са­лу­ды жоспарлауда. Жобаға 700 гектар жер телімі бөлінген, тех­никалық-экономикалық не­гіздемесі әзірленген. Қазіргі таң­да жобалау-сметалық құжат­та­ры дайындалуда. Ал Отырар ау­данында «Промондис» ЖШС қуаты 35 МВт күн электр стан­са­сының жобалау құжат­тары әзір­леніп, 2015 жылы мем­ле­кет­тік сараптаманың оң қоры­тын­дысы алынған болатын. 100 гек­тар жер телімі бөлінген жоба­ны кезең-кезеңімен іске асыру жос­парлануда.

Адамзат тіршілігін энергия тұтынусыз елестету мүм­кін емес. Ал энергиямен қамта­ма­­с­ыз етуде экологиялық таза қуат өндіру заман талабы. Ма­мандардың пікірінше, электр энергиясын өндіру көле­мі­нің артуы парниктік газдар шыға­рын­ды­ларын ұлғайтпауы тиіс. Яғни, елі­мізде жаңа технологияларды ен­гізудің, қуат стансаларында жа­ңғырмалы энергия көздері мен газды генераторлар үлесін арттырудың, электр энергиясын «жоғалтуды» төмендетудің, жасыл экономиканы дамытудың маңызы зор. 

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2017

Елордада көлік қозғалысына байланысты ерекше акция өтті

19.11.2017

Еліміздің басым бөлігінде алдағы апта жаңбырлы болады

19.11.2017

Астанадан Жалтыркөл кентіне автобустар қатынайды

19.11.2017

Түймебаев шетелдік жетекші бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен кездесті

18.11.2017

ОҚО-да биыл жалпы өңірлік өнім көлемі 1 340 491 млн. теңгені құрады

18.11.2017

Үкімет басшысы Жамбыл өңірінің жай-күйімен танысты

18.11.2017

Атырауда ақын Өтеген Оралбаевтың шығармашылық кеші өтті

18.11.2017

Өзге ұлт өкілдері де латын қаріпті көне кітаптарды ұстап көрді

18.11.2017

Оңтүстікте он айда өнеркәсіп кәсіпорындарымен 684 млн теңгеге жуық өнім өндірілді

18.11.2017

ОҚО-да орташа жалақы мөлшері 101 мың теңгеден асқан

18.11.2017

Төрт дүркін чемпион дүркіретіп той берді

17.11.2017

Әбдіқалықованың төрағалығымен Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның отырысы өтті

17.11.2017

Сағынтаев оңтүстік өңірлердің аграршыларымен кездесті

17.11.2017

ОҚО әкімі жазушы-драматург Дулат Исабековпен кездесті

17.11.2017

Үкімет басшысы Жамбылдағы минералды тыңайтқыштар зауытына барды

17.11.2017

«Нұр Отан» партиясында «Көш көлікті болсын» акциясы өтті

17.11.2017

Қыздар университетінің студенті гран-при иегері атанды

17.11.2017

Түлкібаста биыл 31 өндірістік кооператив құрылды

17.11.2017

Назарбаев «Royal Dutch Shell» концернінің бас атқарушы директорымен кездесті

17.11.2017

ТМД-ға мүше мемлекеттердің жастар ісі жөніндегі Кеңесінің отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Зардабын қателіктің тартқан білер

Кез келген адам шешімі күрде­леніп, бірнеше сот процестеріне ұласатын дауға басын сұға қой­май­ды. Одан өзіне пайда жоқ екенін де біледі. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Күйгелектік қадірді кетіреді

«Қоғамда болып жатқан терең өзгерістерге байланысты біздің тарихқа қайтадан үңіліп, сол кездерден бүгінгі күннің проблемаларынан шығудың жолын іздеп, болашаққа сабақ алуымыз керек», деген еді Президент Н.Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» кітабында. Тарихтан сабақ алу – қай заманда болса да күшін жоймайтын, ескірмейтін маңызды мәселе.        G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                   Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : DonateЗакрыть

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Тілде буын жоқ...

Көп сөйлейміз. Көпіріп. Әңгі­ме­­ні көп айтамыз. Тіл безеп. Ше­шенсиміз. Көсемсиміз. Кеуде ұра­мыз. Біз білеміз дейміз. Біздікі ғана дұрыс. Өзгелердікі сандырақ. Біз ба­тырмыз. Біз ақынбыз. Біздей данышпан халық жоқ. Осының бәрі рас па екен өзі?..

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу