ОҚО баламалы энергия көздеріне әлеуеті мол

Әлемдегі өндірістердің көбеюі мен халық санының өсуі энергияға деген сұранысты еселей арттыра түскені мәлім. Сұранысты қанағаттандыру мақсатында энергия өндіруде атмосфераны зиянды уландырғыш заттармен ластайтын мұнай, газ, көмір және басқа да қорларды пайдалану қоршаған ортаны, экологиялық жағдайды ушықтырып жіберуде.
Егемен Қазақстан
18.08.2017 6907

Яғни, елімізде электр энергиясының басым бөлігін жылу және газ-турбиналы электр стансалары өндіріп шығарады. Бүгінде атмосфераның ең ірі ластаушыларына кен өндіру саласы, жылу және электр энергетикасы, мұнай-газ кешені кәсіпорындарының стационарлық көздері жатады екен. 

Мамандардың пікірінше, ХХІ ғасыр басында Қазақстан жал­пы экологиялық және эко­но­микалық жағдай шартта­ры­ның бұзылуының жаһандық проб­лемасымен және соның сал­да­ры­нан әлеуметтік әл-ауқат­тың на­шарлау қаупімен бет­пе-бет келді. Сондықтан да бұл қор­даланып қалған пробле­ма­ларды шешудің тиімді жолда­ры­ның бірі елімізді «жасыл эконо­ми­каға» көшіру болып табылады. Осы орайда, елімізде баламалы энергия алу үшін қажетті ресу­рстармен қамтамасыз етілуі тұр­­ғысынан жел, күн және гидро­энер­гетикалық энергияның ең қо­лайлы көздері бар. Маман­дар­дың есебінше еліміздің тео­риялық жел әлеуеті – жылына 1820 млрд кВт сағатқа жуық, ги­дро­энергетиканың әлеуеті – жы­лына 30 млрд кВт сағат, ал күн энергетикасының әлеуеті – жы­лына 2,5 млрд кВт. Бұл орайда, Елбасы ЭКСПО-2017 көрме кеше­ніндегі Конгресс-орталықта өт­кен Астана экономикалық фо­ру­мының пленарлық отыры­сында бүгінгі күні елімізде энерг­е­тикалық саланы жаңғырту то­лық қарқынмен жүргізіліп жат­қанын атап өтті. «Қазірдің өзін­де жаңғырмалы энергия кө­зін өндіретін жиынтық қуаты 300 мВт-ге тең елу кәсіпорын бар. Соңғы он жылдың ішінде та­биғат­ты қорғау шараларын жү­зеге асыру есебінен ауаны лас­тай­тын заттар шығарындысы 13 пайызға, ілеспе мұнай газының шы­ғарындысы 70 пайызға қыс­қарды», деді Н.Назарбаев.

Халық тығыз орналасқан Оңтүстiк Қазақстан облысындағы жағдай туралы айтар болсақ, республикада энергия барынша тапшы өңiр ретінде аталуда. Облыс тұтынатын энергия мөлшерiнiң 60 пайыздан ас­та­мын өзге өңірлерден тасымал­дауда. Сол себепті де тариф жо­ғары. Бұл қарапайым тұты­ну­­шыларға да, шағын және орта биз­­нес өкiлдерiне де ауыр­тпа­лық түсiрiп отыр. Өз кезе­гін­де, Оңтүстiк Қазақтан облысы республикадағы баламалы энергия көздерi (жел, күн, кi­шi гидроэнергия) бойынша ең әлеу­еттi өңiр болып есептеледі. Осын­дай мүмкіндіктерді саралау мақсатында өңірде алдын ала техникалық-экономикалық не­­гіздеу жұмыстары жүргізілген болатын. Нәтижесінде Оңтүс­тік Қазақстан облысы аумағында жи­ынтық қуаты 120 МВт-ны құ­райтын тиімді гидро­энер­ге­ти­ка­лық әлеуеті бар 43 нүкте анық­тал­ған. Облыс аумағынан 122 өзен ағады, 41 су қоймасы бар. Қазіргі уақытта өңірдегі кәсіп­орын­дар мен тұрғындардың электр энер­гия­­сын жылдық тұтынуы шамамен айына 400 МВт құрайды. Оның 114 МВт-ы (29 пайыз) ішкі қуат есебінен өндірілсе, 286 МВт (71пайыз) Қазақстанның басқа өңір­лерінен сатып алынады. Бұл өз кезегінде электр қуатының баға­сына әсер етіп отыр. Шағын электр стансаларының салынуы және іске қосылуы сырттан тасымалданатын қуатты шамамен 42 пайызға қысқартады екен. Сондықтан бүгінгі таң­да гидроэнергетикалық саланы да­мыту және шағын су электр стансалары жобаларын қар­жыландыруға инвестиция тар­ту маңызды. Тасымалдау пайы­зы­ның көрсеткіші өзгеруіне об­лыстың негізгі электр энергия өндіруші ұйым «Шардара су электр стансасы» АҚ-та жүр­гізіліп жатқан жаңғырту жұ­мыс­тары оң септігін тигізері анық. Жаңғырту толығымен аяқ­талғаннан кейін Шардара су электр стансасының белгіленген қуа­ты 100 МВт-тан 126 МВт-қа өседі. 

Шағын электр қуаты көздерін орнату бойынша алдыңғы жылда­ры Түркия, Израил, Германия, Польша мемлекеттерінің өкіл­дері жобаларға қатысуға ниет білдірген болатын. Алдын ала айта кетелік, кей жоба тиісті министрлік тарапынан қолдау тап­пады. Мысалы, өткен жы­лы жергілікті бұқаралық ақпа­рат құ­ралдары «Шымкент» әлеу­мет­тік-кәсіпкерлік корпорациясы» «ұлт­тық компаниясы» АҚ-тың мәліметтеріне сүйене отыра, Түл­кібас ауданындағы Машат өзе­нін­де екі шағын ГЭС салу үшін түркиялық «Endustriyel Elektrik» компаниясымен бірлескен кәсіп­орын құрылғанын жария еткен болатын. Жобалық құны 2,1 млрд теңге, қуаттылығы 4 МВт бола­тын жоба халықаралық ере­жеге сай жасалғаны да айтылды. Құрылыс жұмыстарын 2017 жылы бастап, осы жылдың соңында аяқтау жоспарланған болатын. Алайда, облыс әкімдігі бас­пасөз қызметінің бізге берген мәліметіне қарағанда, қуаты 4 МВт болатын түр­кия­лық «Endustriyel Elektrik» ком­па­ния­­сының екі шағын су электр стан­­сасының жобасы Энергетика министрлігінің «Жаңғырмалы энер­­­гия көздерін пайдалану объ­ек­ті­­лерін орналастыру жоспарына» енгізілмеген.

Жалпы, облыс бойынша гид­ро­энергетикалық жоба­лар­дың бірқатарын «Келес­гидро­құ­­ры­лыс» ЖШС жүзеге асыруда. Се­ріктестіктің бұл салада тәжі­ри­бе­сі бар. Қуаттылығы 1,3 МВт бола­тын алғашқы су электр стан­­сасын серіктестік 2001 жы­лы пайдалануға берген болатын. Бұл шағын ГЭС мыңдаған тұр­­ғындардың сұранысын қам­та­масыз етіп келеді. Ал, одан 13 жыл кейін іске қосылған «Рыс­жан» ГЭС-і 8 мыңға жу­ық үйді электр қуатымен қам­тамасыз етуде. Сондай-ақ, Сары­ағаш ауданы, Келес өзенінің бой­ынан жалпы қуаты 5 МВт бола­тын «Дархан», «Азамат» ша­ғын су электр стансаларының құры­лысына жер телімі бөлінген. «Келесгидроқұрылыс» ЖШС іске асыратын бұл жобаның қа­зір­гі таңда тиісті құжаттары әзір­ленуде. Ал Төлеби ауданында қуа­ты 2,5 МВт болатын «Кеңес» ша­ғын су электр стансасының құ­рылысы жүргізілуде. 

Бүгінгі таңда облыста жаңғы­р­­малы энергия көздерін дамыту ба­ғы­тында 14 жоба жүзеге асы­ры­луда. Оның ішінде Сарыағаш ауда­нындағы қуаты 2 МВт «Рыс­жан» шағын су электр стансасы­нан бөлек Сайрам ауданында, Шымкент қаласында қуаты 1 МВт-тан «Очистной» және «Ақбай» 2 күн электр стансасы іске қосылған. «Болашақ эне­р­гиясы» тақырыбындағы ЭКСПО-2017 халықаралық ма­ман­­дандырылған көрмесі қар­са­ңында Сайрам ауданында қуаты 2,5 МВт «Манкент» шағын су электр стансасы іске қосылған болатын. Жыл соңына дейін Қазы­ғұрт ауданында қуаты 0,975 МВт «Достық» шағын су электр стан­сасы іске қосылады. Сондай-ақ, Бәйдібек ауданы Жүзімдік ел­ді мекенінде «Ветропарк Жүзім­дік» ЖШС қуаты 40 МВт бола­тын жел электр стансасын са­лу­ды жоспарлауда. Жобаға 700 гектар жер телімі бөлінген, тех­никалық-экономикалық не­гіздемесі әзірленген. Қазіргі таң­да жобалау-сметалық құжат­та­ры дайындалуда. Ал Отырар ау­данында «Промондис» ЖШС қуаты 35 МВт күн электр стан­са­сының жобалау құжат­тары әзір­леніп, 2015 жылы мем­ле­кет­тік сараптаманың оң қоры­тын­дысы алынған болатын. 100 гек­тар жер телімі бөлінген жоба­ны кезең-кезеңімен іске асыру жос­парлануда.

Адамзат тіршілігін энергия тұтынусыз елестету мүм­кін емес. Ал энергиямен қамта­ма­­с­ыз етуде экологиялық таза қуат өндіру заман талабы. Ма­мандардың пікірінше, электр энергиясын өндіру көле­мі­нің артуы парниктік газдар шыға­рын­ды­ларын ұлғайтпауы тиіс. Яғни, елі­мізде жаңа технологияларды ен­гізудің, қуат стансаларында жа­ңғырмалы энергия көздері мен газды генераторлар үлесін арттырудың, электр энергиясын «жоғалтуды» төмендетудің, жасыл экономиканы дамытудың маңызы зор. 

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

21.09.2017

ОҚО-да ЭКСПО-2017 көрмесіне атсалысқан ерікті жастар марапатталды

21.09.2017

Астанада EXPO-2017 көрмесінің 16 «жасыл» жобасы іске асырылмақ

21.09.2017

«Kostanay Invest–2017» инвестициялық форумында 26  меморандумға қол қойылды

21.09.2017

Келер жылы мектеп бағдарламасына қоғам және дінтану сабағы енгізілуі мүмкін

21.09.2017

Қазақстанда қалайы өндіруге салық мөлшері азайтылмақ

21.09.2017

Біртанов МӘМС бойынша жиын өткізді

21.09.2017

Чемпиондар лигасының 2019 жылғы финалы Мадридте өтетін болды

21.09.2017

Жас журналистерге арналған жоба іске қосылды

21.09.2017

Студенттерге елордадағы хостелдерден жеңілдік ұсынылды

21.09.2017

«Zhangyru» корпоративтік оқыту» жобасына іріктеу басталды

21.09.2017

ЭКСПО-2017 Маңғыстау облысына қуатты серпін берді - Е.Тоғжанов

21.09.2017

Отбасылық еңбек өтілі 100 жылдан асқан ұстаздар марапатталды

21.09.2017

Құл-Мұхаммедтің төрағалығымен партиялық тыңдау өтті

21.09.2017

Мемхатшы әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін талқылады

21.09.2017

Астана әуежайындағы автотұрақ бағасы арзандайды

21.09.2017

Сағынтаев экономика мәселелері жөніндегі Сараптама кеңесінің кезекті отырысын өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу