Нағыз мұсылманның бейнесі ісінен көрінуі тиіс

Бүгінде дін саласындағы мемлекеттік саясатты үйлестіру мәселелері кеңінен қарастырылып, іргелі істер қолға алынуда. Дін істері және азаматтық қоғам министрлігінің бастамасымен әзірленіп жатқан «Қазақстан Республикасының діни қызмет және діни бірлестіктер туралы кейбір заңнамаларына толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы» заң жобасы тұрғындар арасында қызу талқыланып жатқаны рас. Ол заң жыл соңына дейін бекітіледі деп күтілуде.

Егемен Қазақстан
26.09.2017 1714
2

Дін саласындағы мемлекеттік рет­теу­дің сапасын арттырып, бірқатар мәсе­лелер шешімін табу үшін Қазақстан Республикасының дін саласындағы мемлекеттік саясатының 2017–2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы Елбасының Жарлығымен бекітілді. Министр Н.Ермекбаев құжаттың Мем­лекет басшысының «Қазақстанның үшін­ші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабі­леттілік» атты халыққа Жолдауының бағыттарына және «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласына толығымен сәйкес келетінін мәлімдеді. 

Аталған заңнамадағы толықтырулар мен өзгерістер уақыт талабы мен ми­нистрлікке тұрғындар тарапынан ар­­найы келіп түскен өтініштер мен ша­ғым­дар негізінде туындаған. Онда жастардың шетелде діни білім алуы, олардың құлшылық орындарына баруы, қыз-келіншектеріміздің қазақы болмысымызға жат қара жамылып, тұмшалануы, шолақ балақ, ұзын сақал, заңды неке т.с.с. бірқатар мәселелер қарастырылуда. 

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары жас­тар діни білім алу мақсатында шетелдік оқу орындарына көптеп барғанын білеміз. Шетелден білім алған жақсы әрине, жастардың жан-жақты шыңдалуына жақсы тәжірибе бірақ, дәл діни білім алуға келгенде қауіптенуіміз орынды. Себебі, шетелде діни білім алған жастар қауіп көзіне айналуда. Дін үйренемін деп кетіп, олардың діни танымын, діни тәжірибесін, сол елдердің ұлттық мәдени құндылықтарын алып келуде. Ең өкініштісі, сол идеологияны өздерімен бірге елге әкеліп, басқа жастардың санасын улауда. Ендігі аралықта өскелең ұрпақтың шетелде діни білім алу мәселесі мемлекет тарапынан реттелетін болады.

Нақтырақ айтқанда, заңнамалық өзгерістер шетелде діни білім алғысы келетіндер үшін бірқатар талаптар қарастырмақ. Қазақстанда жоғары діни білім алған мамандар ғана шетелде діни білім ала алатын болады. Яғни діни сауаттылық деңгейі қалыптасқан тұлғаларға ғана рұқсат беру арқылы біз жастардың және қоғамның діни қауіпсіздігін қамтамасыз етпекпіз.

Себебі, әлі оң-солын танып үлгер­меген жастар көрінгеннің жетегінде кетуі мүмкін. Сондықтан жуырда бекі­тілген Қазақстан Республикасының дін саласындағы мемлекеттік саясатының 2017-2020 жылдарға арналған тұ­жы­рым­дамасы қазіргі кездегі қордалан­ған көптеген мәселелерді шешуге бағыт­талған. Дін саласындағы мемлекеттік саясат, заңдар, діни бірлестіктердің қызметі, діни білім алу, жасөспірімдерді қорғау, ішкі және сыртқы қауіпсіздікті сақтауға бағытталған. Жалпы Қазақстанда көр­шілес елдермен салыстырғанда жас­тарға қолдау көрсететін әлеуметтік жобалар қатары көп.

Елімізде теріс діни ағым өкілдеріне қатысты әйелдердің арасында қара киім киіп, тұмшаланған немесе бет-жүзін толық жауып жүргендері бар. Бұл біздің дәстүрімізде, қазақы болмысымызда болмаған дүние. Қоғам оларға сенімсіздікпен, күдікпен қарайтыны жасырын емес. Соның салдарынан, әлеуметтік қарым-қатынастар бұзылуда, сондай-ақ шиеленістерге әкелуі мүмкін жікшіл топ пайда болады.

Бұл құбылыстар кез келген қоғам үшін өзекті мәселеге айналғаны рас. Қоғамдық қауіпсіздікті сақтау іс-қимыл шаралары аясында әйелдердің бет-жүзін толық жауып жүруі құқық қорғау органдарына адамдарды тексеру, олардың жеке басын анықтау кезінде қиындық тудыратыны анық. Сол себепті дін саласындағы заңнамалық өзгерістер мен толықтырулар негізінде әйелдерге қоғамдық орындарда бет-жүзін толық жабатын киімдер киюлеріне тыйым салынбақ.

Заңнамалық өзгерістер діни неке мәселесін де назардан тыс қалдырған жоқ. Бүгінгі таңдағы діни тұрғыда қиыл­ған некелерді толыққанды заңды неке деп айту қиын. Дін өкілінің қаты­суымен ғана қиылған некенің заңды күші болмағандықтан, күйеуі үш рет «талақ», дей сала отбасының түгел ауыртпалығын нәзік әйелдің иығына артып, барлық жауапкершіліктен оп-оңай жалтаруда. Ал некенің заңды күші болмаған соң, жас қыздарымыз еш құқығын даулай алмастан қала беруде. Заң жүзінде тіркелмеген некенің сұрауы да жоқ болғандықтан, заңды некесіз туылған балалардың әкелерінен алимент ала алмай, ал ажырасқан әйелдер басқа да заңды құқығын талап ете алмай жатқан жайлары бар. Осының салдарынан соңғы жылдары шаңырағы шайқалып жатқан талай жас отбасы мен жиырмаға жетпей жесір атанып жатқан қыз-келіншектер мен тегі кімнен екендігі белгісіз бала­лар­дың саны артуда. Осы ретте діни ғұрып бойынша ғана некесін қиып, ресми түрде тіркеуге тұрмайтын азаматтарды жауапкершілікке тартуға байланысты заңға енгізіліп отырған өзгертулер мен толықтырулар мемлекеттің тірегі – отбасы құндылықтары мен әйел, бала құқықтарының сақталуына үлкен ықпал болары анық.

Бұл бастаманы тыйым салу, шектеу дегеннен гөрі реттеу дегеніміз орынды, себебі тыйым салу демократиялық қоғамнан гөрі радикалды ұйымдарға тән құбылыс. Олай дейтінім, діни қызмет және діни бірлестіктер туралы заңнама ең алдымен азаматтардың құ­қық­тарын сақтауға ықпал етуді жә­не дінді экстремистік және басқа да деструктивтік іс-әрекеттерге қолдануды болдырмау мақсатында құқық нормаларын орнатуды мақсат етіп отыр.
Өзге көршілес елдермен салыстыр­ғанда елімізде тыйым салу үрдісі ана­­ғұрлым аз. Адамдардың жеке на­ным-сенімдеріне, ұстанымдары мен көз­қарастарына тыйым салынбайды, егер оның іс-әрекеті заңға қайшы келмесе, ал ке­рісінше болған жағдайда оған шектеу қойып немесе толық заңмен тыйым салынуына мемлекет толық құқылы. 

Мәселен, қазіргі кезде қоғамда псевдосалафизм сынды деструктивті ағымға тыйым салынуы керектігі жайлы жан-жақты талқыланып жүр. Мем­лекет бұл ағымды деструктивті деп танығанмен, кейбір елдерде қалыпты болып танылады. Оған заңмен тыйым салынбау себебі ол ұйым емес, ол теріс болса да көзқарастар, ойлар, сенімдер жүйесі. Әрбір діни топтармен жұмыс жасай отырып, олардың заң аясында қызмет етуіне ақпараттық тұрғыдан қамтамасыз етіп, алдын алу көзделеді.

Осыған байланысты дін саласындағы мемлекеттік саясаттың тұжырымдамасы ақпараттық-түсіндіру іс-шаралар ке­ше­нін, кеңес беру, бейімдеу және оңалту қызметтерін қамтамасыз етеді. Көптеген білікті сарапшылар, теологтар мен имамдардан құралған 300-ден аса ақпараттық-түсіндіру тобы осы жұмыстарды түсіндіруге білек сыбана кірісіп, ауқымды іс-шаралар атқарылуда. 

Бірлескен қарқынды жұмыстар бүгін­де өз жемісін бере бастады. Мәселен, жат ағым жетегінде кеткендер қатарының азайғаны байқалады. Өткен жылдармен салыстырғанда Сирияға кетіп жатқандар жоқ. 
Дін рухани қазына, алайда қазіргі заманда бізге қандай дін керек  деген сұрақ туындайды. 

Бізге білім мен ғылымға негізделген дін қажет. Осы кезде білім іздеп, ғылым үйренем деген жанға жол ашық. Елімізде азаматтардың сапалы білім алып, білікті мамандар қатарын толықтыруы үшін барлық мүмкіндіктер қарастырылған. Осы мүмкіндіктерді толығымен пайдаланып, жан-жақты білім алудың өзі құлшылық екенін жастардың санасына сіңіру керек. 

Жалпы адамзат тарихында діни сенім мен ғылыми таным қашанда қатар жүрген. Біз бүгінде ғылым мен білім, жаңа технологиялар көз ілестірмес қарқынмен дамыған заманда өмір сүрудеміз. Бұл көштен артта қалмаудың бір амалы – әсіредіншілдік, керітартпалық пен жат ағымның жасырын ниетті идеологиясынан арылу. Жат ағым идеологиясымен санасы уланған жастарымыз ата дәстүрді, төл тарихымызды, мәдениет, өркениет, ғылым мен білімді қажет етпей тәрк ету арқылы қоғамнан оқшауланып, ортағасырлық артта қалушылық күйге түсуде. Соның салдарынан теріс пиғыл­ды ағымдар дәстүрлі ислам іліміне, ұлт­тық ауызбіршілігімізге сына қаққысы ке­летіндей. 
Жете түсінгенге ислам діні ешқа­шан ғылымға қарсы болмаған. Кері­сінше оны әрдайым қолдаған. Қазіргі ғылымның дамуына мұсылман ғалым­дардың «алгебра», «алгоритм», «цифр» терминдерінің қалыптасуына, механика, оптика, астрономия, медицина саласының қалыптасуына қосқан үлесі зор. 

Егер жастарымыз дінді жақсы түсініп, Құранға құлақ асса дін төңірегінде орын алып отырған келеңсіз жайттар орын алмай, ғылымда шарықтап, мәдениетте өркендей түсеріміз анық. Алайда  Құран қағидаларынан алшақтап, көзсіз еліктеп, тегінен адасып, қастерлі ұғымдардың қадірі кеткенде кері кету басталады. Ғылым, білім артта қалып, сауатсыздық белең алады. Артта қа­лу діннің керітартпалығынан емес, кері­сін­ше діннен алшақтауда, Құранның өміршең қағидаларын жаңа өмірге сай дұрыс түсіне алмауында.

Мәселен, дінге тек намаз, ғибадат, құлшылық деп қана қарамай, оған өмір, өнер, ғылым деп қарау керек. Ақылға, санаға, ойға еркіндік беріп, білім мен мәдениетті тең алып жүру керек. Абайша айтсақ, «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп»,  дегендей радикализмнен алшақ болып, адамсүйгіштікке жетелейтін идеяны дамыту керек.
Бүгінде әлемнің өзге өңірлері қарқын­ды дамып жатқанда, көптеген мұсылман елдерінің көштің соңында қалуы анық байқалады. Оның себебі мұсылман мем­ле­кеттері білім мен ғылымға көп көңіл бөлмеуінде дер едік. 
Біз Исламның болмысын бейбітшілік пен мейірімділіктің, төзімділік пен әді­лет­тіліктің, білім мен ғылымның діні ретінде қалыптастыруға баршамыз бірге күш салуға тиіспіз. 

Осы турасында, жақында өткен ИЫҰ отырысында  Елбасы Н.Назарбаев: «Қазір дамудың жаңа ұйымдастырушылық сатысына өтуге бізге мүмкіншілік бар. Мұны пайдалануымыз керек. Пай­ғамбарымыздың (с.ғ.с.) хадистерінде мынадай жолдар бар: «Кімде-кім білім іздеу жолына түссе, Алла тағала оның жәннатқа бару жолын жеңілдетеді. Таң сәріден ғылым ізденуге және оны оны зерттеуге шығу 100 рәкат намаз оқудан да артық». Осы­ған байланысты бізге нақты іс-қимыл жоспары қажет. Оның шеңберінде заманауи даму мәселелері жөнінде Ислам ынтымақтастық ұйы­мының арнайы кеңесін құруға болар еді. Ортақ ғылыми-инновациялық қор құрған дұрыс деп ойлаймыз», деді.

Ғылым мен технологияның дамуы тек бейбітшілік пен тұрақтылық сақтал­ған жағдайда ғана мүмкін екендігін әсте естен шығаруға болмайды.

Мұхаммед Пайғамбардың (с.ғ.с) бір хадисінде: «Нағыз мұсылман басқаларға тілмен де, қолмен де жапа шектірмеген адам», дейді. Шын мұсылманның бейнесі сылдыр сөзінен емес, оның ісінен көрінуі тиіс. Шынайы мұсылман білімді, интеллектуал, өз ісінің шебері, төзімді, өзгені құрметтейтін адам болуы керек.


Айдар ӘБУОВ, 
Мәдениеттер мен діндердің халықаралық орталығының директоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу