Алдыңда айбарыңдай ағаң тұрса

Қазір қоғамды көп жамандаймыз. Әсіре­се адамдарда бауыр­мал­дық азайды, жұрт қатыгез болып барады дегенді жиі айтамыз. Бұл пікірмен келіскің де келеді, кейде келіспей­сің де. Қазір жұрттың көзі жақсылықтан гөрі жа­мандыққа көбірек түседі. Әйтпесе бауыры үшін жанын берер азамат аз ба? Бәлкім, азайса азайған шығар, бірақ алдымен соларды көрейік те. 

Егемен Қазақстан
10.11.2017 1866
2

Жан-жағымызға зер салып қарайықшы, қазақтың көп үйінде ата-ананың қасында бір бала қалып, басқаларының аяқтарынан тұрып кетуіне қолқабысын тигізіп жататыны жиі кездеседі. Әдетте мұн­дай үлес балалардың үл­кеніне тиеді. Ал мәнейі себеп­пен ата-ана­ның балаларын оқы­тып-жетіл­діруіне мұршасы кел­мей­тін­дей жағдай туса (өлім-жітім, ауру-сырқау деген бар), баланың үлкені бұл борышты өз мойнына алады. 

Бұл халқымыздың ең қас­терлі қасиеттерінің бірі. Бәл­кім, кейбір халықта бұл кемшін соғып жатар. Тіпті бір елдерде кәмелетке толдың ба, өз күніңді өзің көр деп, ата-ана өз баласын үйінен шығарып та жіберетін көрінеді. Ата-ана емес-ау, қазақта ағасы інісіне жөніңді тап деп айта алар ма?

Айтатын біреулер табылса, оны жалпы сипат демей, жарылған жұмыртқа санасақ жөн шығар. Бауырмалдық, туыстың туысқа қамқорлығы қоғамдық қарым-қатынасқа ықпал ететін, белгілі дәрежеде оның сипатын қалыптастыруға ықпал ететін қасиет. Содан да оған жете мән берсек жөн. 

Бауырмалдылықты көпші­лігі­міз өз өмірімізден де, жақын араласатын адамдар өмірі­нен де көріп жүрміз ғой. Көбі­не аға­сы өзінен кішілерге қам­қор­­лық жасайды. Өзіміз де сөй­­тіп оқыдық, жолымызды тап­­тық. Қызметімізге орай ел ар­а­лағанда, басқалардың өмір жолын зерттегенде, соған үне­мі кезігеміз. Қаншама өнеге­лі өмірдің бастауында сол бауыр­малдық дейтін қастерлі қасиет­тің шапағаты жатады. Оған әркім-ақ талай мысал келтіре алатынына күмәнсіз сенемін. Менің де көңіліме ондаған емес, жүздеген мысал оралады. 

Өткен ғасырдың сонау 60-жыл­дарының басында Семей өңіріндегі (ол кезде облыс) Абай ауданының Қарауыл ауы­лында Жанболатовтар отбасымен араластым. Онда үйел­мелі-сүйелмелі төрт аза­мат өсіп-жетіліп жатты. Үл­кені Молдабек (Молдаш аға) сонда бастауыш мектептің мұға­лімі, содан соң Комсомол ауко­мының хатшысы болды, екіншісі – Мейрамбек ҚазМУ-ды жаңа бітірген журналист, менің құрдасым,олардан кейінгі Болат пен Мұрат әлі мектеп оқушылары еді. Олар ауылға ғана емес, бүкіл ауданға өнеге болды. Шеттерінен өнерпаз, белсенді жандар. Барлығы да жиырманың ортасына енді жеткен Молдабекке аға деп арқа сүйейді. Ең алдымен жұртты сүйсіндіргені – олардың бір-біріне бауырмалдығы. Сол бауыр­малдық арқасында олар об­лысқа аттары белгілі азамат­тарға айналды. Молдабек пен Мейрамбек бір мезгілде екі ауданда идеология жұмыстары­на басшылық етті. Өнегелі ұр­пақ өсірді. Қазір жұртқа белгі­лі журналист, сазгер,  қоғам қайраткері Серік Жанболат та сол тұста Мейрамбектің отбасында дүниеге келген. Молдабек аға қазір  облысқа ғана емес, республикаға танымал этнограф, шежіре­ші. Оның «Тобықты-Шыңғыс­тау шежіресі» атты энциклопе­дия­лық деңгейдегі көптомдық кітаптары айрықша ғылыми құндылығымен ерекшеленеді. Мейрамбек сазгер, ақын ретінде танылған.

Журналистігі өз алдына. Біршама өмірден ертерек озса да, сол қабілеттерін Серік­ке дарытып үлгерді. Ал белгілі мүсіншіге айналған Мұраттың апаттан қаза тапқаны көп арманды өзімен ала кетті.

Мұндағы айтпағымыз – бауырмалдық деген халқы­мызға тән ұлы қасиетке бас ию. Сол қасиеттің құдыреті болмаса, бұл отбасынан шыққан бір шоғыр қайраткерлердің дүниеге келуі күмән екені өз алдына, жай қатарға қосылуы екіталай еді-ау дейсің.

Бауырмалдық туралы сөз болғанда, белгілі қайраткер азамат Оразай Батырбеков ойыма бірден оралады. Ол ұзақ жылдар Қазақстан Компартиясы ОК-нің ұйымдастыру бөлімі­нің меңгерушісі, сол ОК жа­нын­дағы Жоғарғы партия мектебінің ректоры болды. Сөзін ел тыңдаған, жұмысын жұрт бағалаған азамат еді. Жетім баланы соған жеткізген әпкесі Қатира апай болды. Өнерде орны бар, дарынды адам еді. Қазрадиода диктор, драма театрында белгілі актриса болды. КСРО халық әртісі Сәбира Майқановамен біре жүрді. Соғыстың қиын-қыстау кезінде бауыры Оразайды оқытып-өсіру үшін соның бәрін тастап, ет комбинатына жұмысқа кірді. Сыр бөлісер құрбысы Сәбира театрдан кетпе деп жалынғанда, «әртістің тиын-тебенімен інімді қайтіп жеткіземін» деп уәж айтқан. Сөйтіп інісін оқытты, жеткізді. Оразай Шәмшиябануға үйлен­генде, Қаныш Сәтбаевтай кемеңгердің қасында құдағи болып отырды. Қанекең құда­ғиына ерекше ықылас білдіріп, сыйлап өткен. 

Мұндай мысалдарды көп­теп келтіруге болады. Сірә, қай-қайсымыз да мысал табатын шығармыз. Бауырмалдық деген халқымыздың ұлы қасие­ті, талайлардан ерекше­лейтін де қасиеті. Ол халқымыздың басына түскен талай қиын­шы­лық­ты, талай сында береке­міз­дің берік негізі де болды. Соның арқасында талай ала­са­пыранда бір-бірімізге сүйеу болып, аман қалдық. Сол қа­сиетімізден айрылмасақ екен, жастарымыздың бойына сіңірсек, алда да талай қиын­дықты жеңер едік, ұлтымыздың мерейі асар еді-ау дейсің.

Бұл үшін не істеу керек деген­де айтар ой да көп, бәрін тізіп шығу да қиын. Жалпылай айтар болсақ, сол ұлттың ұлы қа­сиетін қастерлейік, қатыгез­дікті қатал айыптайық, жас ұрпақтың бойына сіңірейік дегенге тоқтаймыз-ау. Сол қасиет дәл бүгін біздің қоғамымызға ерекше керек-ақ. 

Мамадияр ЖАҚЫП, 
Қазақстанның құрметті журналисі

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Атырауда депутаттар Н. Назарбаев даңғылының қолдап дауыс берді

21.03.2019

ШҚО-ның 10 000 тұрғыны Елбасына қолдау білдірді

21.03.2019

Елбасы – Қазақстан өркениетінің кемеңгер көшбасшысы

20.03.2019

Мәжілісте спорт дәрігерлерінің жетіспеушілігі мәселесі талқыланды

20.03.2019

Тұмар-2019: Астанада үздік телевизия мамандары марапатталды

20.03.2019

Қарағандыда Нұрсұлтан Назарбаев атындағы даңғыл пайда болды

20.03.2019

Орал қаласының бас даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев есімі берілді

20.03.2019

Элизабет Тұрсынбаева үшінші орында

20.03.2019

Мемлекет басшысының төрағалығымен кеңес өтті

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаевты қабылдады

20.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Мемлекеттік хатшы Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

20.03.2019

Премьер-Министр А. Мамин көктемгі егіс жұмыстарына дайындық жөнінде кеңес өткізді

20.03.2019

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

20.03.2019

Астана қаласының атауы Нұр-Сұлтан болып өзгереді

20.03.2019

Михал Билек: Біздің жігіттер жанкүйерлерге тосын сый жасайды деген үміттемін

20.03.2019

Қарағандыда ғарышта болған долана тұқымы отырғызылады

20.03.2019

Өскемендегі Тәуелсіздік даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев аты беріледі

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу