Тарихи ескерткіштерді қорғаудың тәртібі бар

Алматы қаласында Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен «Қазқайтажаңарту» республикалық мемлекеттік кәсіпорны, ғылыми-зерттеу және жобалау филиалының ұйымдастыруымен «Тарих және мәдениет ескерткіштеріне ғылыми-реставрациялау жұмыстарын орындау үшін нормативті бағалауды әзірлеу» тақырыбында халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

Егемен Қазақстан
08.01.2018 2991

Кеңестік кезеңнің мамандары түзген тізім бойынша Қазақстанда 25 000 тарихи-мәдени ескерткіш мемлекет қамқорлығына алынған-тын. Бүгінгі тізімде 11 000-нан аса ескерткіш бар. Бұл ескерткіштердің 10-нан астамы ЮНЕСКО қорғауындағы әлемдік маңызы бар ескерткіш, 700-і аса ірі республикалық дәрежедегі, қалғандары жергілікті маңызы бар ескерткіштер болып саналады. Тарихи-мәдени маңызы зор, көне замандардың күмбірі болып жеткен осы ескерткіштер ойға оралғандай болса, олардың бәрінің тозығы жетіп,  міндетті түрде күрделі жөндеу жүргізіліп, қайта жаңғыртылуы қажет секілді ойдың қоса қылаң беретіні бар. Бірақ біз ойлағандай, тізімдегі 11 000 жәдігердің бәрі бірдей жөндеуге, жаңғыртуға мұқтаж емес. Мұндай жұмыс нақты дәлелге сүйенген белгілі бір талап-көрсеткіш негізінде ғана жүзеге асырылады. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 100-ге жуық тарихи нысан айырықша тізімге алынды, соған сәйкес, белгіленген көрсеткіш бойынша сыр-сәулеті қайта сүзгіден өтетін болады.

  Құндылығы жүзжылдықтармен қастерленетін ескерткіштерді сақтау және қамқорлық танытудың да бірқатар құқықтық тетіктері бар. Қолданыстағы заңның көптеген тармақтары ескірді, жаңа заң қабылдау зәруліктен туындап отыр. Сондықтан Қазақстан Кедендік Одақ аясындағы Ресей, Беларусь елдерімен және Орталық Азия елдерімен тарихи қалыптасқан ынтымақтастығын ескере отырып,  посткеңестік кеңістіктің өкілдерін халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жұмысына тарту мақсаты көзделді. Бес мемлекеттің мамандары бас қосқан ғылыми шара көрсетілген нормативтерді әзірлеу барысындағы өзекті  мәселелерді талқылауға, пікір алмасуға бағытталды.

Халықаралық деңгейдегі конференцияға Беларусь, Тәжікстан, Өзбекстан, Қырғызстан секілді елдерден келген тарихшы, реставратор мамандар, ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің өкілдері және  ел аумағында орналасқан Ә.Х.Марғұлан атындағы Археология институты, Қ. И. Сәтбаев  атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті, Қазақ құрылыс және сәулет Ғылыми-зерттеу және жобалау институты, «KAZGOR» жобалау академиясы, «Күмбез» мекемесі, «Остров Крым» мекемелерінің басшылары мен өкілдері және осы сала мамандары қатысты.

Конференцияның бірінші бөлімінде Е.Тоқмагамбетов, Д.Воякин, Л.Чарлина, Л.Бейсенбаева, О.  Петрова, А. Алтынбеков сынды тарихи ескерткіштермен жұмыс істеп жүрген мамандар баяндама жасап, өз тараптарынан нормативтерді әзірлеу жұмысындағы көкейтесті пікірлері мен ұстамдарын талқылауға салды.

Биылғы жылы өз елдерінде нормативті бағалау құжаттарын түзген Беларусь Республикасы мамандары және Өзбекстаннан келген А.Шамагрупов, А.Рахманов, Қырғызстан Республикасы атынан сөз алған Д.Иманкулов, Н.Нурбекова, Тәжікстаннан арнайы шақырылған Р.Мукимовтар ой-пікірлерімен конференцияның екінші бөлімінде бөлісті. Осы мәселе бойынша өткізіліп отырған алғашқы конференцияда  бірқатар сұрақтар өз шешімін тауып, нақты ұсыныс-пікірлер құқықтық-нормативті тармақтарды әзірлеуде басшылыққа алынатын болды.

«Қазқайтажаңғырту» РМК ғылыми-зерттеу филиалының директоры Сәдуақас Ағытаев: «Бұл дөңгелек үстел Қазақстандағы реставрация саласының нормативтік-құқықтық негіздерінің айналасында жинақталып қалған өткір мәселелерді мамандармен бірге отырып талқылауға арналды. Жиынға осы салаға қатысы бар посткеңестік елдердің реставратор мамандары қатысты. Ескерткіштерді бағалауға келгенде, ең алдымен құндылықтың көрсеткішін анықтау тәсілі – әлемдік мәдени мұраның бізге тигізген жақсы әсері. Себебі бір ескерткіштің көркемдік образы керемет, бір ескерткіштің маңдайшасы, күмбезі жақсы болуы мүмкін, енді  бірі идеясымен құнды, тағы бірі пішінімен ұтымды. Осындай ерекшелігімен ескерткіштер де көптеген көрсеткіштерге бөлінеді. Біз осы көрсеткіштердің тозып кетпеуіне, көрінісінің сақталып қалуына қызмет жасаймыз», дейді. Әлемдік мәдени мұраның бүгінгі талабы қажет етіп отырғандықтан, еліміздің тарих және мәдени ескерткіштеріне ғылыми-реставрация жасау ісінің нормативтік-құқықтық талабы да жаңаша айқындалуы керек. ТМД елдеріндегі әріптес мамандардың шақырылу себебі де сол – осы елдердегі тәжірибемен танысып, жан-жақты зерделеп барып, өз заңымызды сауатты етіп жазу.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2018

Инновацияны игеру игіліктері

19.02.2018

Олимпиада корейлерді татуластыра ма?

19.02.2018

Білім мен ғылымдағы биылғы жаңашылдықтар қандай?

19.02.2018

Ақордада «Рухани жаңғыруды» жүзеге асыру барысы талқыланды

19.02.2018

Әлеуметтік әділеттілік жолы

19.02.2018

Жаһандық қауіп арта бастады

19.02.2018

Көшбасшылық феномені

19.02.2018

Экономикалық өсім – ел несібесі

18.02.2018

Иранда 60 жолаушысы бар ұшақ апатқа ұшырады

18.02.2018

Эфиопияда төтенше жағдай жарияланды

18.02.2018

18 ақпанға арналған ауа райы болжамы

18.02.2018

Өскеменнің әкімі грейдермен қар тазалады

17.02.2018

Асқар Жұмағалиев Шымкентте цифрландыру жобаларымен танысты

17.02.2018

Білім министрлігі балалардың әлеуметтік желілердегі белсендігін бақылауға шақырды

17.02.2018

Головкин - "Канело" екінші жекпе-жегіне арналған трейлер шықты

17.02.2018

Жанат Жақиянов кәсіби бокстағы карьерасын аяқтады

17.02.2018

Болгарияда Қазақстан туралы деректі фильмдер көрсетіледі

17.02.2018

Астанада тұңғыш рет инклюзивті спорт фестивалі өтеді

17.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытайдың CCTV арнасына берген сұхбаты жарияланды (видео)

17.02.2018

Павлодарда Достық фестивалі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық қауіп арта бастады

Жақында АҚШ өзінің жаңа ядро­лық стратегиясын жариялады. Он­да қандай қауіп болған жағдайда Пента­гонның аждаһа қаруға жүгіне­тіні нақты айтылған. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Пассионар

Гумилев анықтамасына жүгін­сек,­ пассионарлық – жұлдыздардың әсе­рімен, табиғат пен тарихаттың қи­лы­ дүмпулерімен қайталанып тұра­тын­ заңды құбылыс. Пассио­нарлар бой­­­ларында тасыған күш-қуат­ты, жү­рек­теріндегі жалын жі­гер­ді айнала тө­ңірегін, келе-келе күллі қауым-жұр­тын өзгерту ора­йын­дағы мақсатты жұ­мысқа жұм­сайды. Олай болса, пассио­нарларды қоғамдық қозғалыстың не­ғұрлым белсенді тегершіктері, жа­ңа­шылдар, жасампаздар десек те жа­раса­ды.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Айтушың қандай, ағайын?

«Айтушы ақылды болса, тыңдау­шы дана болады» дейді халық ма­қа­лы. Осы бір тәмсілдің өн бойында үл­кен ұлағат жатқанына шек кел­ті­ру­дің өзі күнә. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Блокчейн: сый мен сын

Таяуда Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы Қаржы министріне қарата айтқан сөзінде блокчейн технологиясын са­лық жинау жүйесінде қолдануды құп­таған болатын. Бұл – бүкіл әлем­ге сыйы мен сынын қоса әкеле жат­қан төртінші өнеркәсіптік рево­лю­цияның бір жаңалығы.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу