Тарихи ескерткіштерді қорғаудың тәртібі бар

Алматы қаласында Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен «Қазқайтажаңарту» республикалық мемлекеттік кәсіпорны, ғылыми-зерттеу және жобалау филиалының ұйымдастыруымен «Тарих және мәдениет ескерткіштеріне ғылыми-реставрациялау жұмыстарын орындау үшін нормативті бағалауды әзірлеу» тақырыбында халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

Егемен Қазақстан
08.01.2018 3107

Кеңестік кезеңнің мамандары түзген тізім бойынша Қазақстанда 25 000 тарихи-мәдени ескерткіш мемлекет қамқорлығына алынған-тын. Бүгінгі тізімде 11 000-нан аса ескерткіш бар. Бұл ескерткіштердің 10-нан астамы ЮНЕСКО қорғауындағы әлемдік маңызы бар ескерткіш, 700-і аса ірі республикалық дәрежедегі, қалғандары жергілікті маңызы бар ескерткіштер болып саналады. Тарихи-мәдени маңызы зор, көне замандардың күмбірі болып жеткен осы ескерткіштер ойға оралғандай болса, олардың бәрінің тозығы жетіп,  міндетті түрде күрделі жөндеу жүргізіліп, қайта жаңғыртылуы қажет секілді ойдың қоса қылаң беретіні бар. Бірақ біз ойлағандай, тізімдегі 11 000 жәдігердің бәрі бірдей жөндеуге, жаңғыртуға мұқтаж емес. Мұндай жұмыс нақты дәлелге сүйенген белгілі бір талап-көрсеткіш негізінде ғана жүзеге асырылады. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 100-ге жуық тарихи нысан айырықша тізімге алынды, соған сәйкес, белгіленген көрсеткіш бойынша сыр-сәулеті қайта сүзгіден өтетін болады.

  Құндылығы жүзжылдықтармен қастерленетін ескерткіштерді сақтау және қамқорлық танытудың да бірқатар құқықтық тетіктері бар. Қолданыстағы заңның көптеген тармақтары ескірді, жаңа заң қабылдау зәруліктен туындап отыр. Сондықтан Қазақстан Кедендік Одақ аясындағы Ресей, Беларусь елдерімен және Орталық Азия елдерімен тарихи қалыптасқан ынтымақтастығын ескере отырып,  посткеңестік кеңістіктің өкілдерін халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жұмысына тарту мақсаты көзделді. Бес мемлекеттің мамандары бас қосқан ғылыми шара көрсетілген нормативтерді әзірлеу барысындағы өзекті  мәселелерді талқылауға, пікір алмасуға бағытталды.

Халықаралық деңгейдегі конференцияға Беларусь, Тәжікстан, Өзбекстан, Қырғызстан секілді елдерден келген тарихшы, реставратор мамандар, ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің өкілдері және  ел аумағында орналасқан Ә.Х.Марғұлан атындағы Археология институты, Қ. И. Сәтбаев  атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті, Қазақ құрылыс және сәулет Ғылыми-зерттеу және жобалау институты, «KAZGOR» жобалау академиясы, «Күмбез» мекемесі, «Остров Крым» мекемелерінің басшылары мен өкілдері және осы сала мамандары қатысты.

Конференцияның бірінші бөлімінде Е.Тоқмагамбетов, Д.Воякин, Л.Чарлина, Л.Бейсенбаева, О.  Петрова, А. Алтынбеков сынды тарихи ескерткіштермен жұмыс істеп жүрген мамандар баяндама жасап, өз тараптарынан нормативтерді әзірлеу жұмысындағы көкейтесті пікірлері мен ұстамдарын талқылауға салды.

Биылғы жылы өз елдерінде нормативті бағалау құжаттарын түзген Беларусь Республикасы мамандары және Өзбекстаннан келген А.Шамагрупов, А.Рахманов, Қырғызстан Республикасы атынан сөз алған Д.Иманкулов, Н.Нурбекова, Тәжікстаннан арнайы шақырылған Р.Мукимовтар ой-пікірлерімен конференцияның екінші бөлімінде бөлісті. Осы мәселе бойынша өткізіліп отырған алғашқы конференцияда  бірқатар сұрақтар өз шешімін тауып, нақты ұсыныс-пікірлер құқықтық-нормативті тармақтарды әзірлеуде басшылыққа алынатын болды.

«Қазқайтажаңғырту» РМК ғылыми-зерттеу филиалының директоры Сәдуақас Ағытаев: «Бұл дөңгелек үстел Қазақстандағы реставрация саласының нормативтік-құқықтық негіздерінің айналасында жинақталып қалған өткір мәселелерді мамандармен бірге отырып талқылауға арналды. Жиынға осы салаға қатысы бар посткеңестік елдердің реставратор мамандары қатысты. Ескерткіштерді бағалауға келгенде, ең алдымен құндылықтың көрсеткішін анықтау тәсілі – әлемдік мәдени мұраның бізге тигізген жақсы әсері. Себебі бір ескерткіштің көркемдік образы керемет, бір ескерткіштің маңдайшасы, күмбезі жақсы болуы мүмкін, енді  бірі идеясымен құнды, тағы бірі пішінімен ұтымды. Осындай ерекшелігімен ескерткіштер де көптеген көрсеткіштерге бөлінеді. Біз осы көрсеткіштердің тозып кетпеуіне, көрінісінің сақталып қалуына қызмет жасаймыз», дейді. Әлемдік мәдени мұраның бүгінгі талабы қажет етіп отырғандықтан, еліміздің тарих және мәдени ескерткіштеріне ғылыми-реставрация жасау ісінің нормативтік-құқықтық талабы да жаңаша айқындалуы керек. ТМД елдеріндегі әріптес мамандардың шақырылу себебі де сол – осы елдердегі тәжірибемен танысып, жан-жақты зерделеп барып, өз заңымызды сауатты етіп жазу.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2018

Маңғыстауда мемлекеттік органдардағы кадр қызметінің сапасы қандай?

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

19.08.2018

Өскеменде Құрбан айтта 300 адамға ет таратылады

19.08.2018

Австралияда орман өртенді

19.08.2018

Головкин - «Канело» рематчын британ телевидениесі көрсетеді

19.08.2018

Отгонцэцэг Галбадрах Еуропа кубогында чемпион атанды

19.08.2018

Экс-депутат жас мемлекеттік қызметшілерге дәріс оқыды

19.08.2018

«Алтын Тобылғы» әдебиет жүлдесіне өтініштерді қабылдау басталды

19.08.2018

Маңғыстаулық құрылысшылар төл мерекесін атап өтті

19.08.2018

Барлық жағдай жасалатын солтүстік аймаққа көбірек келіңіздер – Мемлекет басшысы

19.08.2018

Теміржолда сыбайлас жемқорлықты болдырмау жайы айтылды

19.08.2018

Астанада жол ақыны SMS арқылы төлеуге болады

19.08.2018

Зерендіде жастардың жазғы білім лагерінің екінші маусымы жұмысын жалғастыруда

19.08.2018

Азиада-2018: Бүгін қазақстандық спортшылар жарыс жолына шығады

19.08.2018

Елордада автобус жүргізушілері 400 мың теңгеге дейін жалақы алуы мүмкін

19.08.2018

Жакартада жанған жұлдыз

19.08.2018

Ауа райы болжамы: Ақмола облысы мен Астана аумағында дауыл тұрады

18.08.2018

Жакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу