Латын әліпбиінің нұсқасына өзгеріс енгізілді

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Егемен Қазақстан
20.02.2018 20829
2

«Қазақ тілі әліпбиін кириллицадан латын графикасына көшіру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 26 қазандағы
№569 Жарлығына өзгеріс енгізу туралы

ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:

1. «Қазақ тілі әліпбиін кириллицадан латын графикасына көшіру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 26 қазандағы №569 Жарлығына (Қазақстан Республикасы ПҮАЖ-ы, № 50-51-52, 326-құжат) мынадай өзгеріс енгізілсін:

аталған Жарлықпен бекітілген латын графикасына негізделген қазақ тілі әліпбиі осы Жарлыққа қосымшаға сәйкес жаңа редакция­да жазылсын.

2. Осы Жарлық жарияланған күнінен бас­тап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ

Астана, Ақорда, 2018 жылғы 19 ақпан  № 637

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Жәнібек В (27.02.2018 12:38:40)

Yy және Iı алмастырбайсыздар ма? Ýý орнына Ww да болмай ма не? (Неге Shsh, Chch, ал Ghgh емес?)

Yqlas(09.06.2018 00:09:50)

Boldy osy eń narmalı bolǵany boldy

Yqlas(09.06.2018 00:09:48)

Boldy osy eń narmalı bolǵany boldy

Жоламан (26.05.2018 09:11:56)

Qurmetti komijssija myceleri, menin atьm Ӡolaman Berikulь Egimbajev, menin ojьmca apostrof qoldanuw tәsili qatelik, өjtkeni qazaq tiliniŋ dьbьstarь keler urpaqqa ӡetpej qaluwь mymkin, әr dьbьstьŋ өz taŋbasь boluwь kerek. Latьnnьŋ negizgi 26 tanbaha qosьmca 5 tanba qosu kere, onca kөp emes, bar ӡohь 31 tanba. Mьsalь: а - Aa, ә - Әә, б - Bb, в - Vv, г - Gg, ғ - Hh, д - Dd, е - Ee, ж - Ӡӡ, з - Zz, и (ӡiŋicke sөzdiŋ ortasьnda ӡazhanda bьlaj) - ij, (ӡuwan sөzde) - ьj, sөz basьnda Ji - Jь, й - Jj, к - Kk, қ - Qq, л - Ll, м - Mm, н - Nn, ң - Иŋ, о - Oo, ө - Өө, п - Pp, р - Rr, с - Ss, т -Tt, у - Ww, ұ - Uu, ү - Yy, ф - Ff, х - Xx nemese Hh (sebebi Ғ men X ӡәne Һ dьbьstarь uqsajdь), һ - Xx n/e Hh , ц - Ts ts, ч - Tc tc, ш - c, ы - Ьь, і - Іі, э - Ee, ю -Ju ju, я - Ja ja.

Ӡolaman (25.05.2018 23:29:41)

Qurmetti komijssija myceleri, menin ojьmca apostrof qoldanuw tәsili qatelik, өjtkeni qazaq tiliniŋ dьbьstarь keler urpaqqa ӡetpej qaluwь mymkin, әr dьbьstьŋ өz taŋbasь boluwь kerek. Latьnnьŋ negizgi 26 tanbaha qosьmca 5 tanba qosu kere, onca kөp emes, bar ӡohь 31 tanba. Mьsalь: а - Aa, ә - Әә, б - Bb, в - Vv, г - Gg, ғ - Hh, д - Dd, е - Ee, ж - Ӡӡ, з - Zz, и (ӡiŋicke sөzdiŋ ortasьnda ӡazhanda bьlaj) - ij, (ӡuwan sөzde) - ьj, sөz basьnda Ji - Jь, й - Jj, к - Kk, қ - Qq, л - Ll, м - Mm, н - Nn, ң - Иŋ, о - Oo, ө - Өө, п - Pp, р - Rr, с - Ss, т -Tt, у - Ww, ұ - Uu, ү - Yy, ф - Ff, х - Xx nemese Hh (sebebi Ғ men X ӡәne Һ dьbьstarь uqsajdь), һ - Xx n/e Hh , ц - Ts ts, ч - Tc tc, ш - c, ы - Ьь, і - Іі, э - Ee, ю -Ju ju, я - Ja ja.

Ӡolaman (25.05.2018 22:46:52)

Qurmetti komijsija myceleri, meniŋ өz tarapьnan bir usьnьsьm bar ӡәne apostrov ӡajьnda alandatatьn oj bar. Birinciden meniŋ ojьnca әр dьbьstьn өz taŋbasь boluwь tijis. Ekinciden, eger biz apostroftь өzimizge tәn dьbьstarda qoldansaq, kejin bizdin urpaq өz taŋbasь ӡoq dьbьstardь ӡohatuwь mymkin. Sondьqtan tahь bir olanьp kөry kerek.

Мейрамбек Таубалдиев (23.02.2018 14:42:43)

Қоғамда қызу талқыға түсіп жатқан бұл әліпби нұсқасы негізінен көкейге қонымды. Халқымыз ұзақ жылдар бойы күткен жаңалықпен жүздесті деуге толық негіз бар. Дегенмен, қай елде болсын, қай кезде болсын, жаңа жазуға көшудің белгілі деңгейде кем тұстары, қиындықтары болады. Ол да уақыт өте келе толықтанып, өңделіп қырланады.«Акут» яғни әріптер төбесіндегі шағын үтір сөздер қатарласқанда, сөйлемдер қабаттасқанда, үлкен мәтіндерде өте көп болып көрініп, көзге шұбар байқалуы мүмкін.

Мейрамбек Таубалдиев (23.02.2018 14:36:26)

Қоғамда қызу талқыға түсіп жатқан бұл әліпби нұсқасы негізінен көкейге қонымды. Халқымыз ұзақ жылдар бойы күткен жаңалықпен жүздесті деуге толық негіз бар. Дегенмен, қай елде болсын, қай кезде болсын, жаңа жазуға көшудің белгілі деңгейде кем тұстары, қиындықтары болады. Ол да уақыт өте келе толықтанып, өңделіп қырланады.«Акут» яғни әріптер төбесіндегі шағын үтір сөздер қатарласқанда, сөйлемдер қабаттасқанда, үлкен мәтіндерде өте көп болып көрініп, көзге шұбар байқалуы мүмкін.

Mihail Kazak (21.03.2018 16:24:58)

Меніңше осы әліпби туралы пайдасыз көп сөзді қою керек, бәрібір бізді кім тыңдап атыр. Ел басы қаңтарда бекіткен алфавитті қолдау керек, іс-шараларды жүзеге асыру жөн болар.

Нурманова Жанар Сарсен-Калиевна (21.02.2018 15:15:19)

Елбасының латын əліпбиіне көшу саясатының тиімді жақтары өте көп. Басты мақсаты Елбасының жолдауында атап көрсеткендей, қазақ тілінің мәртебесін әлемдік деңгейге көтеру. Санымен қатар, өзге елдермен , шет ел азаматтарымен жұмыс жасау мəселесінде латын тілінің маңызы зор. Латын тіліне оралу заман талабынан туындап отырғаны қажеттілік. Бұл балаларды озық білім мен тәрбие беруде қол жеткізуге жол ашады.

Стамғазиева Ақтоты (21.02.2018 11:47:43)

Латын әліпбиіне көшуді қолдаймыз.Жаһандық әлеммен ықпалдасуға оң әсерін тигізеді деп есептейміз.Атырау қаласы,№16 мектеп-лицей

Маннанова Жанна (21.02.2018 11:42:10)

Латын графикасына көшіруді қолдаймыз.Еліміздің болашақ дамуы мен халықаралық деңгейде өсіп-өркендеуіміз үшін тиімді деп ойлаймыз.Атырау қаласы,№16 мектеп-лицейі

Орқаш негізгі мектебі (21.02.2018 11:33:20)

Орқаш негізгі мектебінің ұстаздары латын əліпбиіне көшуді дұрыс деп есептейміз . Себебі , латын əліпбиі аркылы Казак тілі əлемдік деңгейге шығарылады ,Казақстанның дамуына өз сенімін тигізеді.

Карлыгаш Габдуллина (21.02.2018 11:17:00)

Положительная сторона латинского алфавита, в том, что появится возможность овладевать английским языком, выйдем на международный уровень.

Айжан Кумарбекова (21.02.2018 10:10:25)

Мен бұл пікірмен келісімін. Бұл өзгеріс Қазақстанның ілгері дамуына, өркендеуіне септігін тигізеді.

Шаменова К (21.02.2018 10:06:27)

Латын əліпбиіне көшуді қолдаймын. Бұл қазақ тілін əлемдік деңгейге көтереді деп ойлаймын.

Шаменова К (21.02.2018 09:58:53)

Латын əліпбиіне көшуді қолдаймын. Бұл қазақ тілін əлемдік деңгейге көтереді деп ойлаймын

Шаменова К (21.02.2018 09:53:06)

Латын әліпбиіне көшуді қолдаймын. Бұл қазақ тілін әлемдік деңгейге көтереді деп ойлаймын.

Жанар Сарсен-Калиқызы (20.02.2018 22:36:01)

Елбасының латын əліпбиіне көшу саясатының тиімді жақтары өте көп. Басты мақсаты Елбасының жолдауында атап көрсеткендей, қазақ тілінің мәртебесін әлемдік деңгейге көтеру. Санымен қатар, өзге елдермен , шет ел азаматтарымен жұмыс жасау мəселесінде латын тілінің маңызы зор. Латын тіліне оралу заман талабынан туындап отырғаны қажеттілік. Бұл балаларды озық білім мен тәрбие беруде қол жеткізуге жол ашады.

Абсалямова Угилай (20.02.2018 22:25:09)

Латын әліпбиіне көшуді дұрыс деп есептеймін. Себебі, бұл өзгеріс арқылы қазақ тілін әлемдік деңгейге шығаруға және түркітілдес елдердің бірлігін нығайтуға болады деп ойлаймын

Базаровп Шамсия Саламатовна (20.02.2018 22:08:35)

Мен латын əліпбиінің енгізілуін ұсынысымен қолдаймын,себебі елімізаң дамуына,білім саласына қосар үлесі зор деп сенемін

Ulzhan (20.02.2018 21:58:57)

Латын əліпбиіне көшуді дұрыс деп есептеймін. Себебі Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына кіруі «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асырудың жалпы мақсаты болып табылады.

Іле ауданы Әуренбаева Торғын (20.02.2018 21:45:31)

Елбасының қазақ тілін кирилицадан латын графикасындағы алвафитке көшіру туралы Жарлығы өте орынды. Бұл тіліміздің өркениет әлемінен ерекше танылуына ықпал ететіні сөзсіз. кезең-кезеңмен бұл алфавитке көшіру жөнінде Үкімет алдына нақты тапсырма берілді. Бұл Жарлықтың жүйелі әрі халыққа қолжетімді болып орындалуына кепілдік береді. Мен бұл өзгерісті қолдаймын әрі жүзеге асыруға атсалысамын.

Гулмира Назарбек (20.02.2018 21:00:17)

Мен латын əліпбиінің қабылдануын қолдаймын. Меніңше, бұл еліміздің əлемдік деңгейде дамуынан бөлек, еліміздің техникалық процессіне де, ғылым процессіне де көптеген септігін тигізеді.

Гулмира Назарбек (20.02.2018 20:56:12)

Латын əліпбиінің қабылдануын қолдаймын. Бұл өзгеріс елімізді əлемдік деңгейге шығарудан бөлек,еліміздің техникалық процессінің де, білім процессінің де дамуына септігін тигізеді деп есептеймін

г.Костанай, шл №1, Бондаренко М.И. (20.02.2018 19:34:15)

Казахстан входит в единое международное пространство, поэтому переход на латиницу мы расцениваем как очень положительный шаг, как выход в диалог с мировым сообществом, что обеспечит в будущем развитие и процветание нашей страны.

Гүлім Жақсылыққызы (20.02.2018 19:20:57)

Елбасымыз латын әліпбиіне көшу саясатының маңыздылығын айтsg, нақты бағыт-бағдарын көрсетіп берді. Көтеріліп жатқан мәселе өте өзекті деп ойлаймын. Латын әліпбиі – Ұлы дала елін әлемдік өркениетпен қабыстыратын алтын көпір деп айтуға болады. Бұл жазу - елдігіміз бен егемендігімізді айқындайтын, халықтың сауаттылығын танытатын көрсеткіш деп білемін және тіліміздің фонологиялық, лексикологиялық және терминологиялық жағынан дамуына бірден-бір кепіл бола алады. Сонымен қатар латын графикасы қазақ тілін халықаралық дәрежеге көтермек. Бұл қадамға бару болашақ үшін маңызды. Сондықтан Елбасының шешімін қолдап, оның ары қарай жүзеге асуына үлес қосуымыз қажет деп ойлаймын.

Гүлім Жақсылыққызы (20.02.2018 19:15:43)

Елбасымыз латын әліпбиіне көшу саясатының маңыздылығын айтып, нақты бағыт-бағдарын көрсетіп берді. Көтеріліп жатқан мәселе өте өзекті деп ойлаймын. Латын әліпбиі – Ұлы дала елін әлемдік өркениетпен қабыстыратын алтын көпір деп айтуға болады. Бұл жазу - елдігіміз бен егемендігімізді айқындайтын, халықтың сауаттылығын танытатын көрсеткіш деп білемін және тіліміздің фонологиялық, лексикологиялық және терминологиялық жағынан дамуына бірден-бір кепіл бола алады. Сонымен қатар латын графикасы қазақ тілін халықаралық дәрежеге көтермек. Бұл қадамға бару - болашақ үшін маңызды. Сондықтан Елбасының шешімін қолдап, оның ары қарай жүзеге асуына үлес қосуымыз қажет деп ойлаймын.

Теңдік Құлмағанбетоаа (20.02.2018 18:00:57)

Латын əліпбиін ендіру елімізге артық болмайды деп ойлаймын. Еліміз өзіндік алфавитін қалыптастыра түседі.Ортақ жазу ортақ мəдениетімізді қалыптастырады.Беллгілі бір жүйеге келтіріп, саналы меңгеруге тырысуымыз керек.

Сагандык Мадениет (20.02.2018 17:56:56)

Латын әліпбиіне көшу қазіргі заманның айқын бейнесі. Болашақ жастарға бұл әліпбиге көшу тиімді деп ойлаймын.

Сагандык Мадениет (20.02.2018 17:49:55)

Латын әліпбиіне көшу қазіргі заманның айқын бейнесі. Сондықтан болашақ жастарға бірден көмек болатынына кәміл сенемін.

Qulqayev Nurlan (20.02.2018 17:16:10)

Алдыңғы жолғы әліппеден кемелді шыққан көрінеді, деседе «У» дыбысы дайын тұрған «W» таңбасымен берілмей, кларвияториядан табылмайтын әріппен берілгені түсініксіз. Сонымен бірге, «Y» әрібімен «И, Й» дыбыстарын таңбалап, ал «I» таңбасын «Ы, І» дыбыстарына берген жөн сияқты.

Айман Жаңабекова (20.02.2018 16:24:21)

Бұрынғы әліпбиде и, й дыбыстарына апостроф берілген еді, нүктесіз і таңбасының алынуы да жыпырлап көзшалымға қолайсыздық туғызатын апострофтарды азайтуға, мүлде алып тастауға септігін тигізген. ә, ғ, ң, ө, ү, сонымен қатар у дыбыстарындағы апострофтардың орнына үстіңгі акуттың қойылуы да сөз құрамында әріп жігін «бос аралықсыз», тізбектеп беруге мүмкіндік береді. Бұл да бір жақсы тұстары. Сонымен қатар бұл әліпбиде мейлінше апострофтарды алып тастау көзделгендіктен болар, ш, ч дыбыстарының таңбасында да апострофтар орнына диграфтар берілген.

Айнұр (20.02.2018 16:06:35)

Көптеген ғалымдардың пікірін ескеретін болсам,латын әліпбиіне көшу мен үшін аса қиын емес себебі ол заман талабы. Қазақстанның болашағы үшін өте пайдалы.

Нурманова Ж.С. (20.02.2018 15:54:47)

Елбасының латын əліпбиіне көшу саясатының тиімді жақтары өте көп. Басты мақсаты Елбасының жолдауында атап көрсеткендей, қазақ тілінің мәртебесін әлемдік деңгейге көтеру. Санымен қатар, өзге елдермен , шет ел азаматтарымен жұмыс жасау мəселесінде латын тілінің маңызы зор. Латын тіліне оралу заман талабынан туындап отырғаны қажеттілік. Бұл балаларды озық білім мен тәрбие беруде қол жеткізуге жол ашады.

Нурманова Ж.С. (20.02.2018 15:52:52)

Елбасының латын əліпбиіне көшу саясатының тиімді жақтары өте көп. Басты мақсаты Елбасының жолдауында атап көрсеткендей, қазақ тілінің мәртебесін әлемдік деңгейге көтеру. Санымен қатар, өзге елдермен , шет ел азаматтарымен жұмыс жасау мəселесінде латын тілінің маңызы зор. Латын тіліне оралу заман талабынан туындап отырғаны қажеттілік. Бұл балаларды озық білім мен тәрбие беруде қол жеткізуге жол ашады.

Ақнұр Мақсұтқызы (20.02.2018 14:12:48)

Латын əліпбиіне көшу дұрыс деп есептеймін. Бұл өзгеріс ол түркітілдес елдердің өзара ынтымағын нығайтады. Әрине, бұл қазақ тілін халықаралық деңгейге көтерудің бірден бір жолы деп ойлаймын.

Сеитова Ақмарал(21.02.2018 10:46:02)

Мен латын әліпбиін қолдаймын. Заман талабына сай жаңа бастамаларды алып келеді.

Akmaral(21.02.2018 10:42:38)

Мен латын әліпбиін қолдаймын. Заман талабына сай жаңа бастамаларды алап келеді.

Мереке (10.04.2018 04:30:19)

Көптеген латын әліпбиін қолданатын елдер і әрпін и және й әріптерін жазуға пайдаланса ,сәйкесінше нүктесіз ı әрпі і әрпін жазуға пайдаланса жақсырақ болар еді.

Nurlan (07.04.2018 07:22:05)

«Я» деген дыбысты калай жазамыз? Шынымен «У» дыбысына Yтiр коймай “U” арiпiмен берiп, “Ұ” дыбысын “W” арiпiмен бергенде дурыс болар едi

Малик (01.05.2018 15:51:46)

Құрметті комиссия мүшелері, әрине , бәріміз Латын әліпбиіне көшуді қолдаймыз. Алайда қазіргі бекітілген әліпбимен келесі сөздерді қалай жазамыз? Мысалы: Аю, Ұя, ащы, тұщы, т.б,

Пікір қосу