«Серпіндік» студенттер серпіле алмай тұр...

Төрт жыл бұрын елімізде «Серпін-2050» «Мәңгілік Ел жастары – индустрияға» атты мемлекеттік бағдарлама қолға алынған болатын. Сол кезде аталған жобаны студенттерге арналған еліміздегі экономикалық және әлеуметтік мәселелерді шешуге таптырмас тетік деген болатынбыз. Бұл бағдарлама негізінен халқы тығыз орналасқан оңтүстік түлектерінің солтүстік аймақтарда тегін білім алуларына және одан әрі еңбек етіп, біржола тұрақтап қалуына жағдай туғызуды көздеген тың үрдіс еді. Сол арқылы түстікте жұмыссыздық деңгейі азайса, теріскейде еңбек нарығындағы маман тапшылығын шешуге мүмкіндік туар еді.

Егемен Қазақстан
16.04.2018 3909

Бұл туралы Елбасы Нұр­сұл­тан Назарбаев Дүниежүзі қазақ­тарының V құрылтайында «Бағ­дарламаны көбейтіп, оны көшіп келген ағайындарға да бейім­деуіміз қажет. Сол жақтарда бейімдеу орталықтары түсіндіру жұмыстарын жүргізсе, мамандығы жоқтарын мамандыққа баулитын болса, жұмыссыздарды жұмысқа орналастыратын болса, сол кезде келушілер тұрақталып қалатын болады. Келген ағайындарды қоныстандыратын үйлер салып, әлеуметтік инфрақұрылым жасау керек. Оны бағдарлама түрінде қолға алғанымыз жөн. Қажетті мамандық алуына жәр­дем беру, жұмыспен қамту үшін жол картасын жасау қажет. Осы­­ның барлығы ұлтымыздың, елі­міздің жарқын болашағы үшін атқарылатын маңызды шаралар болмақ», деген болатын.

Алайда сол арманшыл ойы­мызды «Серпінге» қатысты сезікті цифрлар су сепкендей басып тастауда. Олай дейтініміз, биыл Павлодар облысының келтірген деректеріне сүйенсек, «Серпін» бағдарламасы бойынша білім алған жастардың 47-сі немесе 70 пайызы өз өңірлеріне кетіп қалған. Бұл туралы әлеуметтік-мәдени мәселелер жөніндегі облыстық мәслихаттың тұрақты комиссиясының отырысында облыстық білім беру басқар­масы басшысының орынбасары Сәуле Алекпарова айтқан. Бүгінгі таң­да облыстағы жеті колледжде бес оңтүстік аймақтан 474 студент білім алады. Студенттер тегін баспана, шәкіртақы, қысқы киім және жазғы, қысқы демалыс кезінде үйге бару үшін жолақысымен қамтамасыз етіледі. Түлектердің алғашқы легімен 2017 жылы 67 адам оқу орнын аяқтаған. Бүгінгі таңда 40 адам немесе 59,7 пайызы жұмыс істеуде, үшеуі жоғары оқу орнында білім алуда, біреуі Отан алдындағы борышын өтеуде, тоғызы декреттік де­малыста және 14-і еңбекпен қам­тылмаған. Нәтижесінде түлек­тердің ішінен 14-і ғана немесе 21 пайызы Павлодар облысында қалған. Олардың ішінде 11 адам жұмысқа орналасса, үшеуі жоға­ры оқу орнында білім алуды жал­ғастыруда. Бесеуі Астана, Алма­ты, Ақтөбе қалаларында жұмыс істейді және біреуі әскер қа­тарына жіберілген, дейді ол. Сәу­ле Алекпарованың айтуынша, жас­тардың өз өңірлеріне кетуінің бас­ты себебі – баспананың жоқтығы.

Енді «Серпін» ұлттық жобалар басқармасының былтырғы мәліметіне қарасақ, қазір бағдарлама аясында 10 289 студент 22 жоғары оқу орны мен 53 техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында 28 мамандық бойынша білім алуда. «Серпін» әлеуметтік жобасы бойынша 2017 жылғы түлектер саны – 1070 адам. Олардың жұмысқа орналасқаны, жоғары оқу орнына түсетіні, әскерге баратыны жайлы нақты ақпарат келесі оқу жылының басында белгілі болмақ.

Басқа да дерек көздері 2016-2017 оқу жылында «Серпін» әлеуметтік жобасы бойынша оқу бітірген түлектердің ең көбі Батыс және Шығыс Қазақстан облыстарында білім алып шыққандығын айтады. БҚО-да түлектер саны 205 адам болса, ШҚО-да оқу бітіргендер саны – 198. Ал Астана қаласы бойынша жалпы түлек саны небәрі 93 адам. Солтүстік аймаққа жататын елордамыз үшін бұл көрсеткіштің бәсеңдігін кімнен көреміз?

«Жалпы, барлығымыз білетіндей былтыр 1070 студент «Серпін» түлегі болса, оның 666-сы жұмысқа орналасты. 89-ы жоғары оқу орнына түсті, 86-сы әскер қатарына алынып, әртүрлі себептерге байланысты 202 бала кері қайтты. Оған басты себеп әу бастағы қағаз жұмысында тиянақтылықтың болмауы, нәтижесінде серпіндіктердің баспана жайы шешілмеген болып шықты. Бірақ сол 202 баланың арғы жағдайын Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың бастамасымен көші-қон бағдарламасына енгізу үстіндеміз. Ал, олардың келесі тобын, яғни жоғары оқу орындарында білімін жалғастырғысы келетіндерін «Дипломмен – ауылға» бағдарламасына қосуға кірістік. Онымен қоса, биылдан бастап «Серпін» бағдарламасын Боллон процесіне ауыстырып жатырмыз», дейді «Серпін» ұлттық жобалар басқармасының басшысы Күлзия Қадырқызы.

Бұл мәселеге үн қатқан қоғам белсендісі Мұрат Әбенов әлеуметтік желідегі парақшасында «Қазіргі таңда жобаға 17 мыңға жуық жастар қатысуда. Биыл 2 мыңға жуық серпіндіктер оқуды тәмамдайды. Мамандық алып шыққан қыз-жігіттердің мәселесін бүгіннен бастап шешу жолдарын қарастыру қажет. Қазіргі кезде жоба аясында жастарды білім алуға барған аймақтарда жұмыс орнымен қамтып, тұрғын үй мәселесін шешу секілді тақырыптар ашық қалуда. Мұны тез арада шешпесе болмайды», дейді.

Мәселе шынымен де шиеленісіп кеткен. Бұл жайтқа қай тараптың болсын көңілі көншімейтіні белгілі болып отыр. Айталық, «Серпін» бағдарламасымен колледжге оқуға түсіп, былтыр тәмамдап шыққан Жасұлан Болатбекұлы есімді түлектің айтуынша, «Серпін» жобасымен ауылдарына қайтқан жастардың саны сол өңірде қалып қойған жастардың санынан көп. Оған бір ғана Жасұлан Түсіповтің тобындағы 25 баланың 18-і қазіргі уақытта Шымкентке қайтып кетіп, ауылдарында жүргендіктерінің өзі дәлел.

Осы күндері «Серпін» бағдарламасына не болғанын жүргенін түсіне алмай қалдық. Басшылықтары ауысып кеткенге ұқсайды. Əлде қызығы басылды ма? Дипломын алып, жұмысқа кіріскелі отырған дайын жастарға ие бола алмай жүргендері қалай? Біз, тіпті серпіндік жастардың шығармашылық қабілеттерін арттыру мақсатында «Серпін іскерлері» қоғамдық бірлестігін құрдық. Алайда Күлзия Тобатаева өз құрылтайшыларын жинап, бірлестіктің әрі қарайғы жұмысына кедергі келтіргендей болды. Оның бер жағында қаншама қаражат шығындаған www.bolashak-serpin.kz сайты қазір жұмыс істемей тұр. Ақпарат ашықтығы мүлдем жоқ», дейді ол.

Әрине, барлығымыз аталған бағдарламаның болашағының баянды болғанын қалаймыз. Себебі 2009 жылғы санақ бойынша Петропавлда этностық қазақтардың үлесі 28 пайызға толмаған, Лисаков қаласында – 25, Өскеменде 40 пайыз. Бұл көрсеткіштерге тоқсаныншы жылдары көз жұмып қарауға болар еді, алайда тәуелсіздік алғанымызға ширек ғасырдан астам уақыт өтсе де қаракөздер саны қиыр аймақтарда әлі де азшылық танытуда. «Серпін» осы сиректіктің орнын толтыруы керек.

Мәселеге тереңдей беруге болады. Шын мәнінде бүгінгі студент ертеңгі тұлға екенін естен шығармағанымыз жөн. Олардың талаптарына таяныш, қолдау керек. Ертеңгі екпінді қадамдарын есеп үшін цифрмен бүркемелей берсек, бағдарламамыз «бақсақ, бақа екеннің» кері болып шықпасына кім кепіл? Айталық, сонау Аралдың құмынан Қостанайдың қоңыр белдеуіне көшіп келген студентті бір мезгіл ғана тамақтандырып, баспанасын жатақхананың жертөлесінен беріп, қиырдағы ауылдың 30-40 мыңдық жалақысына жұмыс істету қаншалықты әділетті? Одан бөлек «Серпіндегі» білім беру сапасын сынға алып жатқан ешкім жоқ. Мәселен, техника саласынан сабақ беретін мұғалімдердің біліктілігін таразылап жатырмыз ба? Сол сияқты қордалы жайттарды қозғай берсек бір шетіне шығу қиын. Жоғарыда пікірін білдірген Ж.Жақыповтың алдағы жоспарының бірі де осы мәселелерді төңіректейді. Ол алдағы уақытта «Болашақ серпін» атты қоғамдық қор құруды мақсат тұтатынын айтады. Аталған қор арқылы Жасұлан республиканың барлық жоғары оқу орынындағы «Серпінге» қатысты мәліметтерге қол жеткізіп, қай студентке қанша қаражат бөлініп, мемлекет қаржысының қаншасы игерілгендігіне серпіндік ретінде көз жеткізуді ойластыруда. Оған себеп қазіргі «Серпін» бағдарламасымен оқып жатқан студенттердің тұрмыс-тіршілігінің сын көтермейтіндігі. Байыпты бағдарламаның бастапқыдағы уәделерінің бұзыла бастауының өзі көрер көзге ұят әрі заңсыздық болып есептеледі. Және бөтен аймақтан білім алуға келген бөгде студентті ұстаздардың тарапынан жергілікті студенттерден бөліп қарау, тіпті кемсітушілік те байқалатыны жасырын емес. «Ал, серпіндіктерді өзінің ішінде көшбасшы топқа, белсенділігі төмен топқа жіктеп, алалау арқылы алдыңғы топтың бірінші жұмысқа орналасуы да теңсіздікті тудырып жатқаны айтпаса да белгілі», дейді Ж.Болатбекұлы. Сол себепті олар болашақ қор арқылы «Серпін» бағдарламасымен оқу бітіріп бос жүрген, «Серпін» бағдарламасымен оқуға түскелі жүрген талапкерге бағыт-бағдар сілтеуді көздесе керек. Сонымен қатар «Болашақ серпін» қоры қабылдаушы аймақпен заңды қарым-қатынас жасап, «Серпіннің» негізгі штабына көмекші тетік болуды мақсат тұтатыны байқалады. Бірақ өздері басында құрған «Серпін іскерлерін», қазіргі «Болашақ серпінді» қолдаушылар әзірге жоқ. Бұл жағдайға «Бала соққан кездіктің басы жарық» деп қарауға бола ма? «Жас келсе – іске» деген сөз бар емес пе еді? Олардың бастапқы жұмыстарына қарасақ та қадау-қадау ойларының ұшқыны байқалады.

«Мәселе өте көп. Біз жасаған сараптамаға сүйенсек, «Серпінге» келген студенттердің 70 пайызы мамандықтарын ата-анасының нұсқауымен еріксіз таңдаған. Мысалы дизайнға, шаш қиюға икемі бар жігіттер құрылыс саласында жүруі қаншалықты өміршең? Оларға біздің бірлестік өз жұмысын атқарып тұрған уақытта бағыт беріп тұрды», дейді Ж.Жақыпов.

Қысқасын айтқанда, төрт жылдан бергі «Серпін» жобасы жүргізіп жатқан жұмыстардың жай-жапсары осындай. Алдағы уақытта жоба жүйесіне қан жүгіртпесе, грант бөліп отырған оқу орындарымен, жұмыс пен үй мәселесіне түбегейлі жауапты жергілікті атқарушы органдармен, жергілікті жастар саясаты және білім басқармаларымен ашық байланыс орнамаса, ағымдағы жылы осы бағдарламамен түлеп ұшқалы отырған екі мыңға жуық студенттің ертеңгі күні бұлыңғырланған үстіне бұлыңғырлана бермек.

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.07.2018

Баянауылда Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 125 жылдығы аталып өтті

19.07.2018

Ауғанстан компаниялары қазақстандық ұн, макарон өнімдеріне қызығушылық танытып отыр

19.07.2018

Қазақстандық грек-рим шеберлері Нью-Делиде жеті жүлде алды

19.07.2018

Волейболдан Азияның клубтық чемпионаты аяқталды

19.07.2018

Биыл Сыр өңірінде он инвестициялық жоба іске асады

19.07.2018

Маңғыстауда экологтарға жемқорлықты болдырмау жайлы айтылды

19.07.2018

Мұнай саласының ардагері Есет Әзербаевқа мүсін қойылды

19.07.2018

ҚР Президенті Іс басқарушысының орынбасары тағайындалды 

19.07.2018

Зейнолла Самашев: Кезінде Алтын адам болған

19.07.2018

Қаскелеңде «ақылды» комбайн адамның қатысуынсыз егін орды

19.07.2018

Қызылордада ұрланған қақпақтардың шығыны 30 млн теңгеге жеткен

19.07.2018

Жәңгір ханның жазғы ордасы Ресей жерінде жатыр

19.07.2018

Президент Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

19.07.2018

«Егемен Қазақстан» газетінде кадрлық өзгерістер болды

19.07.2018

З.Самашев: Табылған жәдігерлер б.з.д 8-7 ғасырға тиесілі заттар болуы мүмкін

19.07.2018

Кәріпбек Күйіков «Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын алды

19.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

19.07.2018

Қаршыға мен қара бала

19.07.2018

Баян-Өлгей аймағы су тасқынынан зардап шекті

19.07.2018

АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу