Шалабайда шаруасын шалқытқан кәсіпкер

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасына енген шығысқазақ­стандық Қуаныш Сүлейменовті өзінің туып-өскен мекені Жарма ауданының ғана емес, облыс жұртшылығы жақсы біледі десек, артық айтпаған болармыз. 

Егемен Қазақстан
16.04.2018 24467

Қуаныш Сүлейменов бүгін­де қазақтың ақ бас сиырын өсі­ру­мен шұғылданатын Жарма ауда­нындағы «Шалабай» ЖШС-нің бас директоры қызметін атқа­ра­ды. Жүз елуге жуық адамды жұмыспен қамтып отырған ша­руа қожалығында қазір 3 мың­ға тар­та асыл тұқымды тү­лік өсі­рі­луде. Жұмысшыларға да бар­лық жағдай жасалған. Мұн­да­ғы жұмысшылар күн­діз мал жайса, кешке бильярд ой­найды. Жә, бұл туралы сәл кейі­ні­рек.

Бұрынғы мұғалім, бүгінгі кәсіпкер

Әрине біздің кейіпкеріміз мұн­­дай жетістікке бірден қол жет­­кіз­бегені анық. Былтыр «Қа­зақ­­станның 100 жаңа есімі» жо­басы жеңімпаздарымен бірге Ел­басымен кездескен кәсіпкердің ауыл шаруашылығы саласына ұстаздықтан келгенін біреу білсе, біреу білмеуі де мүмкін. Қуаныш Сүлейменов неге мұғалімдікті тас­тап, кәсіпкерлікке, кәсіпкерлік бол­ғанда атакәсіп мал шаруа­шы­­­лығына біржола бет бұрды? Мұ­­ның да өз себебі бар екен. «Тоқ­­саныншы жылдар ортасында кеңшар құлап, ауылдағы ша­руа­­шылықтар тарап кеткен еді. Жұ­­мысымды 2000 жылдардың басында тарих пәнінің мұғалімі болып бастадым. Ауылдан бәрі көшіп кетіп жатты. Шалабай ауылындағы 2 мың адамнан 4 жылдың ішінде 1100 тұрғын ғана қалды. Мектептегі 300-ден астам оқушы 130-140-қа дейін түсті. Кіндік кескен мекеніміз көз алдымызда қирап, күннен-күнге ажары кете бастады. Қа­зақ­тың атақты ақ бас сиырының ота­ны са­налған, кезінде 8 жарым мың­­ға дейін Қамбар ата түлігін өсір­­ген Шалабайда бірде-бір асыл тұқымды мүйізді қалмады. Осы жайт жаныма қатты батты. Сөй­тіп жүргенде бір күні «Қазақ­стан инвестициялық қоры» АҚ президенті Зейнолла Кәкім­жа­нов­тың «Экспресс-К» газе­тінде жа­рияланған сұхбатын оқы­дым», деп бастады әңгі­ме­сін бұрынғы мұғалім, бүгінгі кәсіпкер.

Расында бұл сұхбат кейіп­ке­ріміздің ғана емес, кезінде атағы дүркіреген Шалабай ауылының да өміріне өзгеріс әкелерін ол кезде ешкім де болжамаған болар. Әлгі сұхбатында З.Кәкімжанов балаларына шағын шаруа қожалығын ашқысы келетінін, қажет болса сатып алуға дайын екенін, ондағы мақсаты ұрпақтарына ауылды көрсеткісі, ауылдың қасиетін сезіндіргісі келетін айтады.  Содан не керек, құрып кеткен ақ бас сиырды қайта қа­лпына келтіру үшін инвестор таппай аһ ұрып жүр­ген Қуаныш Сүлейменов атал­ған газет арқылы Қазақстан инвестициялық қорының басшысына хат жазады. Біржарым жылдан кейін көмекшісі хабар­ла­­сып, З.Кәкімжановпен кез­де­сіп, сол кісінің қолдауының ар­қа­сында «Шалабай» мал тұ­қымын асылдандыру зауытын қалпына келтіруге кірісіп ке­теді. «Ол кезде ауылда мектеп директоры едім. Қазақстан инвестициялық қорының басшысы қазақтың ақ бас сиырын қайта қалпына келтіремін, туған ауылыңның туын биік көтеремін десең, еңсесін тіктеймін десең, мек­тептегі жұмысыңды тас-
та, бірың­ғай осы іспен шұғылдан» деген соң мектептен кетуге тура кел­ді. Ұйғарымымды мектептегі  әріп­тестеріме айттым. Ол кезде ара­мызда бір зоотехник, бір мал дәрі­гері жоқ. Жігіттер қолдады. «Барайық, көрейік» деді. «Туған жеріміз, өскен мекеніміз. Ата-ба­баларымыз осында жатыр. Ауыл­дың тарағаны біздің де жаны­мызға батып жүр» деді. Сөйтіп кірі­сіп кеттік. Жұмыс нәтиже бе­ріп, 2006 жылдың қазанында Ұлан ауданындағы «Багратион» ша­руа қо­жалығынан 155 бас қа­зақ­тың ақ бас сиырын сатып ал­дық. Осы­л­ай­ша «Шалабай» мал тұ­қы­мын асылдандыру зау­ыты­ның қайта өркендеу дәуі­рі басталды», дейді Қуаныш Сүлейменов.

Күндіз мал жаяды, кешке бильярд ойнайды

Елмен бірге қиындық кешіп, елмен бірге қиындықты еңсерген кәсіп­кер бүгінде Шалабай халқы­ның жағдайы жақсарғанын, 1100 тұрғынның саны 1600-ге жуық­тағанын, қазір ауылда сатылатын үй емге табылмайтынын айтады.  «Мұндағы жұмысшылар күндіз мал жайса, кешке бильярд ойнай­ды» дедік қой жоғарыда. Ол рас. Мұнда малшыларға арнайы жатақ­хана салынған. Жатақхана деген аты болмаса, кешеннің ішін­де монша да, сауна да, бильярд та бар. Жантайып жатып кино көремін десеңіз де еркіңіз. Шалабайлық малшылардың «Жұ­мыста емес, шипажайда жүр­міз» дейтін әзілінің бекерге айтыл­мағанын осыдан-ақ аңғаруға болатындай. Қ.Сүлейменовтің айтуынша, бұл демалыс үйлері Аргентина мен Жапониядағы үйлердің үлгісінде салынған. Күз бен қыста жұмысшылар тұратын жатақхана 2015-2016 жылдары жаз уағында лагерьге айналдырылып, Жарма ауданындағы әлеуметтік жағдайы төмен отбасылардың балалары тегін тынығып қайтыпты. Туған ауылынан кіндік үзбеген азамат өзі оқып, білім алған, ұстаздық қыз­мет атқарған мектебін де назар­дан тыс қалдырған емес. «2013 жылы ауылдағы мектепке бар­дым. Байқасам, 5-ке оқитын бала­лар­дың саны азайып, 20-ға түсіпті. Со­­сын мектеп директорына «Үз­дік оқитын оқушыларды жыл со­ңын­да, яғни соңғы қоңырауда ақ­шалай сыйлықпен марапаттап отыр­­сақ қайтеді. Оны жыл басында өздеріне ескертіп айтып оты­райық» деген ұсыныс айттым. Міне, 5 жыл ішінде үздіктер саны 20-дан 67-ге дейін жетті. Үлкен қа­ла­ларда мүмкіндік көп қой. Үйір­ме де көп. Ауыл балаларының оқу­­ға деген ынтасын арттыру мақ­са­тында осы істі қолға алдым», дейді кәсіпкер.

Осылайша Қ.Сүлейменов Жар­ма ауданындағы үш мектеп­тің (Ша­лабай, Бірлік, Әди Шәріпов ауылы) үздік оқитын оқушылары­на жыл сайын 15 мың теңгеден сый­ақы беріп келеді. Осының нә­ти­жесінде аталған ауылдарда оқу­шылардың білім деңгейі бір­шама көтеріліп, Шалабай ауылы ҰБТ-дан ауданда көшбасшы елді мекендердің қатарынан көрі­ніп­ті. Кәсіпкер туған ауылынан кө­мегін аяған емес. Осыдан біраз уақыт бұрын 6 жарым миллион теңгеге хоккей кортын салып берсе, Шалабайда Мәдениет үйін салу үшін жобалау-сметалық құжат жасауға 12 миллион теңге бөліпті. Алдағы уақытта ауылға жаттығу залын, мейрамхана мен балалар алаңын салуды жоспарлап отыр. Қазақ­тың ақ бас сиырының тұ­қы­мын қайта жаңғыртып, ауы­лын ажарландырған азаматтың тағы бір жоспары – Қамбар ата түлі­гінің санын 10 мыңға жеткізу. Бұл – алдағы 5-6 жыл мұғдарына межеленген шаруа. Дәл қазіргі уақытта ақ бас сиырдың өнімдерін жеке бренд ретіне саудаға шығару үшін сауда нүктелерін ашумен шұғылданып жатқан көрінеді.

Түйін

«Ауылым – әнім» атты әнді  айт­қанда, «Туған жерін сүйе алма­ған, сүйе алар ма туған елін» деп шыр­қайтын едік қой. Бажайлап қа­расақ, бұл мағынасы өте терең сөз­дер». Елбасы өзінің «Бола­шақ­қа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында осылай деп жазып еді. Біздің кейіпкеріміз де осы ойды өміріне өзек етіп келеді десек, артық айтпаған болармыз. «Біздің ауылда өзге ұлт өкіл­дері көп тұрды. Бала кезімде солар­дың өздерінің тарихи отандарын ерекше жақсы көретініне, қаншылдығына таңғалып, «біз неге сондай емеспіз?» деп іштей налушы едім. Мектепте директор болып жүргенде ауылдағы үлкен ақсақал: «Сен әрі-бері жүргенде зират­тарға қара. Қазақтар неге бейіт­терді үлкен қып салған? Ерік­кен­нен салған жоқ. Бұрын жоң­ғарлармен соғысқанда батыр бабаларымыз «біз ешқайда қаш­паймыз, бір адым да ше­гінбейміз. Өйткені біз­дің артымызда ата-бабамыздың зи­раттары тұр, әруақтар тұр» деген», деп еді. Ақсақалдың сол сөзі әлі күнге дейін ойымда. «Ба­баларымыз мықты болған, біз неге сондай болмаймыз? Бізге қал­дыр­ған ұлан-байтақ жерді неге гүлдендіріп, өркендетпеске?» деген ой келген сол кездерде. Қазір ойлаймын, шетелге қызығудың еш қажеті жоқ. Қазақстаннан ар­тық жер жоқ әлемде. Біздің та­би­ғатымыз секілді табиғат еш­қандай жерде жоқ. Қазақстанды Германиядан да, Америкадан да артық қылуға болады. Ол өз қолымызда. Туған жерін сүйетін патриот азаматтардың қо­лын­да. Сондықтан туған жерге қыз­мет ету керек, туған жер­ді гүл­дендіру керек», дейді «Қазақ­стан­ның 100 жаңа есім» жобасы жеңімпаздарының бірі Қуаныш Сүлейменов.

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы,

Жарма ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.07.2018

Гинеколог-акушер жас ананың өліміне қатысты пікір білдірді (видео)

17.07.2018

Елбасы Павлодар облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөнінде кеңес өткізді

17.07.2018

Каспий маңы елдерінің басшылары Ақтауда кездеседі

17.07.2018

Еліміздің үш қаласынан Баянауылға әуе рейстері ашылады

17.07.2018

Биыл Қазақстан перзентханаларында 31 ана қайтыс болды

17.07.2018

Алматыда Оңтүстік Кореямен бірлескен амбулаторлық клиника ашылды

17.07.2018

Еліміздің бірнеше өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды

17.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

17.07.2018

Инновациялық жобалар мен тың идеяларға байқау жарияланды

17.07.2018

Ақпарат және коммуникациялар министрі Smart city жобасын жүзеге асыру бойынша есеп берді

17.07.2018

Елбасы «Павлодар мұнай химиясы зауытына» барды

17.07.2018

«Президент кубогы» басталды

17.07.2018

Қазақмыс биылғы алты айда 14 млн 507 мың тонна кен өндірді

17.07.2018

«Qazaqstan» мен «Qazsport» футболдан әлем чемпионатының көрсетілімін қорытындылады

17.07.2018

Жаңаөзенде «Астанаммен мақтанам!» атты дөңгелек үстел өтті

17.07.2018

Биыл Алматыда заңсыз 77 нысан анықталды

17.07.2018

Мемлекеттік хатшы «Айбын» әскери-патриоттық жиынының ашылуына қатысты

17.07.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Казэнергокабель» акционерлік қоғамына барды

17.07.2018

Мемлекет басшысы «GiessenHaus» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.07.2018

Қазақстан Президенті Павлодар облысына жұмыс сапарымен барды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Жалғыздық жыры

Жақында жастық шағында жарқылдап дәурен сүрген, марқұм ағамызбен бақытты ғұмыр кешкен, қазір сексеннің сеңгірін саялаған бір жақсы апамыздың көңілін сұрап, халін білгенбіз. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу