«Minecraft»: еңбекке жетелей ме, еліктіре ме?

Бүгінде балаларды еліктіріп, баурап алатын қызықтардың саны жеткілікті. Барлығы жеткіншектің ой-өрісінің дамуына, физикалық тұрғыда шыңдалуына, жан-жақты болып өсуіне ықпал ете ме, жоқ әлде зиянды тұстары молырақ па?

Егемен Қазақстан
15.06.2018 91

Жуырда WhatsApp желісінде ақпарат тарады. Онда балалардың есі кете, беріле ойнайтын «Minecraft» ойынынан түннің бір уағында «Төсегіңнен тұр, терезеңнің алдына шық, үш рет алақаныңды соғып, сосын терезеден секір» деген сипатта балаға бұйрық келгені айтылады. Ал ұйқылы- ояу бала сүйікті ойынынан жіберілген бұйрықты бұлжытпай орындайды. Әрине бұл ақпараттың шын-өтірігі құзырлы органдар тарапынан тексеріле жатар. Бірақ бақылаусыз ойнаған баланың жадын жаулап алған ойын оның түсіне кіруі де мүмкін ғой. Сондықтан ата-аналардың бауыр еті баласының гаджеттен қандай ойын ойнайтынын қадағалағаны аса қажет. Сондай-ақ оқыс оқиғалардан сақтану үшін түн баласы баланың смартфонды басына жастанып ұйықтауына жол бермей, сөндіріп қойғаны абзал. Жазғы демалыс уақытында балалардың немен айналысып жүргенін үнемі назарда ұстау керектігі жөніндегі ата-ананың алаңдаушылығы байқалған хабарлама елді едәуір елеңдетті. 

Осыдан кейін әркімнің де баласы мен немересіне осынау ойынды білесің бе деп сұрақ қойары анық. Біз де 7 жасар неме­ремізден сұрадық. «Иә, бұл өте қызық ойын. Мен де ойнаймын, онда құрылыспен айналысып үйлер тұрғызасың, алтын алу үшін шахта қазасың, ауылға барып сәбіз егіп, ағаш жонып, түрлі жұмыс істейсің, судан секіресің», дейді немереміз. «Бұл ойында «секір» деп айтады екен ғой, ондай жаман ойынды ойнама, құрысын» дедік. «Иә, дұрыс емес нәрсені жасауға болмайтынын білемін, секірмеймін. Ол бала шахтаға секіріп түскен шығар, мен ешқашан секірмеймін», деп жауап берді. Бұдан кейін бойыңызды үрей билейтіні анық. Қорқынышты.

Рас, бүгінде гаджетке тәуелділік, ондағы ойын әлеміне сүңгу бел алып кетті. Желілерге кіріп тегін ойнай бер. Бірақ әр қолданушы кірген сайын ойынды ойлап тапқан жан­дардың қалталары қалыңдай түсуде. Сон­дықтан да жаңартылған нұсқалары шыға­ры­лып, үздіксіз айналып жатқан иірімдер әр кірген сайын бала-шағаны еліктіре түседі. Әсіресе бүлдіршіндер үшін зияны зор. Компьютерлік бағдарламалар арқы­лы жетілдіріліп, жыл өткен сайын «тұт­қындарының» санын ұлғайтып отыр­ған осындай ойындарға кешенді зерттеу жүргізген ғалымдар мұның тек мидың көру, қол-аяқты қимылдату тәрізді ғана бөліктерінің жұмыс істеуі мен дамуына әсер етіп, қалған эмоцияны басқару, оқу, үйрену сынды бөліктерін «ұйқыда» ұстайтынын анықтаған. Бір қарағанда «Minecraft» ойыны баланы ойлауға жетелейтіндей, үй тұрғызып, шахта қазып, байлық тауып, мал бағып, егін егіп дегендей пайдалы істер­ді виртуалды болса да үйрететіндей кө­рі­­неді. «Алайда ойынның креативтілігі бағ­­дарламасының негізінде жатыр. Онда көп­теген комбинациялар қарастырылып, балалар өздеріне беймәлім әлемді зерттеп, өз қолымен құрастырады. Бұл үшін қажетті құрал-жабдықтар да беріледі. Сондықтан оны шығармашылық тұрғыдағы ойын деп ойлап қалуға болғандай. Алайда ойынның ашық финалы жоқ. Сондықтан үнемі үй соғу, шахта қазу сияқты бітпейтін міндеттер легі баланы жалықтырып, діңкелетеді. Зерттеу уақытында жеткіншектердің үздіксіз ойыннан соң тыз етіп тез ашуланатынын, шаршап қалатынын анық көрдік. Бұл – балалар үшін өте зиянды ойынның бірі» деген қорытындыға келіпті өздерінің зерттеулерінде Роберт Пейзонау, Юна Ли атты ғалымдар.

Аталған ойынға әдейілеп кіріп, мақсат­ты түрде ашып көргенбіз. Шынында «Майнкрафт» батыры тынымсыз көрінеді. Ғимарат салу үшін құм жинап, кірпіш құйып, есік-терезе үшін ағаш жонып, ашығып қалмас үшін тамағын, ас-суын әзірлеп, оның қорын жасап, көкөністер егіп, күтіп-баптап, соның бәрін жүзеге асыру үшін шахта қазып, алтын, күміс өндіріп, сыңғырлатып тиын-тебен жинап тынымсыз қарекетте жүрген, қажет болса, терең судан да, биік құздан да қорықпайтын жаужүрек батыр, қолынан келмейтіні жоқ хас шебер. Бірақ ойын арқылы бала қиялын жаулап, енді ананы істеп бітірген соң мынаны баста, ғимаратың салынып, ақшаң көбейді. Үсті-үстіне молайтып, іргеңді кеңейтуіңе мүмкіндік мол деп еліткен үстіне елітіп, иектеп әкететін ойынның құрығы тым ұзын көрінген. Бұл аз дегендей, таң атпастан елдің барлығы шырт ұйқыда жатқанда бұйрық түсіп, шахтаға секіріп түсіп, мол ақшаны тез ал дегенге ұйқылы ояу жеткіншек терезеден қарғып кетсе, орны толмас өкініштің өзекті өртері анық.

Сол себепті балаңызға уақыт бөліп жүрсіз бе, бос уақытында немен айналысады, қандай ойындар ойнайды? Далаға шығып ойнай ма, әлде көзін сүзіп, тек компьютер, гаджет пен планшеттің алдында отыра ма деген сауалдарға бір уақ жауап беріп көріңізші. Бір мезгіл отбасыңызға көңіл бөліп, бірге қыдырып, бірге кітап оқып, бірге еңбек етіп байқаңызшы. Әйтпесе балалар мен немерені гаджет тәрбиелеп жатқандай әсердеміз...

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.07.2018

Гинеколог-акушер жас ананың өліміне қатысты пікір білдірді (видео)

17.07.2018

Елбасы Павлодар облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөнінде кеңес өткізді

17.07.2018

Каспий маңы елдерінің басшылары Ақтауда кездеседі

17.07.2018

Еліміздің үш қаласынан Баянауылға әуе рейстері ашылады

17.07.2018

Биыл Қазақстан перзентханаларында 31 ана қайтыс болды

17.07.2018

Алматыда Оңтүстік Кореямен бірлескен амбулаторлық клиника ашылды

17.07.2018

Еліміздің бірнеше өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды

17.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

17.07.2018

Инновациялық жобалар мен тың идеяларға байқау жарияланды

17.07.2018

Ақпарат және коммуникациялар министрі Smart city жобасын жүзеге асыру бойынша есеп берді

17.07.2018

Елбасы «Павлодар мұнай химиясы зауытына» барды

17.07.2018

«Президент кубогы» басталды

17.07.2018

Қазақмыс биылғы алты айда 14 млн 507 мың тонна кен өндірді

17.07.2018

«Qazaqstan» мен «Qazsport» футболдан әлем чемпионатының көрсетілімін қорытындылады

17.07.2018

Жаңаөзенде «Астанаммен мақтанам!» атты дөңгелек үстел өтті

17.07.2018

Биыл Алматыда заңсыз 77 нысан анықталды

17.07.2018

Мемлекеттік хатшы «Айбын» әскери-патриоттық жиынының ашылуына қатысты

17.07.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Казэнергокабель» акционерлік қоғамына барды

17.07.2018

Мемлекет басшысы «GiessenHaus» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.07.2018

Қазақстан Президенті Павлодар облысына жұмыс сапарымен барды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Жалғыздық жыры

Жақында жастық шағында жарқылдап дәурен сүрген, марқұм ағамызбен бақытты ғұмыр кешкен, қазір сексеннің сеңгірін саялаған бір жақсы апамыздың көңілін сұрап, халін білгенбіз. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу