Таным • 06 Ақпан, 2019

Аңырақай шайқасы қай жерде болды?

411 реткөрсетілді

Аңырақай шайқасы – қазақ жерінің тұтастығын сақтап қалуға негіз болған қазақ-жоңғар соғысындағы ең ірі және шешуші соғыстардың бірі.

Қазақ тарихының алғаш­қы сүрлеуін салушы­лардың бірі һәм Алаш ардагері Мұха­мет­­жан Тынышпаевтың дере­гінде бұл шайқас 1721-1723 жылдардағы сұ­ра­пыл апат «Ақтабан шұ­бы­рынды, Алқа­көл сұлама» оқи­ғасынан кейін, нақты 1730 жылы бол­ғаны жайлы айтылып, майдан даласы Бал­қаш көлінің оңтүс­тік-шы­ғыс жағында 120 ша­қы­рым жерде, ол жер ел ара­сында «Итішпес» деген атпен мәлім деп жазады.  

Жоғарыдағы Алаш оқы­­мыс­тысының пайымы н­е­гі­зінде шайқас орнын нақ­ты­лаған кейінгі зерттеушілер оны – Балқаш көлі, Отар даласы, Шу өзені аралығындағы адырлы алқап деп отыр. Өйт­кені бұл жерде қазақ-қалмақ қо­рым­дары өте көп және нысан КСРО Бас штабының 1942 жыл­ғы құпия картасында «ма­ңызды нүкте» ретінде көр­сетілген. 

1997 жылы еліміздің Мем­­ле­кеттік хатшысы Ә.Кекіл­­­баев және академик-та­рих­­­шы М.Қо­зыбаевтың баста­ма­­­сымен соғыс болған ал­­қапқа зерттеу жүргізген «Аңы­­ра­қай» экспедициясы май­дан аума­­­ғының ұзындығы – 30-35, ені – 20 шақырым деген тоқтам жасап, шайқасқа екі та­­рап­тан 70 мыңға жуық адам қа­­тысқаны жайлы анық­тама берген. 

Бар қазақтың басы қо­сыл­ған осы бір шешуші шай­­­қасқа Әбілқайыр хан қол­­басшылық жасап, ар­да­герлер Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бө­ген­бай, Шақшақ Жәнібек, Шапырашты Наурызбай және әйгілі жыраулар Ақтамберді, Үмбетейлер қатысқандықтан бұл орын қазір жалпыұлттық маңызға ие құнды нысан ре­тінде тіркеліп отыр. 

Жаңа ғасырдың алғаш­қы жылы «Аңырақай» шай­­­­қа­сына 270 жыл толуына орай Алматы облысы әкімдігі жер­­гілікті зиялы қауым өкіл­де­­рінің қаты­суы мен майдан өт­кен орынға ар­найы тасбелгі ор­натып (суретте), кейінгі ұр­паққа естелік қал­дырды. 

Дайындаған Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Egemen Qazaqstan» 

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Көп балалы ана кәсібін ашты

Аймақтар • Бүгін, 18:08

Кентавр ақынның көркем әлемі

Руханият • Бүгін, 10:26

Елбасы кітапханасы - Байқоңырда

Президент • Бүгін, 10:04

Акварель әлемі

Руханият • Бүгін, 09:41

«Хат қоржын» (21.05.2019)

Қазақстан • Бүгін, 09:36

Балама қуат көзі – ауылда

Аймақтар • Бүгін, 09:32

Ерлік ешқашан ескірмейді

Аймақтар • Бүгін, 09:17

Дайындық қыза түсті

Аймақтар • Бүгін, 09:12

Алғаш рет соя дақылын екті

Аймақтар • Бүгін, 08:48

Ене мен келін

Қоғам • Бүгін, 08:47

АХҚО биржасына қызығушылар көп

Экономика • Бүгін, 08:40

«Уақыттың уақыты жоқ»

Қоғам • Бүгін, 08:37

Тәңірдің түркіге тартуы

Руханият • Бүгін, 08:30

Қоқыс жинау қашан реттеледі?

Аймақтар • Бүгін, 08:22

Отбасы – ұлттың тірегі

Қоғам • Бүгін, 08:18

Еріктілік ізгілікке бастайды

Аймақтар • Бүгін, 08:12

Несие портфелінде нақтылық жоқ

Экономика • Бүгін, 08:10

Ұқсас жаңалықтар