Руханият • 20 Мамыр, 2019

Қаламның қарагері

767 реткөрсетілді

Түр-тұлғасына қарасаң баяғының найза ұштаған батыры не сөз ұстаған биі ме деп қаласың. Қабағы түйілгенде кесек келбетіне біткен қалың қастары қамыстай тікірейіп, қыран бүркіттің қанатын қомдап, шамырқанған шағы көз алдыңа келеді. Сөйтесің де хас батыр Баукең, шындықтың шырақшысы Шерағаң шыққан таулы да баулы өлке жарықтық Жуалы табиғатының қазақтың сөз өнеріне берген тағы бір тартуы шығар деген ойға келесің.

Айтса, айтқандай, ол ұзақ жылдар көрнекті жазушы, біртуар қайраткер Шерхан Мұртазаның тәлімін алды, серіктес інісі болып жанында ілесіп жүрді, тәбәрігін жұғысты етті. Содан да болар бір сәтте күндей күркіреп, найзағайдай шарпысып, жауындай сіркіреп, артынша жарқыраған шуақтай жайраңдайтын жайсаң да батыр мінезі бар. 

Әңгімеге арқау болып отырған белгілі журналист Мақұлбек Рыс­дәулет жетпістің жотасына шық­қан бүгінгі белесіне де­йінгі ғұмырында қолынан қала­мын түсірмей келе жатқан қарым­­ды қаламгер. Не жазса да өнік­ті, көрікті жазады, ор­­нықты ой тарқатады. Атақ­тарын санама­ла­саң, Қазақстан Журна­лис­тер одағы­ның, Баубек Бұл­қышев атын­дағы сыйлықтардың лауреаты, Қазақ­станның Құрметті жур­налисі, бүкілодақтық конкурстың жүл­дегері. Журналистика сала­сын­дағы алғашқы еңбек жолын Жезқазған облыстық «Жезқазған туы» газетінде бастады. Жиырма жылға жуық Сарыарқа төрінде қаламын ұштады, кәсіпқой жур­налист ретінде шыңдалды. Өңір­дегі қаны тамған талай өзекті мәсе­лелерді басылым бетінде проб­лема етіп көтерді, қаламының қуатымен сүрінгенді сүйеуге, жы­ғылғанды демеуге адал қызмет етті. Кен қопарған кеншілер мен мыс балқытқан металлургтер, өрісті қойға толтырған шопандар мен экономиканың қарыштап өсуіне үлес қосқан ірі басшылар, жер байлығын ел игілігіне ұсынған геологтар мен бар байлықты ұқсата білген байыту­шылар, ауыл мен қала тарихы, «Карлаг», «Степлаг» тұтқынында болған «халық жаулары» туралы жазған мақалалары мен очерктері әркез жоғары бағаланып келеді. Кезінде ірі құрылыс алаңына айналған Жәйремнің байлығы мен болашағы да оның қаламына ілінген. Ұлы Отан соғысы арда­гер­лері туралы ол өте көп очерк жазған журналист. Жеңіс парадына қатысқан майдангерлер туралы жазған очерктері өшпес ерліктің галереясына айналды.  

Тоқсаныншы жылдардың ба­сын­да Арқа төсінен кіндік қаны тамған Тараз өлкесіне көшіп келіп, республикалық «Ха­лық кеңесі», «Заң газеті», «Егемен Қазақстан» газеттерінің Жамбыл облысындағы меншікті тілшісі ретінде облыс экономикасы мен мәдениеті, әлеуметтік тұрмысы мен проблемалары туралы тарқата жазды. Еңсесі түскен ел-жұрттың әлеу­меттік-тұрмыстық мәселе­леріне дендеп еніп, қарақан басы­ның қамын ойлаған кей бас­шы­ларды сын тезіне алып, ақпа­рат құралдары арқылы ащы шын­дықты үзбей жарыққа шығарып отырды. Бес жылдай талай көшелі тұлғалар көшін бастаған облыстық «Ақ жол» газетінің бас редакторы қыз­метін атқарды. 

Мақаң ел газеті – «Егемен Қазақ­­стан» газетінде меншікті тілші қызметін атқарған жылдарын ас­қан жылылықпен еске ала­ды. Оның ең алдымен ауызға ала­тыны Талас газ кен орнын игеру ту­ралы жазған мақалалары. Ол бұл өміршең тақырыпты бас б­а­сы­лымда үзбей жазып, жур­налис­тік зерттеулері арқылы Талас же­ріндегі Аманкелді газ кен ор­нын игеру ел байлығын арт­­ты­­ра­тын­дығ­ын дәлелдей білді. Осы еңбегі үшін ол «Талас ауда­ны­ның құр­метті азаматы» атанды. Қазақ халқының саны өсуі үшін ана мен баланы аялай отырып, олар­ға қамқорлықты мемлекет тара­­пы­нан күшейту жөніндегі пробле­ма­­лық м­ақаласы да ұзақ уақыт ел тал­қы­­­сына түсті. Ол жеті бала ту­­ған анаға «Алтын алқа», бес бала туғанға «Күміс алқа» беру ту­ралы нақты ұсыныс жасады. «Еге­­меннің» сол ұсынысы кезінде Үк­іметке жіберілген еді. Ақыры Ел­ба­сы­ның бастамасымен бұл іс баянды болды.

Қаламгер тынымсыз еңбек­тену­дің нәтижесінде, оннан астам кітабы оқырманға жол тартты. Сонымен бірге оннан астам ұжымдық кітаптарға очерктері мен әңгімелері, повестері мен хи­каят­тары, эсселері мен публи­цис­тикалық мақалалары енді. Көркем әдебиет саласында жазған «Жұлдыздардың жарығы», «Күміс белдік», «Желсаз», «Жұл­дыз­ды өмір», «Ту ұстаушы», «Құс жолы», «Бақатерек», «Әбдір Сағынтаев» кітаптары оқыр­ман­­дарына жа­саған тартуы. Оның қазақтың бір­туар азаматы, көр­нек­ті ғалым, қай­раткер Қаныш Сәтбаев туралы деректі повесі Қазақстан Жазушылар одағы мен «Қазақмыс» корпорациясының Қарсақбай мыс қорыту зауы­ты­ның 80 жылдығына орай жа­рия­лаған конкурсының проза жанры бойын­ша бас бәйгесіне ие болды. 

Кейінгі жылдары Жамбыл об­лысы мемлекеттік архивінің дирек­торы қызметін абыроймен атқар­ды. Зейнетке шыққасын мұ­ра­ғат­та архивтанушы болып жұ­мысын жалғастыруда. Жазу­ға әбден машықтанған қалам­гер архив саласына келгелі көптен шаң басқан құжаттарды қайта тіріл­тіп, тың деректерден құ­рыл­ған шығармаларын үзбей оқыр­ма­нына ұсынып келеді. Тарихи дерек­терді тақырыбына тамы­зық етіп, ойлы мақалалар мен бір­ге тұшымды әдеби туындылар жазу­да. Оның «Мәңгілік ерлік», «Ерлік ұмытылмайды», «Жазық­сыз жазаланғандар», «Тәуел­сіздік-туымыз!», «Тарих тамыр­лары», «Ескерткіштер – ел тарихы», «Жамбыл облысы:1939 жыл», «Жамбыл облысы – 75 жыл: жыл­нама-шежіресі», «Қазақ хан­­дығы – елдіктің бастауы», «Жасампаз 25 жыл», «Майдан хаттары», «Сол­дат жары», «Кон­фис­кация» атты кітап­тары өлке тарихын тануда аса құнды еңбек болып саналады.

Қолы қалт етсе қоғамдық жұ­мысқа белсене араласып облыс­тық ақпараттық-насихат тобы­ның, облыстық ономастика комис­сия­сының мүшесі ретінде әр­дайым жұртшылықтың ортасы­нан табылып жүрген қаламгер өзі­нің жазуға деген құлшынысын да «қазаққа әлі де берерім көп» деген ойымен аңғартты. 


Қуат БОРАШ, 

журналист-публицист

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Балқаш қол бұлғайды

Туризм • Кеше

ҰБТ тапсырушыларға кеңес (видео)

Қазақстан • 18 Маусым, 2019

Мишель Платини тұтқындалды

Футбол • 18 Маусым, 2019

Ұқсас жаңалықтар