Мәжіліс Төрағасының орынбасары Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен кешегі Үкімет сағаты «Қазақстан Республикасының Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру процесі туралы» тақырыбына арналды. Депутаттар алдында Экономикалық интеграция істері министрі Жанар Айтжанова баяндама жасады.
Мәжіліс Төрағасының орынбасары Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен кешегі Үкімет сағаты «Қазақстан Республикасының Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру процесі туралы» тақырыбына арналды. Депутаттар алдында Экономикалық интеграция істері министрі Жанар Айтжанова баяндама жасады.
Спикердің орынбасары 1996 жылғы 26 қаңтарда Қазақстан Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру туралы ресми өтінішін ұсынса, 1996 жылғы ақпанда Қазақстанға бақылаушы ел мәртебесі берілгенін, ал 2003 жылы ұйымға қосылудың ақпараттық кезеңі аяқталып, қазір Қазақстанның ұйымға кіруі бойынша құрамында 50 мүше елден тұратын жұмыс тобы құрылғанын айтып өтті.
Бұдан кейін сөз Экономикалық интеграция істері министріне берілді. Ол өз сөзінде Бүкіләлемдік сауда ұйымы алдымен тауарлар мен қызметтердің саудасын реттейтін қағидалардың жиынтығы болып табылатынын айта келіп, оларды мүше болып отырған 159 мемлекет, оның ішінде әлемнің ең ірі экономикалары бүгінгі күні қолданып отырғанын тілге тиек етті. Қазақстанның заңдарын БСҰ қағидаларына сәйкес келтіру үшін Үкімет жұмыс жүргізуде. Қазақстанның заңнамаларына енгізілген өзгерістер сауда саласында жұмыс істеп жатқан бизнестің дамуына кедергі келтіретін әкімшілік кедергілерді қысқартуға мүмкіндік берді. Бұдан басқа, елімізде шығарылатын және импортталатын тауарлардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін және тұтынушылар қолданып отырған тауарлар сапасын жақсарту үшін техникалық реттеу саласында біршама жұмыс атқарылды.
Ж.Айтжанованың айтуынша, ұлттық санитарлық және фитосанитарлық бақылау жүйесін реформалау да жағымды нәтижелерге әкеледі деп күтілуде. Кеден одағы келісімдері де БСҰ ережелеріне сәйкес келтірілген. Елімізде ветеринария жүйесі материалдық-техникалық базасын, өсімдіктер карантині мен тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған шаралар жүргізілуде. 2013 жылғы 1 қаңтарға 48 модульдік біртипті ветеринарлық зертханалар іске қосылса, тағы да 78-інің құрылысы жүріп жатыр. Аталған саладағы барлық жұмыстар қазақстандық өнімге шетел нарықтарында сенімнің артуына ықпал ететін болады.
Министр 2006 және 2013 жылдардың арасында магистральдық теміржолдың экспорттық, импорттық бағыттағы және елдің ішіндегі көліктік тарифтерін бір деңгейге келтіру жүмыстары аяқталғанын да жеткізді. Осындай жұмысты Кеден одағы шеңберінде теміржол саласы аясында қабылданған келісімді жүзеге асыру барысында Қазақстанмен қатар, Ресей және Беларусь мемлекеттері де 2013 жылдың 1 қаңтарына дейін іске асырды. Бұл Қазақстаннан Ресей арқылы теміржол көлігімен Батыс Еуропа елдеріне шығатын тауарларды Ресей өз өндірушілеріне қолданып отырған бірыңғай тарифпен экспорттауға қол жеткізді, деді Ж.Айтжанова.
Министр 2009 жылдан бастап импорттық және отандық тауарларға қолданып отырған акциз салығын бір деңгейге келтіру жұмысы жүргізіліп, 2013 жылдың 1 қаңтарына дейін аяқталып, Қазақстанның тауар өндірушілері үшін жағымсыз ықпал етуі мүмкін БСҰ-мен өтпелі кезеңдер туралы келіссөздер жүргізілгенін ортаға сала кетті. Оның мәліметінше, 2010 жылы Казақстан Үкіметі 4 отандық кәсіпорынмен көлік машиналарын жасау туралы инвестициялық келісімдерге қол қойып, импортталған компоненттерге қолданылатын кедендік бажды төлемеуге рұқсат берілсе, бұл БСҰ қағидаларына сәйкес келмейді. Сондықтан Қазақстан 2018 жылдың 1 шілдесіне дейін мемлекет тарапынан қолданып отырған шараны іске асыру үшін өтпелі кезең туралы келісімге қол жеткізген. Сондай-ақ Еркін сауда аймағы шеңберінде және Еркін қойма механизмі арқылы мемлекет тарапынан қазақстандық тауар өндірушілер үшін қолданылып отырған шаралар 2017 жылдың 1 қаңтарына дейін жалғастырылатын болады.
Қазақстан қаржы нарығында тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатымен шетел қаржы компанияларына арнайы міндетті талаптарды қолданады, дей келіп, Ж.Айтжанова шетел банктері мен сақтандыру компанияларының ең төмен активтер мөлшерін және тұрғындардан тартылатын депозиттердің ең төмен мөлшерін бекітетінін де алға тартты. Еліміздің БСҰ-ға кіргеннен кейін импорттық тауарларға қолданатын кедендік баждар деңгейлері бойынша 30 мүше мемлекетпен келіссөздер жүргізіліп, аяқталғаны да белгілі болды. Соның нәтижесінде орташа импорттық кедендік тариф деңгейі 7,9% мөлшерін құрапты. Оның ішінде өндірістік тауарларға 6,5% болса, ауыл шаруашылығы тауарларына 13,2% болып белгіленіпті.
Баяндамасының соңында министр Үкіметтің аграрлық секторға көрсететін мемлекеттік субсидиялар көлемі бойынша өте күрделі келіссөздерді әлі жүргізіп жатқанын атап өтті. Қазақстан 2013-2020 жылдарға Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың «Агробизнес-2020» мемлекеттік бағдарламасымен белгіленген деңгейде аталған субсидиялардың көлемдерін бекітуді ұсынып отыр, деді Ж.Айтжанова.
Қосымша баяндама жасаған палатаның Қаржы және бюджет комитетінің төрайымы Гүлжан Қарағұсова аталған жұмыстар заңнаманы жетілдіруге мүмкіндік беріп, халықаралық стандартқа сай етерін атады. Комитет төрайымының сөзіне қарағанда, бұл еліміздің бизнесін және инвестициялық ахуалын жақсартуға ықпал ететін болады.
Отырыста депутаттар баяндамашыға сұрақтар қойып, тиісті жауаптарын алды.Алдағы бес жылда ескірген көліктер саны 2,5 млн. данадан асып түсуі мүмкін, деді депутаттар сұрағына орай жауабында Индустрия және жаңа технологиялар вице-министрі Альберт Рау. Оның айтуынша, утилизация мәселесінде көлік иесінің мүлкі техникалық байқаудан өтпесе, онда ол толығымен жойылуы керек. Алайда оны бюджеттен бе, жоқ әлде өзін-өзі реттейтін жүйе ретінде қарастыру қажет пе, ол жағы әлі шешілмеген.
Осылайша Үкімет сағатында парламентшілер көптеген ұсыныстарын ортаға салды. Енді бұл ұсыныстар жан-жақты қаралатын болады.
Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан».
