Қоғам • 15 Тамыз, 2021

Түтінсіз, никотині бар өнімдерге техникалық регламент қажет пе?

533 рет көрсетілді

Бұл күндері Қазақстанның тауар өндірушілер мен экспорттаушылар одағы түтінсіз, никотині бар өнімдерге арналған ұлттық техникалық регламентті әзірлеп, оның қабылдау қажеттігі жөніндегі ашық хатпен Үкіметке жүгінді. Іле-шала бұл мәселеге Қазақстан ұлттық индустриалды палатасы да қосылып, «Қазақстан тұтынушылар лигасы» қауымдастығы қолдау білдірді.

Егер осынау мәселе шешімін та­уып, ұлттық регламент қабылдана қалса, мүд­делі тараптарға не береді, оның өн­ді­рушілер мен экспорттаушыларға, тұ­тынушыларға қандай пайдасы бар? Өйткені мұндай хаттар тегіннен тегін жазыла салмайтыны аян. Осының жай-жапсарын баяндамас бұрын, қазіргі уа­қытта бұл мәселе Үкімет деңгейінде қа­­ралып жатқанын да айта кету керек.

Қысқасы, бизнес қауымдастық Үкі­мет­ті түтінсіз, никотині бар өнімдерге тех­никалық регламентті қабылдауға неге шақырып отыр? Яғни қазір нарықта электронды сигареттар, вейптар мен табақ қыздыратын бұйымдар сатылады. Бірақ олардың қауіпсіздігіне ешқандай кепілдік берілмеген, талаптар жоқ.

Үкіметке хат жолдап отырған мүдделі тараптардың уәжіне құлақ қойсақ, осынау техникалық регламентті қабылдау үш бірдей мәселені шешеді екен. Хатта түсіндірілгендей, ұлттық техникалық регламентті қабылдау бірінші кезекте жосықсыз бәсекелестікті болдырмау, өнім қауіпсіздігі мен сапасына қо­йы­латын талаптарды белгілеу үшін қажет. Бүгінгі таңда нарықта қайдан, қалай шыққаны белгісіз, көлемі үлкен контрафактілік және сапасыз өнімдер ай­налымға түсе алады, әрине, бұл тұ­ты­нушыға да, мемлекетке де қауіп төн­діреді.

Қазір «Халық денсаулығы және ден­сау­­л­ық сақтау жүйесі туралы» ко­дексі құрамында никотині бар түтінсіз өнім­дерді темекі өнімде­ріне жатқыз­ға­нымен, бұл ЕАЭО Шартына тікелей қайшы келеді. Бұл ретте Еуразиялық комиссияның қоры­тын­дысына сәйкес темекі және құра­мында никотині бар өнімдерді реттейтін Денсаулық туралы кодекстің нормалары бірыңғай нарықта кедергі ретінде танылады. ЕАЭО комиссиясы Қазақстан Үкіметінен елдің ұлттық заңнамасын Одақ актілеріне сәй­кес­тендіруде қажетті шаралар қабыл­дау­ды сұраған.

«Осыған байланысты «Қазақстанның тауар өндірушілері мен экспорттаушылар одағы» РЗТБ, сондай-ақ «Аман-саулық» ҚҚ, «Қазақстанның тұтынушылар лига­сы» қауымдастығы» ЗТБ, сауда кә­сі­п­орын­­­дары қауымдастығы және бас­қа­ла­­ры ұлттық техникалық регла­мент­ті қа­былдауды ашық қолдай­ды», делінген хат­та.

Жалпы осы арада түтін шығармайтын шылымдарға қатысты түйткілдер бұрын­нан да бар екенін атап өту керек. 2019 жылдың соңында Тұтынушылар лигасы темекі өнімдері мен құрамында никотині бар өнімдерді тұтынушылардың, оның ішінде қыздырылатын темекі мен электронды сигареттерді пайдалану­шы­лардың өтініштерін қарау үшін шұ­ғыл желіні іске қосқаны есімізде. Осы кезде тұтынушылардан 50 мыңнан аса өтініш тіркеліп, олардың 70%-ының сауалы құрылғылардың қауіпсіздігімен, атап айтқанда, құрамында никотині бар өнім кәдімгі темекіге қарағанда қан­шалықты қауіпсіз деген мәселемен бай­ла­нысты болған.

Азаматтардың өтініштерін қарас­ты­ра отырып, Тұтынушылар лигасы АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек бас­қармасы (FDA) адам ағзасына аз әсер ететін темекі өнімдері түрін­де электронды темекі қыздыру жүйе­ле­рін сатуға рұқсат бергенін анық­тады. Аме­рикалық зерттеулерде теме­кі­ні қыздыру жүйесін пайдалану ке­зінде темекімен салыстырғанда жану процесінің орын алмайтыны түсін­ді­ріледі. Бұл мұндай құрылғыларға зиянды және ықтимал зиянды заттардың пайда болуын азайтуға мүмкіндік береді. Осының негізінде темекі шегуден темекіні қыздыру жүйесін пайдалануға толық көшу адам ағзасына зиянды және ықтимал зиянды заттардың әсерін азайтады деген қорытынды жасалды. Қазақстанда мұндай зерттеулер жүр­гізіл­­мегендіктен, тұтынушыларға кеңес беру кезінде Лига шетелдік деректерге сүйенді.

Осыған байланысты, 2020 жылдан бас­тап Тұтынушылар лигасы ни­ко­ти­ні бар өнім­дерге арналған ұлттық тех­ни­ка­лық рег­ламентті әзірлеу про­це­сі­не белсенді түр­­де қатыса бастағаны белгілі. Және олар бұл құжатты қабылдау қа­жет­тілігіне сенімді, өйткені бұл жерде тұтынушылардың қауіпсіздігі туралы сөз болып отыр.

Қазіргі жағдайға сәйкес, нарықта құра­мы беймағлұм, өндірушілер қол­данып отырған қоспалары мен ингредиенттер, сондай-ақ олардың батареялары қаншалықты қауіпсіз екені белгісіз көптеген қауіпті өнімдер айналымға түсе алады. Негізінен Қазақстан нарығында ЕАЭО, Қытай, Америка және Оңтүстік Азия елдерінде өндірілген электронды темекілер ұсынылған.

«Мұндай жағдай қазақстандық тұты­ну­шыларға қауіп төндіреді, әзірше рег­ламенттер мен стандарттар жоқ, бұл нарықты реттеудің заңнамалық тетіктері де жоқ. Осы санаттағы расталмаған, сер­ти­фикатталмаған тауарларды елге әкелу­ден туындайтын ықтимал тәуекел­дер­ді жете бағаламауға болмайды. Қа­лыптасқан жағдайды назарға ала отырып, «Никотині бар өнімдерге және ни­котинді жеткізу жүйелеріне арнал­ған толтырғыштарға, оның ішінде никотинсіз өнімдерге қойылатын талаптар» техникалық регламентін әзірлеу және қабылдау қажет деп санаймын», дейді «Қазақстан тұтынушылар лигасы» Қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрайымы Светлана Романовская.

Сондай-ақ хатта «Қазақстан темекі түтінінсіз» ұлттық коалициясының көш­бас­шысы Жәмила Садықова Үкі­метке, атап айтқанда Премьер-Министр­дің орынбасары Роман Склярға жолдаған ашық хатында ұлттық техни­калық регламентті қабылдамауды ұсынады. Өйткені оның пікірінше, өнімнің қауіп­сіз­дігіне міндетті талаптар қоюдың қа­жеті жоқ. Алайда Тұтынушылар лигасы өкілдерінің көзқарасы мынадай: бұл тәсіл АҚШ-тың контрафактілік элек­тронды темекі құрылғыларда Е дәру­мені ацетаты бар болғандықтан, жүздеген қолданушыны ауруханаға апарып жатқызған қайғылы жағдайлардың мысалына сәйкес, іс жүзінде оның соңы қайғылы оқиғаларға әкелуі мүмкін.

Денсаулық туралы кодексінде құ­ра­мын­да никотині бар түтінсіз өнімдер де темекі өнімдеріне жатады, бірақ бұл ретте олар темекі өнімдерінің техни­ка­лық регламентіне сай келмейді. Өйткені олар қағидатты түрде басқа өнім­дер болып табылады. Осылайша, Қазақ­станның құқықтық өрісі ЕАЭО халық­аралық шартына қайшы келіп отырған сыңайлы.

Кеден одағының техникалық регла­мен­тінде темекі өнімдері деп дәс­түрлі темекі өнімдері ретінде қарасты­рылады. Нәтижесінде, түтінсіз, никотині бар өнім­дерді олармен теңестіру шешімі жоқ қарама-қайшылықты тудырады. Еуразиялық комиссия жаңа түтінсіз өнім үшін жеке техникалық регламент әзірлеуді жоспарлап отыр. Ал Қазақ­­­­станда кәдімгі темекіні құрамында ни­ко­тині бар өнімдермен асығыс теңес­ті­ре оты­рып, шын мәнінде, осы рет­теуден шет­тетілді.

Бірақ Денсаулық туралы кодекс пен халықаралық актілер арасындағы көрсетілген қайшылықтарға қарамастан, Қа­зақстанда ұлттық техникалық рег­ламент­ті қабылдау Қазақстан Рес­пуб­­ликасының заңнамасына қайшы кел­мейді. Біріншіден, бұл мемлекет қазір ел нарығында пайда болған, жаңадан шығып жатқан түтінсіз өнімдердің са­па­сына бақылау жүргізе алады. Екін­шіден, техникалық регламент мұн­дай құрылғыларға қауіпсіздіктің біре­гей, заңға қайшы келмейтін бүтін талабын қоюға мүмкіндік береді. Сонымен қатар регламент қабылдау Қазақстан нарығында контрафактілік және көшірме тауарлардың сатылымға шығуына бөгет болады.

Қысқасы, бизнес қауымдастық елі­міз­де түтінсіз, никотинді өнімдерге тех­ни­калық регламентті қабылдау қа­жет деп есептейді. Шешімі – құзырлы меке­ме­лердің еншісінде.

АЛМАТЫ

Соңғы жаңалықтар

Тәуелсіздік тұлғалары

Елорда • Бүгін, 09:16

Аида – әлем чемпионы!

Спорт • Бүгін, 09:14

Алматы қаласы «сары» аймаққа өтті

Коронавирус • Бүгін, 09:09

«Ақ бидай» ойындары аяқталды

Ұлттық спорт • Бүгін, 09:03

Жастар жәрдемі

Аймақтар • Бүгін, 08:55

Сенім арт маған, туған ел!

Аймақтар • Бүгін, 08:54

Сақтанған сау қалады

Медицина • Бүгін, 08:47

Оқушыларға абай болайық

Аймақтар • Бүгін, 08:42

Дамудың сенімді іргетасы

Қазақстан • Кеше

Іні-досқа ілтипат хат

Руханият • Кеше

Ақтөбеде карантин жеңілдеді

Коронавирус • Кеше

Ұқсас жаңалықтар